thumb|Mapa powiatu Powiat przysuski – powiat w Polsce, w południowo-zachodniej części województwa mazowieckiego, reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Przysucha.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 41 455 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 41 360 osób.
Podział administracyjny W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Gielniów, Odrzywół, Przysucha gminy wiejskie: Borkowice, Klwów, Potworów, Rusinów, Wieniawa miasta: Gielniów, Odrzywół, Przysucha
Historia Powiat przysuski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat przysuski złożyło się 27 gromad, które wyłączono z trzech ościennych powiatów w tymże województwie:
z powiatu koneckiego: gromady Borkowice, Ninków, Ruski Bród, Rzuców i Stefanków z powiatu opoczyńskiegopowiat opoczyński należał wówczas do województwa kieleckiego: gromady Bieliny, Domaszno, Gielniów, Gliniec, Goździków, Kozłowiec, Nieznamierowice, Przystałowice, Przysucha, Rusinów, Sady, Skrzynno, Skrzyńsko, Smogorzów i Sulgostów z powiatu radomskiego: gromady Brudnów, Goszczewice, Grabowa, Potworów, Wieniawa, Wir i Żuków
Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiatu przysuskiego jego stolica była wsią; prawa miejskie, które Przysucha utraciła w 1870 roku, zostały jej ponownie przyznane dopiero 1 stycznia 1958 roku.
1 lipca 1956 roku z powiatu przysuskiego wyłączono gromadę Domaszno i włączono ją z powrotem do powiatu opoczyńskiego. 31 grudnia 1961 roku z powiatu opoczyńskiego wyłączono gromadę Klwów i włączono ją do powiatu przysuskiego.
1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy. Powiat przysuski podzielono na 1 miasto i 7 gminPolska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974:
miasto Przysucha gminy Borkowice, Gielniów, Klwów, Potworów, Przysucha, Rusinów i Wieniawa
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku całe terytorium zniesionego powiatu przysuskiego weszło w skład nowo utworzonego województwa radomskiego.
1 stycznia 1992 roku miasto Przysucha i gminę wiejską Przysucha połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską. 1 lipca 1994 roku z gminy Potworów wyłączono wsie Beźnik i Dębiny (bez przysiółka Jamki) i włączono je do gminy Przysucha.
Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie mazowieckim przywrócono powiat przysuski. W porównaniu z obszarem z 1975 roku został on zwiększony o gminę Odrzywół (będącą w latach 1973–75 w powiecie opoczyńskim w województwie kieleckim, a następnie w województwie radomskim), tworzącą specyficzny wyskok w północno-zachodniej części powiatu.
1 lipca 2002 roku z gminy Klwów wyłączono wieś Jelonek i włączono ją do gminy Odrzywół.
W porównaniu z obszarem z 1956 roku, obszar dawnej gromady Stefanków leży obecnie w powiecie szydłowieckim, gromady Goszczewice w powiecie radomskim, a gromady Domaszno na terenie powiatu opoczyńskiego (województwo łódzkie) – pozostałe są ponownie w powiecie przysuskim.
Demografia
W 2011 r. w Przysusze mieszkało 6248 osób, a w 2012 liczba ludności zmniejszyła się i wynosiła 6236.
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu przysuskiego w 2014 roku
Ochrona przyrody
Starostowie przysuscy Na podstawie źródła: Mirosław Pilipczuk (12 listopada 1998 – 19 listopada 2002) Marek Modrzecki (19 listopada 2002 – 9 grudnia 2006) Marian Niemirski (9 grudnia 2006 – nadal)
Sąsiednie powiaty powiat grójecki powiat białobrzeski powiat radomski powiat szydłowiecki powiat opoczyński (łódzkie) powiat tomaszowski (łódzkie) powiat konecki (świętokrzyskie)
Przypisy
przysuski