Zygmunt Wolanin ps. Zenon (ur. 30 listopada 1914 w Turzych Rogach, zm. 24 maja 1946 w Warszawie) – major, żołnierz NSZ i NZW.
Okres przedwojenny Urodził się jako syn Stanisława i Eleonory z Goławskich. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Łukowie, tam też rozpoczął naukę w gimnazjum, którą kontynuował w Pińskuhttps://fkw.edu.pl/wp-content/uploads/2014/09/Zygmunt-Wolanin-ps.-Zenon.pdf. Po zdaniu matury w 1935 rozpoczął studia na Wydziale Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, zamieszkały w Krasnymstawie. Członek SN.
Okres wojny i powojenny Komendant placówki w Celinach, następnie komendant II Rejonu NSZ w Łukowie. Po 1944 szef PAS Okręgu Lubelskiego NSZ oraz II Obszaru NZW.
Aresztowany w lipcu 1945 i sądzony w tzw. procesie 23. Proces toczył się w Warszawie, w gmachu Towarzystwa Higienicznego przy ul. Karowej i był pierwszym wielkim procesem pokazowym w Polsce po 1944. 23 oskarżonych oskarżono o spacyfikowanie 6 czerwca 1945 zamieszkanej przez Ukraińców wsi Wierzchowiny na pograniczu powiatów Krasnystaw i Chełm. Zygmunta Wolanina oskarżono o wydanie rozkazu pacyfikacji. Faktycznie oskarżeni (oprócz jednego) nie byli tego dnia w Wierzchowinach.
19 marca 1946 Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie pod przewodnictwem ppłk. A. Janowskiego skazał z 1 Dekr. na karę śmierci siedmiu spośród 23 oskarżonych. Nr sprawy W.1692/46"Księga najwyższego wymiaru kary" w . Zygmunt Wolanin został stracony 24 maja 1946. Pozostawił trójkę dzieci.
Według późniejszych ustaleń ciała straconych siedmiu członków lubelskiego PAS NSZ pochowano w pobliżu glinianek, w rejonie obecnej ul. Grójeckiej w Warszawie, w okolicach współczesnego pomnika Obrońców Warszawy we wrześniu 1939.
Postanowieniem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 17 września 1993 wyrok skazujący kpt. Zygmunta Wolanina został unieważniony.
Decyzją z kwietnia 1995 prezydent RP odznaczył go pośmiertnie Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego i Krzyżem Partyzanckim.
Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie w Kwaterze „na Łączce”.
Bibliografia , zob także
AIPN, Teczki więźniów 1946, Wolanin Zygmunt AWL, WSR w Warszawie, 117/91/1718 Informator o nielegalnych..., według indeksu W. Minkiewicz, Mokotów, Wronki, Rawicz..., s. 89 Niewinnie Straceni..., s. 96 H. Pająk, Oni..., według indeksu Ł. Socha (M. Turlejska), Te pokolenia żałobami czarne..., s. 159–160 „Wokanda” 1991, nr 31 (listy) Żołnierze wyklęci..., według indeksu.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Oficerowie Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Kategoria:Oficerowie Narodowych Sił Zbrojnych Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Więźniowie polityczni – straceni w więzieniu mokotowskim 1945–1956 Kategoria:Zmarli w 1946