Jaén – miasto w południowej Hiszpanii, (ok. 90 km od Kordowy i Grenady), w regionie Andaluzja, stolica prowincji Jaén. W 2022 roku miejscowość liczyła 111 669 mieszkańców.

Miasto położone na przedgórzu Gór Betyckich, w rejonie źródeł rzeki Gwadalkiwir, w pobliżu największego parku narodowego Hiszpanii: Sierra de Segura i Sierra de Cazorla.

Ośrodek handlowy i rolniczy (gaje oliwne). W mieście rozwinął się przemysł chemiczny, spożywczy, cementowy oraz meblarski. W pobliżu Jaén wydobycie rud ołowiu, cynku i żelaza.

Historia Osada założona w pobliżu kopalń srebra w (?) w. Pod władzą Kartaginy jako Auguria. Za czasów rzymskich jako miasto Flavia. Od 711 w rękach Maurów. Po rozpadzie kalifatu kordobańskiego w 1031 stolica jednego z państewek taifa. Podczas rekonkwisty Jaén wielokrotnie było miejscem walk, ze względu na strategiczne położenie przełęczy na drodze z Kastylii do Andaluzji. Od 1246 pod panowaniem chrześcijan, ważna twierdza graniczna. 22 VII 1808 w pobliskim Bailén zostały rozgromione wojska francuskie generała P. Duponta (ok. 20 tys. żołnierzy) okrążonego przez siły hiszpańskie. Bitwa ta miała ogromne znaczenie psychologiczne jako pierwsza znaczna klęska wojsk Napoleona w Hiszpanii.

Zabytki thumb|left|Katedra w Jaén Zamek, Castillo de Santa Catalina, po 1246, na ruinach arabskiej twierdzy chrześcijanie wznieśli nową. Katedra zaprojektowana w XVI wieku przez Andrésa de Vandelvira, jeden z najpiękniejszych renesansowo-barokowych kościołów Andaluzji. Fasada katedry ozdobiona jest rzeźbami Pedro Roldána przedstawiających Ewangelistów i Ojców Kościoła oraz zdobywcy Jaén Ferdynanda III, którego wzrok skierowany jest w kierunku byłej twierdzy Maurów – Castillo de Santa Catalina. W prezbiterium znajdują się pięknie rzeźbione stalle (ok. 1520 rok). W Capilla Mayor przechowywana jest najcenniejsza relikwia katedry, chusta św. Weroniki z odbiciem twarzy Chrystusa. Capilla de San Andrés, zbudowana w XVI wieku na zlecenie Gutiérreza Gonzalesa, skarbnika papieża Leona X w stylu mudejar. Wewnątrz bogato zdobiona złotem żelazna krata wykonana przez Maestro Bartoloméo de Jaén. Kościół gotycki San Juan. Ratusz z XVII wieku; Baños Arabes – resztki XI-wiecznej łaźni arabskiej znajdującej się pod Palacio de Villadompardo z XVI wieku. Muzeum regionalne ze znaleziskami świadczącymi o wpływach sztuki greckiej na kulturę iberyjską w V w. p.n.e. oraz kamiennymi sarkofagami z czasów rzymskich.

Klimat

Transport W mieście znajduje się stacja kolejowa Jaén oraz budowana jest linia tramwajowa.

Sport W mieście działa klub piłki nożnej, Real Jaén, grający w hiszpańskiej lidze Segunda División, będącej drugim poziomem ligowych rozgrywek piłkarskich w Hiszpanii.

Przypisy

Kategoria:Miasta w Andaluzji Kategoria:Jaén (prowincja) Kategoria:Jaén (Hiszpania) Kategoria:Kadyks (prowincja)