thumb|Kamienny blok z miejsca aukcji niewolników (Fredericksburg) thumb|Plakat z 1853. „Mężowie, żony i rodziny sprzedawane bez różnicy różnym nabywcom są brutalnie rozdzielane; prawdopodobnie nigdy więcej się nie spotkają” Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych – kontynuacja niewolnictwa zapoczątkowanego na terenie późniejszych Stanów Zjednoczonych w początkach XVII wieku i trwającego prawnie i obyczajowo aż do jego konstytucyjnego zniesienia 6 grudnia 1865 roku. Niewolnictwo istniało we wszystkich koloniach angielskich aż do amerykańskiej wojny o niepodległość, po czym 13 stanów przejęło instytucję niewolnictwa i pracy przymusowej, a następnie rozszerzało niewolnictwo na przybywające terytoria i nowe stany.
Delaware już w pierwszej swojej konstytucji z 1776 zakazało importu i sprzedaży niewolników na terenie stanu, w 1783 niewolnictwo zlikwidowano w Massachusetts. W Pensylwanii dzieci niewolników miały uzyskać wolność po ukończeniu 28. roku życia, podobnie w Connecticut i Rhode Island. W Nowym Jorku niewolników uwolniono w 1785, a w 1786 w New Jersey. Zakaz niewolnictwa w terytoriach federalnych na północ od rzeki Ohio uchwalił Kongres w 1787. W stanach południowych niewolnictwo funkcjonowało do zakończenia wojny secesyjnej w 1865 i wejścia w życie 13. poprawki do konstytucji.
Niewolnicy w stanach południowych Niewolnictwo utrzymało się w stanach południowych, mimo iż pod koniec XVIII wieku zmalała gospodarcza potrzeba niewolnictwa. Dotychczasowa gospodarka Południa opierająca się na eksporcie tytoniu, indygo i ryżu, stawała się coraz mniej opłacalna. Zaczęło brakować pracy dla niewolników, a ich ceny spadały. Jednak na Południu bano się skutków uwolnienia niewolników.
W 1790 na 4 mln mieszkańców Stanów Zjednoczonych, 750 tys. (blisko 20 procent ludności) stanowili Afroamerykanie (w zdecydowanej większości – niewolnicy), a 90 procent z nich mieszkało na Południu. W Wirginii, Karolinie Południowej i Północnej, Georgii oraz Maryland – na ogólną liczbę 1793 tys. mieszkańców, aż 641,6 tys. (ok. 36 procent) stanowili niewolnicy, a 32 tys. – wolni czarnoskórzy. W samej Wirginii niewolnicy stanowili 40 procent populacji.
Ponowne zapotrzebowanie na tanią siłę roboczą (niewolników) wzrosło po skonstruowaniu w 1793 przez Eliego Whitneya odziarniarki bawełny. Rewolucja przemysłowa w Anglii i nowe wynalazki, jak maszyny do tkania i przędzenia, zmniejszyły koszty produkcji i wpłynęły na rozwój przemysłu tekstylnego i wzrost zapotrzebowania na surowiec – bawełnę. Nowa uprawa w szybkim tempie zdominowała gospodarkę południowych stanów USA, rosła także liczba niewolników, w 1810 było ich 1 200 000, a w 1860 już blisko 4 000 000.
Ukształtowanie się dwóch modeli gospodarczych w Stanach Zjednoczonych, które dzieliły często sprzeczne interesy, było powodem kryzysów politycznych w 1. połowie XIX wieku. Południe, z dominującą gospodarką rolną nastawioną na eksportową produkcję bawełny i sprowadzające z zagranicy potrzebne produkty przemysłowe, dążyło do utrzymania niewolnictwa i niskich ceł, które były gwarantem zysków plantatorów. Na północy, gdzie dominowały handel i przemysł, domagano się wysokich ceł ochronnych i zniesienia niewolnictwa (żywo rozwijał się ruch abolicjonistyczny). Konflikty między Północą a Południem groziły rozbiciem Unii i wymagały wypracowania kompromisów.
Konstytucja Stanów Zjednoczonych z 1787
Uchwalona w 1787 w Filadelfii Konstytucja Stanów Zjednoczonych przewidywała, że Kongres miał się składać z dwóch izb. W Senacie każdy stan miał mieć dwóch przedstawicieli, natomiast do Izby Reprezentantów miano wybierać posłów proporcjonalnie do liczby ludności.
Powstał problem, jak niewolnicy mają być traktowani. Południe chciało wliczyć niewolników do podstawy, według której obliczano liczbę mandatów poselskich dla poszczególnych stanów, ale nie liczyć ich, gdy rozdzielano na stany przypadające na nie podatki bezpośrednie, na co nie mogła się zgodzić Północ. Kompromis, jaki wypracowano, przewidywał, że liczba posłów i całość sum podatków bezpośrednich będzie podzielona między poszczególne stany proporcjonalnie „w stosunku do ich mieszkańców, która to liczba będzie ustalona w ten sposób, iż do liczby wszystkich ludzi wolnych (…) doda się trzy piąte wszystkich innych ludzi” (tj. niewolników). Konstytucja nakładała także obowiązek wydawania zbiegłych niewolnikówArt.4.2.3 formułował to unikając użycia słowa „niewolnik”: Kto będąc na podstawie ustawodawstwa jednego stanu obowiązany do służby lub pracy zbiegnie do innego stanu, nie może być z mocy obowiązujących tam ustaw lub innych przepisów zwolniony od tej służby lub pracy, lecz powinien być na żądanie wydany tej osobie, która ma prawo do jego służby lub pracy. W 1793 uchwalono pierwszą ustawę o ściganiu zbiegów., a Kongres nie miał prawa zakazać sprowadzania niewolników przed rokiem 1808Art.1.9.1 : Do roku 1808 Kongres nie zabroni imigracji lub przywozu osób, które jakikolwiek z istniejących obecnie stanów uzna za stosowne dopuścić; przywóz może być jednak obłożony podatkiem lub cłem w granicach do 10 dolarów od osoby..
22 marca 1794 r. Kongres uchwalił ustawę zabraniającą obywatelom lub przebywającym w USA cudzoziemcom budowy, załadunku, wyposażenia lub wysyłki statków przeznaczonych do handlu niewolnikami, przywóz niewolników dopuszczalny był wyłącznie na statkach obcych, karą była grzywna i przepadek „towaru”An Act to Prohibit the Carrying on the Slave Trade from the United States to any Foreign Place or Country. 5 sierpnia 1797 r. John Brown z Rhode Island (nie należy go mylić z późniejszym abolicjonistą tego nazwiska) został pierwszym Amerykaninem osądzonym za zlekceważenie ustawy, utracił swój statek Hope służący do handlu ludźmi. John Brown (1736-1803).. W ustawie o handlu niewolnikami z 10 maja 1800 r. Kongres zakazał inwestowania obywatelom USA i zamieszkałym tam obcokrajowcom w taki handel oraz zatrudniania się im na zagranicznych statkach uczestniczących w tym handlu, pod karą grzywny i pozbawienia wolności do 2 latAn Act in Addition to the Act Intituled „An Act to Prohibit the Carrying on the Slave Trade from the United States to any Foreign Place or Country.”..
W 1803 Stany Zjednoczone zakupiły od Francji tereny leżące na zachód od rzeki Missisipi. Na tych terenach powstały nowe stany, których konstytucje sankcjonowały niewolnictwo, Luizjana (przyjęta do Unii w 1812 roku), Missisipi (1817), Alabama (1819) potem Floryda, Teksas, Arkansas, Tennessee, Kentucky i Missouri. Ekspansja niewolnictwa następowała pomimo uchwalenia przez Kongres w 1807 zakazu przywozu niewolników od 1 stycznia 1808Act to prohibit the importation of slaves. Z tej okazji w orędziu do Kongresu z 2 grudnia 1806 prezydent Thomas Jefferson nazwał ten handel gwałceniem praw człowieka (violations of human rights). Wcześniej w projekcie Deklaracji Niepodległości (1776) planował napiętnowanie procederu jako okrutnej wojny przeciw ludzkiej naturze (cruel war against human nature itself) co odrzuciła reszta delegatów (The Deleted Passage of the Declaration of Independence).. Mimo iż ustawa z marca 1819 upoważniała prezydenta do wykorzystania okrętów do kontroli czy amerykańskie statki prowadzą handel niewolnikamiAct of March 3, 1819, Relative to the Slave Trade., a ustawa z maja 1820 uznawała handel niewolnikami za akt piractwaAct 1820. Ustawa długo pozostawała martwą literą, dopiero w końcu 1861 r. kapitan Nathaniel Gordon za przewóz z Afryki kilkuset niewolników, w większości dzieci, został w Nowym Jorku skazany i w początkach 1862 r. stracony na jej podstawie (Execution in Five Points: Piracy, slave trade and the Tombs). Prezydent Abraham Lincoln odrzucił prośby o ułaskawienie z uzasadniając to: można ułaskawić sprawcę niemal najgorszej zbrodni, jaką umysł człowieka może sobie wyobrazić lub ręka ludzka wykonać; lecz nikomu, kto dla marnego zysku i pobudzony tylko przez chciwość może obrabować Afrykę z jej dzieci, aby sprzedać je w nieskończoną niewolę, nigdy nie wybaczę. (The Limits of Lincoln’s Mercy)., nie zdołano zatrzymać przemytu niewolników do Stanów ZjednoczonychAnglo-amerykański Traktat Webstera-Ashburtona z 1842 r. ustalał współdziałanie stron w zwalczaniu takiego handlu.. Rosło także znaczenie wciąż legalnego rynku wewnętrznego, Wirginia zyskała miano stanu zajmującego się hodowlą niewolników.
Kompromis Missouri z 1820
thumb|Stany Zjednoczone w 1820. Missouri przyjęte do Unii jako stan niewolniczy i Maine, wydzielone jako stan wolny. W terytoriach położonych na południe od równoleżnika 36°30′ (Terytorium Arkansas) dopuszczono niewolnictwo. Pozostałe terytoria były wolne Jednym z problemów, przed którym stały Stany Zjednoczone w początkach XIX wieku, było dopuszczenie niewolnictwa w nowo przyjmowanych do Unii stanach. Ekspansja jednego z dwóch rodzajów gospodarki oznaczała, poprzez przewagę w Kongresie oraz w kolegium elektorskim wybierającym prezydenta, możliwość realizacji własnych interesów w polityce rządu federalnego. Konflikt między Północą a Południem zaostrzył się w 1819. Po przyłączeniu do Unii Alabamy na dwadzieścia dwa stany jedenaście było stanami niewolniczymi, a jedenaście wolnymi od niewolnictwa. Gdy w 1819 o przyłączenie do Unii zwróciło się Missouri, powstał problem czy przyjąć ten stan jako niewolniczy, jak żądało tego Południe, czy wolny od niewolnictwa, za czym opowiadała się Północ. Kompromis uchwalony przez Kongres 3 marca 1820 roku przewidywał, że stan Missouri zostanie przyłączony jako stan niewolniczy, ale dla równowagi podniesiono do rangi stanu terytorium na północnym wschodzie Massachusetts – Maine. W ten sposób na dwadzieścia cztery stany połowa miała charakter niewolniczy, a w drugiej połowie obowiązywał zakaz niewolnictwa. Umowna granica pomiędzy jednymi i drugimi przebiegała wzdłuż Linii Masona-Dixona oraz rzeki Ohio.
Kompromis Missouri przewidywał także zakaz niewolnictwa na części terytoriów zachodnich leżącej na północ od 36°30′ szerokości geograficznej północnej.
Ustawy kagańcowe i sprawa Edwarda Prigga W latach następnych wobec napływających do Kongresu petycji o zakaz dopuszczenia niewolnictwa w Terytoriach, obrońcy tej instytucji doprowadzili do uchwalania zakazu dyskusji na ten temat (tzw. gag laws, czyli „ustaw kagańcowych”), uchylonego w 1844..
Pensylwania w 1826 roku wprowadziła karalność porywania zbiegłych na jej teren niewolników. Zawodowy łapacz (slave catcher) Edward Prigg skazany przez tamtejszy sąd za odzyskiwanie zbiegów dla swego zleceniodawcy, zaskarżył wyrok do Sądu Najwyższego, który w 1842 uznał regulację stanową za sprzeczną z Konstytucją potwierdzając prawo właścicieli do odzyskania swojej własnościPrigg versus Pennsylvania..
Kompromis 1850 roku