Karpiokształtne (Cypriniformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), obejmujący ponad 3250 gatunków, głównie słodkowodnych. Najliczniejsza jest rodzina karpiowatych. Karpiokształtne są znane w zapisie kopalnym od eocenu. Naturalny zasięg ich występowania obejmuje Azję, Europę, Amerykę Północną i Afrykę. Na pozostałych kontynentach i w Nowej Zelandii zostały wprowadzone przez człowieka. Wiele gatunków z tego rzędu ma duże znaczenie gospodarcze.
Cechy charakterystyczne Ciało, z wyjątkiem głowy, pokryte jest łuską cykloidalną, rzadziej nagie lub pokryte płytkami kostnymi. Płetwy brzuszne położone za piersiowymi, zawsze na środku brzucha. Płetwa tłuszczowa nie występuje (wyjątkiem są niektóre piskorzowate). Twarde promienie spotykane są jedynie w płetwie grzbietowej nielicznych taksonów. Pierwsze cztery kręgi przekształcone są w aparat Webera – narząd reagujący na ciśnienie otaczającego środowiska. Otwarty pęcherz pławny połączony z przełykiem. Pysk zazwyczaj ruchomy – szczęka u większości gatunków potrafi się wysuwać. Brak zębów na szczękach i podniebieniu. Obecne są zęby gardłowe i 3 promienie podskrzelowe.
Klasyfikacja Rodziny zaliczane do karpiokształtnych są grupowane w dwóch podrzędach:
Cyprinoidei – karpiowce: nadrodzina Cyprinoidea Cyprinidae – karpiowate Psilorhynchidae
Cobitoidei Catostomidae – czukuczanowate nadrodzina Cobitoidea – kozowce, piskorzowce: Gyrinocheilidae – okrągłoprzyssawkowate Botiidae Vaillantellidae Cobitidae – piskorzowate Ellopostomatidae Barbuccidae Balitoridae – przylgowate Serpenticobitidae Nemacheilidae
Pozycja systematyczna czukuczanowatych nie jest pewna.
thumb|Czebaczek amurski w Polsce jest inwazyjnym gatunkiem obcym
Zobacz też karpieńcokształtne ryby – wykaz rodzin
Przypisy (pdf)
Bibliografia
Linki zewnętrzne Dokładna liczba poszczególnych gatunków