Jakub Bojko (ur. 7 lipca Data urodzenia w klepsydrze podana jako 6 – a nie 7 lipca. 1857 w Gręboszowie, zm. 7 kwietnia 1943 tamże) – polski działacz, publicysta i pisarz ludowy, jeden z pionierów ruchu ludowego w Galicji, współtwórca Stronnictwa Ludowego w Galicji (1895), w II RP poseł na Sejm Ustawodawczy i na Sejm II kadencji oraz senator I i III kadencji, wójt Gręboszowa.

Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej. Był synem zbiega z Kongresówki Gabriela i jego drugiej żony – Elżbiety Kamysz, rodem z Woli Rogowskiej (zmarła, gdy Jakub miał 12 lat)Bogusław Kasperek, Jakub Bojko 1857–1943, Lublin 1998, s. 12–13.. W 1880 poślubił Julię z domu Świętek (zm. 1938).

Nauczycielem został dzięki samokształceniu, podczas którego pracował we własnym gospodarstwie rolnym (nauczał od 1877 do 1890). Pisał wiersze i opowiadania, publikowane w czasopismach: „Chata”, „Wieniec”, „Pszczółka”, „Przyjaciel Ludu”. Od 1896 był członkiem korespondentem Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w RapperswiluSprawozdanie z Zarządu Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswylu za Rok ...., 1899, s. 8.. Był w Gręboszowie prezesem Towarzystwa Zaliczkowego i koła im. Tadeusza Kościuszki Towarzystwa Szkoły LudowejKalendarz „Przyjaciela Ludu” na rok 1909, online..

Poseł do Sejmu Krajowego we Lwowie (1895). Był także posłem do austriackiej Rady Państwa IX (1897–1900) i X kadencji (1901–1907) wybieranym w kurii IV – gmin wiejskich z listy PSL w okręgu wyborczym nr 6 (Tarnów, Pilzno, Brzostek, Dębica, Dąbrowa, Żabno) oraz kadencji XI (1907–1911) i XII kadencji (1911–1918) wybieranym z listy PSL okręgu wyborczego nr 44 (Mielec, Radomyśl, Dąbrowa, Żabno)Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 207, 213, 249, 266, 409, 418, 426, 435.. W parlamencie austriackim w kadencji IX należał do klubu PSL, w kadencji X był posłem niezrzeszonym, a w kadencji XI i XII należał do grupy posłów PSL, potem PSL „Piast” w Kole Polskim w WiedniuParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Bojko, Jakub – Parlamentarier 1848–1918 online..

Był m.in. wiceprezesem Stronnictwa Ludowego oraz jego klubów poselskich w Sejmie Krajowym i parlamencie austriackim. Od 1913 do 1918 prezes PSL „Piast”, którego był jednym z organizatorów. Wicemarszałek Sejmu Ustawodawczego (1919–1922), wicemarszałek Senatu (1922–1927). Do 1920 zasiadał w zarządzie głównym, a do 1924 w radzie naczelnej PSL „Piast”. W 1926 został honorowym prezesem partii. W październiku 1927 wystąpił z PSL „Piast” (po przewrocie majowym), tworząc prorządowe Zjednoczenie Ludu Polskiego (nie było ono popularne wśród ludności wiejskiej). Wstąpił też do BBWR. W 1928 był marszałkiem seniorem Sejmu II kadencji (1928–1930), przeprowadzając wybór na marszałka Ignacego Daszyńskiego (lidera PPS). Z życia politycznego wycofał się w 1935.

Jakub Bojko został określony przez Władysława Orkana mianem Chłopskiego Skargi.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (6 czerwca 1936)M.P. z 1936 r. nr 133, poz. 243 („za wybitne zasługi na polu pracy obywatelskiej i społecznej”). Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Upamiętnienie Z inicjatywy Józefa Putka wydana została seria znaczków pocztowych, m.in. z podobizną Jakuba Bojki.

W Krakowie, na osiedlu Kurdwanów Nowy, położonym w południowo-wschodniej części miasta, imieniem Jakuba Bojki nazwano jedną z głównych tamtejszych ulic. Jego imieniem nazwano także ulicę na obszarze Sanoka. W Szczecinie, w dzielnicy Pogodno, również jedna z ulic nosi jego imię.

W 2015 w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku zrealizowano fabularyzowany film biograficzny pt. Chłopski Skarga, z Kazimierzem Kaczorem w roli Jakuba Bojki.

Publikacje 1904 – Dwie dusze, publikacja dotyczy ewolucji tożsamości społecznej chłopów polskich po 1848 roku oraz zawiera elementy krytyki kleruMichał Rękas, Z przeszłości chłopskiego antyklerykalizmu w Polsce, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza Warszawa 1953, s. 112.. 1907 – Flis do trzeciego króla – wspomnienia, wznowienie w Krakowie 2006. Pisma i mowy. Ze wspomnień, Warszawa 1959. Okruszyny z Gremboszowa, 1911.

Przypisy

Bibliografia Bogusław Kasperek: Jakub Bojko 1857–1943, Wyd. UMCS, Lublin 1996.

Linki zewnętrzne Jakub Bojko – publikacje w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu Kategoria:Ludzie urodzeni w Gręboszowie (województwo małopolskie) Kategoria:Ludzie związani z Dąbrową Tarnowską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego (1895–1913) Kategoria:Politycy PSL „Piast” Kategoria:Polscy chłopi Kategoria:Polscy działacze ludowi w Galicji Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Polscy wójtowie Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu IX kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu X kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji X kadencji Kategoria:Posłowie z okręgu Rzeszów (II RP) Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Urodzeni w 1857 Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Ustawodawczego (1919–1922) Kategoria:Wicemarszałkowie Senatu Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927) Kategoria:Wicemarszałkowie Senatu Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1930–1935) Kategoria:Zmarli w 1943