Stefan Piotrowski

thumb|Grób Stefana Piotrowskiego na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Stefan Leon Piotrowski (Ginwiłł-Piotrowski) (ur. 11 kwietnia 1910 w Krakowie, zm. 17 stycznia 1985 w Warszawie) – astronom, współtwórca warszawskiej szkoły astronomicznej.

Życiorys Urodził się w rodzinie Zygmunta (zm. 1938), dr. praw, adwokata, i Marii Gerard-Festenburg (zm. 1964)Stefan Leon Ginwiłł-Piotrowski h. Ślepowron (Korwin) M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-02-26].. Maturę zdał w 1928 roku w krakowskim Gimnazjum św. Jacka.

Studia i początki pracy badawczej Od roku 1928 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1932 roku uzyskał stopień magistra filozofii w zakresie matematyki, a dwa lata później w zakresie astronomii. W marcu 1933 roku rozpoczął pracę nad wyznaczaniem minimów gwiazd zaćmieniowych w obserwatorium krakowskim i ta tematyka w 1938 roku zaowocowała rozprawą doktorską.

Okres II wojny światowej spędził w rodzinnym majątku Zmiennica. Po wojnie kontynuował pracę naukową, początkowo w Krakowie. W 1947 wyjechał do Harvard College Observatory na roczny staż pod kierunkiem Henry'ego Norrisa Russella. Wracając z tego wyjazdu przemycił fotomnożnik 1P21. Wspólnie z Adamem Strzałkowskim wykorzystał ten fotomnożnik do budowy pierwszego w Polsce fotometru fotoelektrycznego. W 1952 roku przeniósł się na Uniwersytet Warszawski.

Działalność Po przeniesieniu się do Warszawy, podjął działania organizacyjne, przy tym skupiając wokół siebie grupę młodych adeptów astronomii. W 1955 roku zainicjował powstanie Zakładu Astronomii PAN, w 1953 roku założył kwartalnik „Postępy Astronomii” i przez wiele lat go redagował. W swojej pracy dydaktycznej w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego kładł nacisk na konieczność prowadzenia badań naukowych na światowym poziomie i na współpracę międzynarodową. Jego uczniami byli Bohdan Paczyński i cała grupa dziś wybitnych, znanych w świecie astronomów polskich. Pełnił szereg funkcji, m.in. był dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Warszawskiego (1954–1959), zastępcą sekretarza Wydziału III PAN (1958–1971), współzałożycielem i kierownikiem Zakładu Astronomii PAN (1965–1973). Promował prowadzenie badań kosmicznych w Polsce, z jego inicjatywy powstał Komitet Badania i Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej PAN. W czerwcu 1968 roku wszedł w skład Komitetu Przygotowawczego obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika„Urania”, miesięcznik Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, nr 3, marzec 1969, s. 85..

Był redaktorem miesięcznika „Urania” (1950–1954), założycielem i długoletnim redaktorem kwartalnika „Postępy Astronomii” (1953–1977) oraz redaktorem książki „Astronomia Popularna” (1967).

Badania Piotrowski był uznanym specjalistą w zakresie wyznaczania orbit gwiazd zaćmieniowych oraz teorii transferu promieniowania w atmosferze gwiazdy. Prowadził bardzo dokładne obserwacje wizualne gwiazd zmiennych – z dokładnością nawet 0,04 mag. Podejmował też szereg innych zagadnień, jak anizotropia ziaren pyłu międzygwiazdowego, czy problem transferu masy w układach podwójnych gwiazd. Był pionierem badań nad zagadnieniem zderzeń asteroid. W uznaniu zasług w pracy badawczej i organizacyjnej w 1962 roku został członkiem PAN.

Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XIX B-płd-w połowie długości południowej krawędzi kwatery)Miejsca spoczynku osób związanych z Wydziałem Fizyki UW [dostęp 2024-02-26]..

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 – na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.

Nagrody Nagroda Państwowa III stopnia za osiągnięcia w dziedzinie astrofizyki teoretycznej (1952)

Przypisy

Literatura

Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy astronomowie XX wieku Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Prezesi Polskiego Towarzystwa Astronomicznego Kategoria:Twórcy instrumentów astronomicznych Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1985