thumb|Grób Zbigniewa Załuskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (2010) Zbigniew Załuski (ur. 31 lipca 1926 w Kiwercach, zm. 5 marca 1978 w Warszawie) – polski pisarz, eseista i scenarzysta filmowy, poseł na Sejm PRL V, VI i VII kadencji, pułkownik Wojska Polskiego.
Życiorys Zbigniew Załuski urodził się jako syn Ludwika i Rajmundy w 1926 w Kiwercach na Wołyniu (Kresy Wschodnie), skąd w 1940, w wieku 14 lat, został deportowany przez Sowietów do Kazachstanu, w którym przebywał do 1943. W styczniu 1944 wstąpił ochotniczo do 1 Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Służył w 9 Pułku Piechoty, biorąc udział jako zastępca dowódcy kompanii do spraw politycznych w działaniach wojennych na Wołyniu, Lubelszczyźnie, przyczółku warecko-magnuszewskim, przyczółku czerniakowskim, a później już na stanowisku zastępcy dowódcy batalionu do spraw politycznych w bitwie o Kołobrzeg i bitwie o Berlin. Podczas działań wojennych trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Po wojnie uczestniczył w walkach z Ukraińską Powstańczą ArmiąZałuski, Zbigniew, [w:] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny Tom I A–M, PWN, Warszawa 1984, s. 668.. W chwili zakończenia działań wojennych był w stopniu porucznikaZbigniew Załuski, Siedem polskich grzechów głównych, Iskry, Warszawa 1968..
W 1945 został członkiem Polskiej Partii Robotniczej, z którą przystąpił w 1948 do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1946–1948 był słuchaczem Wyższej Szkoły Oficerów Polityczno-Wychowawczych. Po ukończeniu szkoły pracował w Oddziale II Propagandy i Agitacji Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego. W styczniu 1952 przeszedł do pracy w redakcji miesięcznika „Wojsko Ludowe”, gdzie pracował do końca życia. Prowadził w miesięczniku dział polityki wewnętrznej i zagranicznej, a następnie dział publicystyki. W latach 1957–1965 był zastępcą redaktora naczelnego i redaktorem naczelnym miesięcznika. Był członkiem Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR (1971–1975), zastępcą członka Komitetu Centralnego PZPR (1975–1978) oraz członkiem Komitetu Warszawskiego PZPR. Od 1969 był posłem na Sejm. Od 1974 był członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Był członkiem prezydium Zarządu Głównego Związku Literatów Polskich i I sekretarzem Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR przy Oddziale Warszawskim ZLP.
Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B4-tuje-16)Wyszukiwarka grobów w Warszawie..
W latach 1983–1991 pułkownik Zbigniew Załuski był patronem Centralnej Biblioteki Wojskowej w WarszawieRozkaz Nr 20/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 1983 r. w sprawie nadania Centralnej Bibliotece Wojskowej imienia płk. Zbigniewa Załuskiego (Dziennik Rozkazów MON z 1983 r. poz. 65)..
Publicystyka Debiutował jako pisarz w 1947 na łamach miesięcznika „Nowa Myśl”. Był długoletnim redaktorem miesięcznika „Wojsko Ludowe”, z czasem został zastępcą redaktora naczelnego. Rozgłos zdobył dzięki publicystyce historycznej, w której zajął się rehabilitacją wysiłku polskiego wojska w wojnie obronnej w 1939 oraz udziałowi Polaków w II wojnie światowej u boku aliantów zachodnich. Przeciwstawiał się szyderczemu stosunkowi współczesnej literatury do polskiej tradycji oraz historii. Najbardziej znaną jego książką było Siedem polskich grzechów głównych z 1962.
Zbigniew Załuski był jednym z głównych ideologów tzw. frakcji „partyzantów” we władzach komunistycznych w latach 60., skupionej wokół Mieczysława Moczara. W swojej publicystyce godził tendencje patriotyczne z obowiązującą wówczas ideologią komunistyczną. Zdaniem historyka Pawła Wieczorkiewicza jego książki, chociaż „obecnie już anachroniczne, miały pozytywne znaczenie, przywracając oficjalnej pamięci historycznej polskich bohaterów narodowych, w tym księcia Józefa Poniatowskiego”..
Nagrody i wyróżnienia 1962 – nagroda III stopnia Ministra Obrony Narodowej w dziedzinie publicystyki prasowej i telewizji za cykl artykułów publicystycznychDoroczne nagrody Ministra Obrony Narodowej. „Trybuna Ludu”, s. 2, nr 283 z 12 października 1962. 1964 – nagroda państwowa II stopnia 1968 – nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej 1968 – nagroda literacka „Złoty Kłos” przyznana przez czytelników „Dziennika Ludowego” (1968)Złoty Kłos dla twórcy – Srebrne dla czytelników. Wielki finał w Warszawie. „Dziennik Ludowy”, s. 1, nr 120 z 21 maja 1968. 1969 – zespołowa nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej za film Między wrześniem a majem 1974 – nagroda państwowa II stopnia 1976 – dyplom honorowy Związku Pisarzy ZSRRRadzieckie dyplomy dla polskich pisarzy. „Sztandar Młodych”, s. 1, nr 119 z 19 maja 1976.
Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie Order Sztandaru Pracy I klasy – 1976 Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi trzykrotnie Krzyż Walecznych Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal za Odrę, Nysę, BałtykZbigniew Załuski, Siedem polskich grzechów głównych, s. 2. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 komplet Medali „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal „Za udział w walkach o Berlin” komplet Medali „Za zasługi dla obronności kraju” Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1975)Wręczenie honorowych odznak „Za zasługi dla Warszawy”. „Trybuna Ludu”, s. 9, nr 13 z 16 stycznia 1975. Srebrna odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1962)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, s. 2, nr 5 z 21 marca 1962. Medal „Za zasługi w rozwoju współpracy kulturalnej między Polską a Związkiem Radzieckim” (przyznany przez ZG TPPR, 1974)Medale dla działaczy kultury. „Trybuna Ludu”, s. 2, nr 111 z 21 kwietnia 1974. Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki) Medal „Za zdobycie Berlina” (Związek Radziecki)
Twórczość wybrana (1951) Wojsko polskie – ojczyzny wierna straż (1961) Przepustka do historii. Szkice o żołnierskich drogach czasu 2. wojny światowej (1962) Siedem polskich grzechów głównych (1968) Finał 1945 (1985) Czterdziesty czwarty (1970) Polacy na frontach II wojny światowej
Przypisy
Bibliografia Płk Zbigniew Załuski 1926–1978, [w:] „Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 1 (83), styczeń–marzec 1978, s. 335–338.
Informacje w BIP IPN
Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Warszawskiego PZPR Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kiwercach Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez ZSRR w Polsce 1939–1946 Kategoria:Oficerowie 9 Zaodrzańskiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Patroni jednostek Wojska Polskiego Kategoria:Pierwsi sekretarze POP PZPR Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Polscy zesłańcy do Kazachstanu Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Posłowie z okręgu Koszalin (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Rzeszów (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Tomaszów Mazowiecki (PRL) Kategoria:Pułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Uczestnicy walk na przyczółku warecko-magnuszewskim (1944) Kategoria:Uczestnicy walk o przyczółki warszawskie (1944) Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zastępcy członków Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Zmarli w 1978