Pomnik Obrońców Twierdzy Przemyśl w Budapeszcie, węg. Przemysl emlékmű lub Przemysl – pomnik w Budapeszcie położony w II Dzielnicy niedaleko mostu Małgorzaty, na prawym brzegu Dunaju. Monument upamiętnia tysiące Węgrów poległych w trakcie pierwszego i drugiego oblężenia Przemyśla w latach 1914–1915 w okresie I wojny światowej.

mały|lewo|Napis na pomniku

Nazwa polskiego miasta Przemyśl pozostaje wciąż najbardziej rozpoznawalną polską nazwą geograficzną na Węgrzech, kojarząc się jednoznacznie z obroną Twierdzy Przemyśl w okresie I wojny światowej. Mieszkańcom Budapesztu Przemyśl kojarzy się przede wszystkim z pomnikiem ofiar oblężenia miasta. Obrona Przemyśla była dla Węgrów symboliczną, a zarazem najbardziej dramatyczną pod względem liczby ofiar bitwą Wielkiej Wojny.

W latach 20. XX w wśród byłych obrońców Twierdzy pojawiła się inicjatywa upamiętnienia poległych. Monument zaprojektował znany węgierski artysta-rzeźbiarz Szilárd Sződy. W 1932 roku w asyście najwyższych władz państwowych Węgier pomnik został uroczyście odsłonięty.

Na zbudowanym z białego piaskowca postumencie znajduje się spiżowy lew, który symbolizuje męstwo i poświęcenie węgierskich obrońców Przemyśla. Lew depcze wrogie proporce rosyjskie. Na czterech bokach postumentu znajduje się pozłacany napis Przemyśl, a od strony Dunaju również daty: 1914-1915. Również od tej strony w 2000 wmurowano nową tablicę pamiątkową poświęconą żołnierzom węgierskim.

Napis na marmurowej tablicy na pomniku w polskim tłumaczeniu brzmi: Ten pomnik został postawiony ku pamięci węgierskich rodaków bohatersko poległych w Twierdzy Przemyśl przez obywateli i przy pomocy władz stolicy. „Walczyliście jak lwy” w bramie Węgier. Niech ten czyn zostanie zapamiętany na wieki.

Przy pomniku w rocznicę odbicia twierdzy odbywają się uroczystości patriotyczne.

Wirtualna Księga Poległych Twierdzy Przemyśl 1914-1920 Od 2022 dostępna jest ewidencja poległych, udostępniona przez udostępniająca ewidencję pochówków poległych z lat 1914-1920 na 15 cmentarzach w Przemyślu i okolicach, w tym poległych żołnierzy Wojska Polskiego z lat 1918-1920.

Zobacz też Pomnik Męczenników Katynia w Budapeszcie

Przypisy

Obrońców twierdzy Przemyśl Kategoria:Stosunki polsko-węgierskie Kategoria:Twierdza Przemyśl Budapeszt Kategoria:Pomniki odsłonięte w latach 30. XX wieku Obrońców