Święta
Imieniny obchodzą: Amadeusz, Cyrus, Franciszek, Gwido, Gwidon, Juwencjusz, Macedoniusz, Maja, Maria, Marlena, Sylwin, Sylwina, Tacjan, Teodul i Teodulf. Międzynarodowe Dzień Programisty (tylko w latach przestępnych) Dzień Narodów Zjednoczonych dla Współpracy Południe-Południe (od 2011, wcześniej 19 grudnia ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ) Polska Święto Wojsk Lądowych (obchodzone od roku 1996 na pamiątkę odsieczy wiedeńskiej z 1683) Dzień Kolejarza (w latach 1954–1980, od 1981 r. przeniesione na 25 listopada) Republika Zielonego Przylądka – Święto Narodowe Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: św. Gwidon z Anderlechtu (pokutnik i pielgrzym) Najświętsze Imię Maryi, imieniny Matki Bożej (obchodzone w Hiszpanii w XVII wieku na pamiątkę odniesionego w tym dniu (1683) zwycięstwa przez polskiego króla Jana III Sobieskiego nad Turkami; wprowadził je bł. Innocenty XI także w Austrii, Polsce i Niemczech) Najświętsza Maryja Panna Piekarska (Kościół katolicki w Polsce) Matka Boża Rzeszowska (Kościół katolicki w Polsce) Matka Boża Bączalska (Kościół katolicki w Polsce) św. Iwencjusz i św. Syrus (biskupi Pawii) św. Molaise z Devenish (apostoł Irlandii)
Wydarzenia w Polsce
1515 – Biskup wrocławski Jan Thurzo podpisał w Krakowie, w imieniu księcia legnickiego Fryderyka II jego układ małżeński z królewną Elżbietą Jagiellonką. Ślub odbył się we Wrocławiu 25 listopada tego samego roku. 1635 – W Sztumskiej Wsi zawarto rozejm polsko-szwedzki przedłużający i zmieniający postanowienia rozejmu w Altmarku (Starym Targu), zawartego 26 września 1629 roku po zakończeniu tzw. wojny o ujście Wisły. 1637 – W kościele św. Jana w Warszawie król Władysław IV Waza poślubił Cecylię Renatę Habsburżankę. 1642 – Wojna trzydziestoletnia: żołnierze austriaccy spalili zamek w Jędrzychowie na Dolnym Śląsku. 1699 – Zgodnie z postanowieniami pokoju w Karłowicach komisarze polscy z generałem artylerii konnej Marcinem Kątskim na czele przejęli od ostatniego tureckiego baszy Kamieńca Podolskiego klucze do miasta i zamku. 1733 – Stanisław Leszczyński został wybrany na króla Polski. 1792 – Maciej Bajer został prezydentem Krakowa. 1831 – Powstanie listopadowe: nierozstrzygnięta bitwa pod Kockiem. 1915 – I wojna światowa: Generał-gubernator warszawski Hans Hartwig von Beseler rozwiązał Centralny Komitet Obywatelski w Warszawie. Niemcy rozpoczęli odbudowę wysadzonego 5 sierpnia przez wycofujące się wojska rosyjskie Mostu Kierbedzia w Warszawie. 1917 – Powstała Rada Regencyjna Królestwa Polskiego. 1920 – Wojna polsko-bolszewicka: zwycięstwo 1 Dywizji Jazdy płka Juliusza Rómmla nad 11 Dywizją Kawalerii w bitwie pod Kosmowem. 1924 – utworzono Korpus Ochrony Pogranicza. 1929 – W Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów „Samolot” w Poznaniu wybuchł pożar, którego przyczyny nie udało się ustalić. Zniszczeniu uległy hale fabryczne, 10 gotowych samolotów oraz nowo sprowadzone urządzenia do produkcji. 1939 – Kampania wrześniowa: Na rynku w Końskich Niemcy rozstrzelali 22 Żydów. Odbyła się konferencja najwyższych dostojników III Rzeszy w Jełowej pod Opolem, na której zapadły pierwsze decyzje dotyczące podbitych ziem polskich oraz przeznaczenia Legionu Ukraińskiego. Zbrodnia w Szczucinie na 40 polskich jeńcach. Zwycięstwo Niemców w bitwie pod Brwinowem. Zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Kałuszynem. 1941 – W Dołchem w dawnym powiecie stryjskim województwa stanisłowawskiego oddział Sicherheitsdienst rozstrzelał 120 Żydów. 1942 – Zakończyła się tzw. Wielka Szpera – trwająca od 5 września operacja wysiedlenia z getta łódzkiego 15 681 „osób nienadających się do pracy” (dzieci do 10 roku życia, starców, osób chorych). W jej trakcie na miejscu zamordowano około 600 osób. Getto z pozostałymi ponad 70 tysiącami mieszkańców stało się wielkim obozem pracy. Zamknięto szkoły i szpitale. 1943: W nocy z 12 na 13 września pod Gołębiem (powiat puławski) partyzanci z Batalionów Chłopskich wysadzili niemiecki pociąg z transportem amunicji. W Skorczycach na Lubelszczyźnie Niemcy zamordowali 17 mężczyzn. 1944: 43. dzień powstania warszawskiego: próby zdobycia Czerniakowa przez Niemców. Pod Ewiną w powiecie radomszczańskim 3 brygady Armii Ludowej stoczyły bitwę z oddziałami niemieckimi w sile 6 tysięcy żołnierzy, zakończoną przebiciem się partyzantów. 1945 – Uchwałą Rady Ministrów Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej strona polska stwierdziła, że konkordat ze Stolicą Apostolską z 1925 roku przestał obowiązywać wskutek jednostronnych posunięć Stolicy Apostolskiej w 1939 roku, sprzecznych z zobowiązaniami konkordatowymi. 1954 – Marian Więckowski wygrał 11. Tour de Pologne. 1955 – W Starym Zoo w Poznaniu zaprezentowano publiczności słonicę indyjską Kingę. 1959 – Otwarto największe w kraju Śląskie Wesołe Miasteczko. 1961 – Zainaugurowała działalność Warszawska Opera Kameralna. 1967 – Prezydent Francji Charles de Gaulle zakończył tygodniową wizytę w Polsce. 1976 – W Płocku odbyły się Dożynki Centralne. 1978 – Premiera filmu wojennego ...Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie... w reżyserii Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego. 1981 – Arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski Józef Glemp został mianowany prymasem Polski. 1989 – Sejm PRL udzielił wotum zaufania rządowi Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niekomunistycznego premiera w powojennej historii Polski. 1999 – Tomasz Brożyna wygrał 56. Tour de Pologne. 2002 – Sejm RP przyjął ustawę o elektronicznych instrumentach płatniczych. 2021 – Beatyfikacja czcigodnych Sług Bożych kardynała Prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego i s. Marii Róży Czackiej w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.
Wydarzenia na świecie
490 p.n.e. – I wojna perska: w bitwie pod Maratonem wojska ateńskie i platejskie pokonały armię króla Persów Dariusza I Wielkiego. 1185 – Obalony cesarz bizantyński Andronik I Komnen został zlinczowany przez tłum na hipodromie w Konstantynopolu. 1213 – Krucjata przeciw albigensom: francuscy krzyżowcy dowodzeni przez Szymona de Monford (starszego) rozbili katarów z Langwedocji w bitwie pod Muret. 1229 – Rekonkwista: król Aragonii Jakub I Zdobywca wyzwolił Majorkę spod panowania muzułmanów. 1297 – Portugalia i Hiszpania zawarły traktat pokojowy z Alcañices, który m.in. ustalił obowiązujący do dziś przebieg wspólnej granicy. 1484 – Odbyła się koronacja papieża Innocentego VIII. 1500 – Jerzy Brodaty został księciem Saksonii. 1504 – Wojna o sukcesję w Landshut: wojska księcia Bawarii-Monachium Albrechta IV Mądrego wraz z posiłkami króla niemieckiego Maksymiliana I Habsburga pokonały Czechów w bitwie pod Wenzenbach. 1532 – Podczas synodu w Chanforan waldensi podjęli decyzję o przyjęciu doktryny kalwińskiej. 1556 – Abdykował cesarz rzymsko-niemiecki, arcyksiążę Austrii i król Hiszpanii Karol V Habsburg. 1609 – Henry Hudson odkrył ujście dzisiejszej rzeki Hudson w Ameryce Północnej. 1634 – W wyniku eksplozji w wytwórni prochu strzelniczego w Valletcie na Malcie zginęły 22 osoby, a poważnie zniszczony zostały pobliski kościół jezuitów wraz z kolegium. thumb|Bitwa pod Wiedniem na obrazie Józefa Brandta
1683: V wojna austriacko-turecka: wojska polsko-austriacko-niemieckie pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego rozgromiły oblegającą Wiedeń armię Imperium Osmańskiego dowodzoną przez wezyra Kara Mustafę; początek wojny polsko-tureckiej. Piotr II Spokojny został królem Portugalii. 1691 – Jan Jerzy IV Wettyn został księciem elektorem Saksonii. 1711 – Wojna o sukcesję hiszpańską: rozpoczęła się portugalsko-francuska bitwa o Rio de Janeiro. 1789 – Henry Knox został pierwszym sekretarzem wojny USA. 1801 – Cesarz Rosji Aleksander I Romanow ogłosił powstanie guberni gruzińskiej w miejsce niepodległej Gruzji wschodniej. 1819 – Joaquín José de Melgarejo y Saurín został premierem Hiszpanii. 1829 – Wojna o niepodległość Grecji: kapitulacja wojsk tureckich w bitwie pod Petrą. 1844 – José Joaquín de Herrera został prezydentem Meksyku. 1847 – Wojna amerykańsko-meksykańska: rozpoczęła się bitwa pod Chapultepec. 1848 – W Szwajcarii przyjęto tzw. konstytucję federalną. 1850 – I wojna o Szlezwik: zwycięstwo wojsk duńskich nad pruskimi w bitwie pod Mysunde. 1852 – Założono miasto Artigas w Urugwaju. 1855: Rómulo Díaz de la Vega został prezydentem Meksyku. Założono miasto La Chorrera w Panamie. 1857 – W czasie huraganu zatonął płynący z Panamy do Nowego Jorku statek „Central America” z około 400 pasażerami i ładunkiem 30 tys. funtów złota. Uratowano ponad 200 osób. 1860 – Francuski astronom Jean Chacornac odkrył planetoidę (59) Elpis. 1861 – Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Cheat Mountain. 1871 – Francuski astronom Alphonse Borrelly odkrył planetoidę (117) Lomia. 1875 – Joaquín Jovellar y Soler został premierem Hiszpanii. 1884 – Robert Luther odkrył planetoidę (241) Germania. 1887 – Carlos Maria Elías y de la Quintana został premierem Peru. 1894 – Wojna chińsko-japońska: gen. Li Hongzhang wysłał wojska chińskie do Pjongjangu w Korei. 1895 – W Porto uruchomiono komunikację tramwajową. 1900 – Admirał Fredrik von Otter został premierem Szwecji. 1906 – Na wody kubańskie wpłynęła amerykańska eskadra w celu obrony proamerykańskiego rządu w Hawanie. 1907 – Założono hiszpański klub piłkarski Real Betis Sewilla. 1908 – Winston Churchill ożenił się z Clementine Hozier. 1910 – W Monachium odbyła się premiera VIII Symfonii Gustava Mahlera. 1912 – Nikola Pašić został po raz piąty premierem Serbii. 1914 – I wojna światowa: okręty Royal Australian Navy rozpoczęły inwazję na Nową Gwineę Niemiecką. 1916 – I wojna światowa: rozpoczęła się bitwa pod Małka Nidże pomiędzy armią bułgarską a połączonymi siłami francusko-serbsko-rosyjskimi. 1917 – I wojna światowa: na Kanale Północnym został storpedowany i zatopiony przez brytyjski okręt podwodny HMS D7 niemiecki U-Boot SM U-45, w wyniku czego zginęło 43 spośród 45 członków załogi. 1919: Adolf Hitler po raz pierwszy wziął udział w zebraniu Niemieckiej Partii Robotniczej (DAP) w Monachium. Wkrótce potem został jej członkiem. Po rocznym zablokowaniu przez lody na przylądku Czeluskin statku „Maud” z kierowaną przez Roalda Amundsena norweską ekspedycją Północną Drogą Morską, udało się go wypchnąć na otwarte morze, jednak 9 dni później utknął ponownie koło wyspy Ajon. Włoski poeta, prozaik i dramaturg Gabriele D’Annunzio na czele oddziałów ochotniczych dokonał zajęcia Fiume (obecnie Rijeka w Chorwacji), co spowodowało wycofanie sprzymierzonych oddziałów francusko-brytyjsko-amerykańskich i proklamowanie Regencji Carnaro. 1920 – Zakończyły się VII Letnie Igrzyska Olimpijskie w belgijskiej Antwerpii. 1923 – W Genewie została podpisana Międzynarodowa Konwencja w sprawie Zwalczania Obiegu i Handlu Wydawnictwami Pornograficznymi. 1924 – Komunista Giovanni Corvi zastrzelił w tramwaju w Rzymie faszystowskiego deputowanego Armando Casaliniego. 1926 – W Charkowie otwarto Stadion Metalist. 1928 – Huragan Okeechobee przeszedł nad Gwadelupą i Wyspami Nawietrznymi zabijając około 1200 osób. 1934 – Utworzono Ententę Bałtycką. 1936 – Hiszpańska wojna domowa: zwycięstwo nacjonalistów gen. Francisco Franco w bitwie o Majorkę. 1939 – Na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zdecydowano o nieudzielaniu pomocy Polsce w wojnie z Niemcami. 1940 – Odkryto paleolityczne malowidła naskalne w Lascaux we Francji. 1941 – Dokonano oblotu brytyjskiego szybowca transportowego Airspeed Horsa. 1942: Niemiecki U-Boot U-156 storpedował i zatopił u wybrzeży Afryki Zachodniej brytyjski transportowiec RMS „Laconia” z 2725 osobami na pokładzie (w tym 1793 włoskimi jeńcami, 286 żołnierzami brytyjskimi, 103 żołnierzami polskimi strzegącymi jeńców oraz 80 cywilami). Po usłyszeniu krzyków w języku włoskim, dowódca U-Boota Werner Hartenstein zorganizował akcję ratunkową, dzięki której uratowano ponad tysiąc rozbitków. Wojna na Pacyfiku: rozpoczęło się japońskie kontruderzenie podczas walk o Guadalcanal na Wyspach Salomona.