Faulx – francuski niszczyciel z okresu I wojny światowej, jedna z 12 zbudowanych jednostek typu . Wyporność okrętu wynosiła 867 ton, a jego główne uzbrojenie stanowiły dwa działa kalibru 100 mm, uzupełnione lżejszą artylerią oraz uzbrojeniem torpedowym. Napędzana turbinami parowymi jednostka rozwijała prędkość 31 węzłów i osiągała zasięg 1200–1400 Mm przy prędkości 12–14 węzłów.
„Faulx” został zwodowany 2 lutego 1911 roku w stoczni w Nantes, a 1 listopada 1912 roku wcielono go do Marine nationale. Okręt służył na Morzu Śródziemnym, aktywnie uczestnicząc w działaniach wojennych. „Faulx” zatonął 19 kwietnia 1918 roku w Cieśninie Otranto w wyniku kolizji z francuskim niszczycielem „Mangini”.
Projekt i budowa Po zbudowaniu serii niszczycieli (fr. contre-torpilleur d’escadre) „450-tonowych” (typów: , i ) dowództwo marynarki francuskiej Marine nationale podjęło działania zmierzające do pozyskania większych okrętów. W 1907 roku Rada Najwyższa Floty postanowiła, że do 1919 roku zostaną zbudowane 63 nowe jednostki tej klasy, co oznaczało wodowanie sześciu–siedmiu okrętów rocznie. Zwiększenie wyporności pozwalało na zastosowanie silniejszego niż dotychczas uzbrojenia, zainstalowanie siłowni o większej mocy oraz poprawę dzielności morskiej, co miało umożliwić niszczycielom towarzyszenie siłom głównym w trudnych warunkach atmosferycznych. 28 kwietnia 1908 roku do Dowództwa Generalnego Marynarki Wojennej wpłynęło memorandum dyrektora ds. budowy okrętów Dudeboisa, w którym postulował on zwiększenie wyporności nowo projektowanych niszczycieli co najmniej do 500–600 ton, podwyższenie pokładu dziobowego oraz wzmocnienie uzbrojenia z dotychczasowych sześciu dział kalibru 65 mm do dwóch–trzech dział kalibru 75–100 mm i czterech dział kalibru 65 mm. W zakresie uzbrojenia torpedowego – według początkowych założeń – okręty miały mieć stałą wyrzutnię dziobową oraz dwa podwójne obracalne aparaty torpedowe na pokładzie. Ostatecznie wybrano wariant uzbrojenia obejmujący dwa działa kalibru 100 mm, cztery działa kalibru 65 mm oraz cztery wyrzutnie torped w dwóch podwójnych aparatach. Niszczyciele miały być napędzane turbinami parowymi zasilanymi przez kotły opalane paliwem płynnym, co miało pozwolić na osiągnięcie podczas prób prędkości 31 węzłów. 31 maja 1908 roku służba techniczna budowy okrętów, kierowana przez inż. Lhomme, przesłała zainteresowanym stoczniom dokument zawierający ogólną specyfikację, którą musiały spełniać nowe okręty, pozostawiając konstruktorom pełną swobodę w zakresie realizacji projektów.
Niszczyciel został zamówiony przez marynarkę 26 sierpnia 1908 roku w stoczni w Nantes jako jedna z dwóch jednostek typu zbudowanych w tej stoczni. Projektantami okrętu byli Maxime Laubeuf i Auguste Rateau. Budowę sfinansowano z budżetu marynarki na rok 1908. Stępkę okrętu położono w 1909 roku, a jednostkę zwodowano 2 lutego 1911 roku.
28 grudnia 1911 roku niszczyciel przepłynął z Nantes do Lorient, gdzie 4 stycznia 1912 roku rozpoczęto . Ich program obejmował pomiar liczby obrotów śrub przy prędkości 14 węzłów oraz przy prędkości maksymalnej, określenie zużycia paliwa przy prędkości 14 węzłów, pomiar prędkości maksymalnej podczas sześciogodzinnej próby, a także sprawdzenie funkcjonowania wszystkich mechanizmów okrętowych oraz uzbrojenia artyleryjskiego i torpedowego. Decyzją prezydenta Francji Armanda Fallièresa z 16 lutego 1912 roku dowództwo okrętu objął kpt. mar. (fr. lieutenant de vaisseau) Isabey. Z powodu poważnych problemów ze śrubami okręt musiał trafić do doku, gdzie m.in. wymieniono jedną z nich, w związku z czym dalsze próby można było wznowić dopiero 8 lipca. 10 lipca przeprowadzono próbę zużycia paliwa, które wyniosło 72,96 kg na 1 Mm, natomiast 12 września okręt przy wyporności 733,822 tony rozwinął prędkość 32,01 węzła.
Dane taktyczno-techniczne Charakterystyka ogólna Okręt był niszczycielem o zbudowanym ze stali kadłubie o zaokrąglonym przekroju, z podwyższonym pokładem dziobowym, sięgającym 4,5 metra ponad wodnicę i mającym niewielki spadek. Konstrukcja kadłuba oparta była na czterech wzdłużnikach i wręgach, numerowanych od rufy. Blachy poszycia zewnętrznego miały grubość od 4 do 8 mm, a do stępki przymocowany był drewniany zewnętrzny kil. W celu redukcji kołysania na jednostce zamontowano stępki przechyłowe. Stewa dziobowa była niemal prosta, z łagodną krzywizną u dołu, rufa zaś miała wyraźny nawis. Okręt miał jeden ciągły pokład górny, na którym znajdowały się dwie nadbudówki: dziobowa i rufowa.
Kadłub podzielony był za pomocą pięciu głównych grodzi na przedziały wodoszczelne, sięgające górnego pokładu i wydzielające kotłownie dziobową i rufową, przedziały turbin, skrajnik dziobowy z taranem oraz skrajnik rufowy. Ponadto istniały dwie dodatkowe grodzie, umieszczone w dziobowej i rufowej części kadłuba, oraz liczne małe przedziały wodoszczelne wydzielone lekkimi grodziami. W części dziobowej pokładu dolnego znajdowały się magazyny żywności, wina i wody, prochu czarnego i amunicji artyleryjskiej, a także komory łańcuchowe oraz zbiornik paliwa, zajmujący całą szerokość kadłuba; w części rufowej mieściły się natomiast oficerskie magazyny żywności, magazyny amunicji artyleryjskiej i głowic torpedowych oraz zbiornik paliwa. Na pokładzie górnym pod pokładem dziobowym znajdowały się kubryk załogi, pomieszczenia gospodarcze, kambuzy, umywalnie i toalety; kubryk załogi oraz kambuz mieściły się także w nadbudówce dziobowej, natomiast kubryk podoficerów oraz kabiny oficerów i dowódcy – w nadbudówce rufowej. Na końcu pokładu dziobowego znajdował się niski pomost bojowy ze sterówką oraz platforma reflektorów, natomiast w nadbudówce rufowej mieściły się pomieszczenia radiostacji, pisarza i toalety oficerskie. Na okręcie zainstalowano dwa maszty: główny, usytuowany za pomostem i mający wysokość 21 metrów, oraz znacznie niższy drugi maszt, znajdujący się na nadbudówce rufowej.
Długość całkowita okrętu wynosiła 75,152 metra (74,95 metra między pionami), szerokość całkowita 7,93 metra (7,65 metra na wodnicy), a maksymalne zanurzenie na rufie 2,89 metra. Wyporność normalna wynosiła 867 ton.
Załoga okrętu składała się zazwyczaj z 5–6 oficerów oraz 75–77 podoficerów i marynarzy.
Urządzenia napędowe Siłownia jednostki składała się z dwóch turbin parowych systemu Rateau, wyprodukowanych przez macierzystą stocznię i pracujących na dwie linie wałów, zakończone trójłopatowymi śrubami napędowymi. Każdy zespół turbin składał się z turbiny wysokiego ciśnienia i turbiny niskiego ciśnienia, umieszczonych w jednym korpusie, oraz turbiny biegu wstecznego i turbiny marszowej, znajdujących się w odrębnym korpusie. Dziobowa turbina napędzała prawoburtową linię wałów, zaś rufowa – lewoburtową. Parę dostarczały cztery kotły wodnorurkowe o ciśnieniu roboczym 16 kG/cm². Spaliny odprowadzane były do czterech niskich kominów, zgrupowanych w dwie pary.
Maszyny osiągały łączną moc projektową 12 500 KM, co pozwalało na utrzymywanie przez sześć godzin średniej prędkości maksymalnej wynoszącej co najmniej 31 węzłów. Zapas paliwa płynnego wynosił od 120 do 160 ton, co zapewniało zasięg 1200–1400 Mm przy prędkości 12–14 węzłów.
Energia elektryczna wytwarzana była przez dwie prądnice o napędzie parowym, umieszczone w maszynowniach. Na rufie znajdował się pojedynczy, częściowo zrównoważony ster, poruszany za pomocą parowej maszyny sterowej, umiejscowionej na pokładzie głównym pod nadbudówką dziobową. Sterowanie okrętem odbywało się zarówno ze sterówki głównego pomostu bojowego, jak i z pomostu rufowego; oba stanowiska wyposażone były również w kompasy.
Uzbrojenie i jego modyfikacje Główne uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły dwa pojedyncze działa kalibru 100 mm M1893 L/45, umieszczone po jednym na dziobie i na nadbudówce rufowej. Długość działa wynosiła 4646,5 mm, a długość lufy 4500 mm (45 kalibrów – L/45); masa działa wynosiła 1700 kg, a masa osłony 28,5 kg. Armaty wykorzystywały amunicję rozdzielnego ładowania – pociski o masie 14,16 kg oraz umieszczone w metalowych łuskach ładunki miotające o masie 3,7 kg. Maksymalna donośność pocisku wystrzeliwanego z prędkością początkową 740 m/s wynosiła 11 800 metrów, a szybkostrzelność 5–7 strzałów na minutę. Kąt ostrzału wynosił 240° dla działa dziobowego i 267° dla rufowego, a zapas amunicji 240-250 pocisków na lufę.
Artylerię pomocniczą stanowiły cztery pojedyncze działa kalibru 65 mm M1902 L/50, umieszczone parami na górnym pokładzie za pokładem dziobowym oraz obok nadbudówki rufowej. Długość działa wynosiła 3450 mm, a długość lufy 3250 mm; jego masa wynosiła 594 kg. Masa pocisku wynosiła 4 kg, a ładunku miotającego 1,425 kg. Maksymalna donośność pocisku wystrzeliwanego z prędkością początkową 870 m/s wynosiła 9000 metrów, a szybkostrzelność od 12 do 18 strzałów na minutę. Kąt podniesienia lufy wynosił od -16 do +20°, kąt ostrzału pary dział dziobowych 143° (rufowych 163°), a zapas amunicji 346 pocisków na lufę.
Magazyny amunicyjne dział wyposażone były w system zraszania i zalewania, a amunicję dostarczano za pomocą dwóch podnośników napędzanych silnikami elektrycznymi, wyposażonych w rezerwowy napęd ręczny. Dane do prowadzenia ognia uzyskiwano za pomocą systemu hydraulicznego Germaina.
Niszczyciel wyposażono w cztery nadwodne wyrzutnie torped kalibru 450 mm, umieszczone w dwóch podwójnych aparatach usytuowanych na górnym pokładzie, na obu burtach między kominami a nadbudówką rufową. Masa aparatu wyrzutni wynosiła 1558 kg, a kąty naprowadzania po 45° w każdą stronę trawersu. Używano przeważnie torped M1909R, których łączny zapas wynosił sześć sztuk. Długość torpedy wynosiła 5,25 metra, a jej masa 710 kg (w tym głowica bojowa o masie 110 kg). Pojemność zbiornika powietrza wynosiła 322 dm³, a ciśnienie w nim 150 kG/cm². Zasięg torpedy wynosił 2000 metrów przy prędkości 34 węzłów oraz 3000 metrów przy 30 węzłach.
W trakcie wojny uzbrojenie niszczyciela wzmocniono o pojedyncze działo przeciwlotnicze kalibru 47 mm lub 75 mm oraz dwa karabiny maszynowe St Etienne kalibru 8 mm, a na pokład zabierano 8–10 bomb głębinowych systemu Guirauda.
Wyposażenie Na okręcie zamontowano jeden reflektor o średnicy 60 cm, umieszczony na platformie pomostu bojowego. Niszczyciel wyposażony był w dwie kotwice admiralicji, umieszczone na obu burtach na specjalnych platformach kotwicznych i podnoszone za pomocą zamontowanej na dziobie wciągarki z napędem parowym oraz ręcznym. Do łączności wewnętrznej służyło co najmniej 10 głównych linii rur głosowych, prowadzących do poszczególnych stanowisk i pomieszczeń. Jako środki ratownicze i komunikacyjne na okręcie znajdowały się: 7-metrowy ponton, 7-metrowy welbot, 4-metrowy jol oraz dwie szalupy Burtona.
Służba „Faulx” został wcielony do służby w Marine nationale 1 listopada 1912 roku. Jednostka otrzymała numer identyfikacyjny M69 i znak burtowy „FX”. 20 grudnia okręt wyszedł z Lorient w rejs na Morze Śródziemne, docierając 29 grudnia do Tulonu; po przybyciu „Faulx” został przydzielony do 1. dywizjonu niszczycieli 1. Armii Morskiej. Między 21 a 23 kwietnia 1913 roku 1. i 5. dywizjon niszczycieli wraz z „Bouclierem” oraz pancernikami , , , i wzięły udział w ćwiczeniach floty, a 30 czerwca „Faulx” wraz z „Bouclierem” i pancernikiem „Mirabeau” udał się pod na strzelanie. 1 października „Faulx” nadal należał do 1. dywizjonu niszczycieli, w skład którego wchodziły: „Casque” (okręt flagowy), „Bisson”, „Boutefeu”, „Cimeterre”, „Commandant Rivière”, „Dague”, „Dehorter” i „Fourche”.
1 sierpnia 1914 roku, tuż przed wybuchem I wojny światowej, „Faulx” wchodził w skład 1. dywizjonu niszczycieli (w którym znajdowały się ponadto „Boutefeu”, „Casque”, „Dague”, „Fourche” i „Mangini”).
I wojna światowa 1914 rok