Kompleksy alkinowe – nazwane również, nie do końca poprawnie acetylenowymi to związki metaloorganiczne, z grupy π-kompleksów, w których występuje przynajmniej jedno wiązanie koordynacyjne powstałe na skutek bocznego nałożenia orbitali π wiązania potrójnego węgiel-węgiel (C≡C) i orbitalu d metalu przejściowego. Ligandami alkinowymi nazwa się w chemii metaloorganicznej nie tylko "czyste" alkiny, ale także wszelkie ich pochodne zdolne do tworzenia wiązań π-d między ugrupowaniami C≡C i metalem centralnym kompleksu.
Otrzymywanie Na ogół kompleksy alkinowe otrzymuje się poprzez wymianę z innymi ligandami:
Plik:Synthesis of acetylene comp.png
Czasami kompleksy alkinowe powstają też na skutek wewnątrzcząsteczkowego przegrupowania:
Plik:Synthesis of acetylene com2.png
Własności Własności kompleksów alkinowych są bardzo zbliżone do kompleksów alkenowych. Są one jednak bardziej reaktywne, posiadają zdolność do dostarczania zmiennej liczby elektronów do centralnego atomu metalu oraz tworzenia mostków:
Plik:Synthesis of acetylene com3.png
Mostki alkinowe – podobnie jak to jest w przypadku wiązań π-d w kompleksach alkenowych ulegają zjawisku rezonansu chemicznego, przy czym w ich przypadku możliwe są aż trzy różne struktury rezonansowe:
Plik:Bridged acetylene comp.png
Najważniejsza z praktycznego powodu reakcja z udziałem ligandów alkinowych to spontaniczny przeskok ligandu wodorkowego do ligandu alkinowego, który jest kluczowym etapem cyklu katalitycznego w reakcji selektywnego uwodorniania acetylenu do etylenu, który jest podstawowym sposobem otrzymywania etylenu w przemyśle (tzw. proces Reppego):
Plik:Reppe catalysis.png
Kategoria:Związki metaloorganiczne