Witkacy, Portret Teodora Białynickiego-Biruli (1930)|mały Teodor Białynicki-Birula (ur. 21 czerwca 1886 w Nowym Królewie koło WitebskaPolski almanach medyczny na rok 1956. Warszawa: PZWL, 1956 s. 17, zm. 13 lipca 1956 w Warszawie) – polski lekarz ftyzjatra, major Wojska Polskiego, malarz, publicysta, społecznik, przyjaciel Witkacego.
Życiorys Studiował medycynę na Akademii Medyko-Chirurgicznej w Sankt Petersburgu, dyplom lekarza otrzymał z wyróżnieniem w 1913 roku. Od ukończenia studiów do zakończenia I wojny światowej służył jako lekarz wojskowy, najpierw w armii rosyjskiej, a potem w Wojsku Polskim. W 1922 roku został oficerem łącznikowym w sanatorium PCK w Zakopanem. Od 1928 kierował Sanatorium Przeciwgruźliczym Pocztowców w Zakopanem. Od 1933 był dyrektorem sanatorium w Chodzieży.
W 1924 roku poznał w Zakopanem Witkacego, z którym się zaprzyjaźnił. Artysta wielokrotnie portretował Teodora i jego syna Michała. Birula-Białynicki miał dużą kolekcję obrazów Witkacego. W 1965 trafiła ona do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku za sprawą ówczesnego dyrektora muzeum – Janusza Przewoźnego.
Interesował się filozofią i pozostawił w rękopisie większe prace – Pogadanki o człowieku i studium Człowiek istota poznająca.
16 listopada 1956 został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Ftyzjatrycznego. Zarząd Główny Związku Nauczycielstwa Polskiego przyznał mu złotą odznakę związkową.
Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 14-5-4/5)Talewski R. Portrety zakopiańskich lekarzy ze słownikiem biograficznym 1850–1983. Zakopane: Muzeum Tatrzańskie im. dr Tytusa Chałubińskiego, 1985 s. 44–45..
Prace Do zagadnienia o odporności wobec gruźlicy w rodzinach kilkodzietnych. Medycyna Praktyczna 8 (1928) O tak zwanych "sezonach" w Zakopanem. Poczta 6 (1930) Pogadanki o gruźlicy. Poczta (1930) Plan ujednostajnienia pracy w instytucjach przeciwgruźliczych. Nowiny Lekarskie 15 (1932) Znakowanie stanów gruźliczych. Polska Gazeta Lekarska 33 i 34 (1932) Instrukcja do planu ujednostajnienia pracy w instytucjach przeciwgruźliczych. Medycyna Praktyczna 5 (1933) Klasyfikacja gruźlicy A.J.Sztarnberga. Medycyna 17 (1935) O ujednostajnieniu prac w instytucjach przeciwgrużliczych – odpowiedzi i wyjaśnienia. Medycyna Praktyczna 5 (1936) Skłonność do gruźlicy płuc w rodzinach o różnej ilości potomstwa oraz rodzeństwa według kolejności rodzenia się. Ruch Przeciwgruźliczy 1–2 (1937) Częściowe opracowanie materiałów Sanatorium Kolejowego w Chodzieży za rok 1934. Ruch Przeciwgruźliczy 10 (1937) O ustawie przeciwgruźliczej. Ruch Przeciwgruźliczy 1, s. 32–33 (1938) Podział odm opłucnowo-napłucnowych. Medycyna Praktyczna 4 (1938) O konieczności współpracy pomiędzy sanatoriami a instytucjami wysyłającymi chorych. Lekarz Kolejowy (1939) Pogadanki o gruźlicy. Głos Nauczycielski (1948) Fragmenty wspomnień o St. I. Witkiewiczu, [w:] Stanisław Ignacy Witkiewicz. Człowiek i twórca. Warszawa, 1957
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1937) „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (25 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 25 stycznia 1955 r. nr 0/233 - na wniosek Ministra Zdrowia. Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (1 maja 1953) - Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 maja 1955 r.
Przypisy
Bibliografia Fischer L. Teodor Birula-Białynicki (1886–1956). Gruźlica 25, 2, s. 93–96 (1957).
Krzyżanowska-Hajdukiewicz Anna: Witkacy i Teodor Birula-Białynicki w Wielkopolsce. Kronika Wielkopolski 1, s. 46–57, 1997. Krzyżanowska-Hajdukiewicz Anna: Stanisław Ignacy Witkiewicz-Witkacy rzecz o przyjaźni. Rocznik Nadnotecki 27 s. 101–111, 1996.
Linki zewnętrzne Kartka pocztowa od Witkacego do Teodora Białynickiego na Cyfrowa Biblioteka Narodowa Polona
Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Medycznej im. S.M. Kirowa Kategoria:Majorowie lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy pulmonolodzy Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Zmarli w 1956