thumb|120px|Dzwonnica o zmierzchu Kościół św. Andrzeja Boboli – kościół rzymskokatolicki położony w Bydgoszczy, którego patronem jest św. Andrzej Bobola.

Położenie Kościół znajduje się przy Placu Kościeleckich, w obrębie Starego Miasta w Bydgoszczy. Ze Starego Rynku do świątyni prowadzi ulica Teofila Magdzińskiego.

Historia Kościół zbudowano w latach 1901–1903 r. dla gminy ewangelicko-unijnej jako farę ewangelicką pw. Świętego Krzyża. Był on następcą poprzedniej świątyni, zbudowanej w Bydgoszczy w 1787 r.

Świątynia powstała na obszarze zniwelowanej dawnej wyspy zamkowej, gdzie do 1656 r. znajdował się zamek starościński (w latach 1656–1895 w ruinie), zbudowany z polecenia Kazimierza Wielkiego.

Autorem projektu (1899–1901 r.) był berliński architekt Heinrich Seeling, znany z kilku reprezentacyjnych realizacji w Bydgoszczy (Teatr Miejski, kościół im. Chrystusa Zbawiciela, kamienice przy ul. Jagiellońskiej i Gdańskiej). Rysunki i obliczenia konstrukcyjne wykonał w 1901 r. na zlecenie Seelinga O. Leitholf z Berlina. Odbiór budynku w stanie surowym nastąpił 22 października 1903 r.Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999

Do 1945 r. kościół służył parafii ewangelicko-unijnej. W 1945 roku kościół został zajęty przez władze komunistyczne, a następnie przekazany katolikom. W okresie 1945–1946 był kościołem szkolnym szkół rzemieślniczych uzyskując wezwanie św. Józefa Rzemieślnika. Jesienią 1946 r. przejęli kościół jezuici, którzy powrócili do miasta po 166 latach i których dawna świątynia została zniszczona w czasie II wojny światowej.

Przeprowadzono wówczas remont zdewastowanego kościoła i nadano mu patrona św. Andrzeja Bobolę. Pierwsi powojenni jezuici w Bydgoszczy – związani z Wilnem O. Władysław Wantuchowski i O. Jan Kurdziel – umieścili w ołtarzu głównym kopię obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej.

W 1967 r. przy kościele erygowano parafię św. Andrzeja Boboli.

W latach 60. XX w. kościół był żywym centrum działalności charytatywno – misyjnej. Potem stał się centrum Klubu Inteligencji Katolickiej, najstarszym w mieście centrum ruchu oazowego (od 1977 r.) i Odnowy w Duchu Świętym, a w latach 80. znanym miejscem modlitw za ojczyznę, zwłaszcza 13. dnia każdego miesiąca; a także centrum życia opozycji solidarnościowej i miejscem kontaktów środowisk opozycyjnychBydgoskie miejsca "Solidarności". W 1989 roku NSZZ „Solidarność” uznała go za kościół patronalny Regionu Bydgoskiego.

W 1978 roku wieżę kościoła pokryto miedzianą blachą (w miejsce dachówki ceramicznej), a w 1996 roku decyzją władz miejskich otrzymał zewnętrzną iluminację świetlną.

Wznoszący się na wysokość 76,9 m (69,1 m bez krzyża) szczyt wieży kościoła stawia go na pierwszym miejscu wśród najwyższych budynków w Bydgoszczy (krzyż na kopule bazyliki św. Wincentego à Paulo znajduje się na wysokości 65 m, a trzynastopiętrowy wieżowiec przy ul. Konarskiego ma wysokość 52 m). Znajdujący się na wieży mechanizm zegarowy w lipcu 2014 został uszkodzony w wyniku uderzenia piorunaZegar na wieży bije, ale nie pokazuje, która jest godzina.

Architektura Styl architektonicznyParucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008 Kościół zbudowany został w stylu neogotyku charakterystycznym dla niemieckich zborów ewangelickich przełomu wieków XIX i XX. Świątynię wyróżniają charakterystyczne empory, kryształowe sklepienia oraz masywna wysoka wieża. Dzięki swej okazałości i monumentalności świątynia stanowi dominantę wschodniej części Starego Miasta w Bydgoszczy.

Jest to kościół orientowany, jednonawowy z węższym od nawy prezbiterium zamkniętym prostą ścianą. Do boków prezbiterium przylegają symetrycznie rozmieszczone aneksy. W północno-wschodni narożnik kościoła wkomponowano kaplicę pw. Najświętszej Marii Panny. Od zachodu dominantę stanowi wysoka wieża zwieńczona iglicą, ujęta szczycikami i wieżyczkami. Elewacje obiega ceglany fryz kordonowy. Wnętrze nakryte jest sklepieniami kryształowymi z gurtami. W fasadzie znajduje się bogato profilowany portal, zamknięty trójkątnym szczytem z wimpergą. Elewacje urozmaicone są ostrołukowo zamkniętymi blendami i oknami o różnorodnych wykrojach, szczytami zdobionymi sterczynami. Pierwotnie główne wejście do świątyni flankowała para kamiennych rzeźb przedstawiających klęczące anioły.

Wyposażenie Ołtarz W prezbiterium znajduje się duży obraz św. Andrzeja Boboli, będący kopią obrazu z poznańskiego kościoła Ojców Jezuitów.

Organy Największym zabytkiem kościoła są 42-głosowe (początkowo 48-głosowe, jedne z największych na Kujawach i Pomorzu a zarazem największe w Bydgoszczy) zabytkowe organy skonstruowane w 1903 roku przez znaną firmę Wilhelma Sauera, remontowane i przebudowane przez Josefa Goebla z Gdańska w roku 1940. Remont instrumentu przeprowadzono w 1947 r. przez bydgoską firmę P. Sobiechowskiego oraz w latach 1998-1999 r. przez organmistrza Stanisława Broszko.

Imprezy Od 2001 r. w kościele odbywają się Bydgoskie Wieczory Organowe, które na trwałe wpisały się już w życie muzyczne Bydgoszczy. Sprzyja temu dobra akustyka wnętrza świątyniKuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998. Koncerty są nawiązaniem do przedwojennej tradycji organizowania w świątyni koncertów symfonicznych i recitali słynnych organistów.

30 czerwca 2012 r. w świątyni odbyła się premiera pierwszego polskiego opartego na zasadach Teatru Tworzenia, awangardowego oratorium "Terrarium"https://web.archive.org/web/20170911234711/http://terrarium.art.pl/ oficjalna strona wydarzenia, którego autorami byli: Jarosław Pijarowski i Józef Skrzekhttp://bydgoszcz.lento.pl/terrarium-premiera-w-kosciele-ojcow,445259.html dostęp 9-07-2012. Wybrane fragmenty z tego widowiska ukazały się w limitowanej edycji na płycie Terrarium – Live in Bydgoszcz wydanej przez niemiecką wytwórnię Legacy Records w 2013 roku.

Galeria

Zobacz też Staromiejski ewangelicki kościół farny w Bydgoszczy Obiekty sakralne w Bydgoszczy Struktury wyznaniowe w Bydgoszczy

Przypisy

Bibliografia Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999 Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006 Kuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998 Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008. Rogalski Bogumił. Architektura sakralna Bydgoszczy dawniej i dziś. In. Kronika Bydgoska XII (1990). Bydgoszcz 1991

Linki zewnętrzne Strona internetowa Kościół św. Andrzeja Boboli (Dawniej: Evangelische Pfarrkirche) fotopolska.eu

Andrzej Bobola Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli Andrzeja Boboli Kategoria:Kościoły i klasztory jezuitów w Polsce Andrzeja Boboli Boboli Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1903