Narcyz Ignacy Wiatr, ps. Zawojna, Władysław Brzoza, Kłonica (ur. 18 wrześniaSprawozdanie Dyrekcji Gimnazjum im. Kr. Bolesława Chrobrego w Nowym Sączu. Data urodzenia w znajduje się w spisie uczniów, którzy zdali egzamin dojrzałości w 1928 roku, s. 64 1907 w Stróżach Niżnych, zm. 21 kwietnia 1945 w Krakowie) − działacz polskiego ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, pułkownik, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys mały|Miejsce śmierci Narcyza Wiatra na Plantach mały|Narcyz Wiatr ps. „Zawojna”, tablica na cmentarzu Rakowickim w Krakowie mały|Tablica upamiętniająca płk. Narcyza Wiatra w elewacji kamienicy przy ul. św. Gertrudy 16 w Krakowie mały|Tablica upamiętniająca na ścianie kościoła św. Kazimierza w Nowym Sączu
Urodził się w rodzinie chłopskiej, jako syn Jana i Marii. W 1928 ukończył Gimnazjum im. Kr. Bolesława Chrobrego w Nowym Sączu. Następnie podjął studia na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. W latach 1928−1929 odbył służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Piechoty w Krakowie, a następnie w 55 pułku piechoty. W latach 1930−1932 był wiceprezesem, a następnie został prezesem zarządu PAML w Poznaniu. Działał w WZMW. Publikował artykuły w jego miesięczniku Społem. Wziął udział w wiecu Wincentego Witosa w rodzinnych Stróżach, po czym został aresztowany i był więziony przez miesiąc. Ukończył studia w 1934, po czym odbył aplikację adwokacką w Nowym Sączu. W latach 1935−1938 pełnił funkcję sekretarza Rady Naczelnej Związku Młodzieży Wiejskiej Spółdzielnia Oświatowa w Krakowie. W latach 1937−1939 sprawował funkcję prezesa Zarządu Powiatowego tej organizacji w Nowym Sączu. Za zorganizowanie strajku chłopskiego w 1937 w powiecie gorlickim i nowosądeckim został osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej na sześć tygodni.
Uczestnik kampanii wrześniowej w stopniu p.por rezerwyRocznik Oficerski,Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne L.dz.250/mob.34, lista starszeństwa oficerów rezerwy piechoty z dn. 1 września 1934 s76,572, walczył w szeregach 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Po jej zakończeniu organizował podziemne struktury ruchu ludowego − SL „Roch” i ZMW Wici na Nowosądecczyźnie. Współpracował z lokalnymi strukturami PPS w organizacji szlaków przerzutowych na Węgry. W maju 1940 na polecenie Macieja Rataja Narcyz Wiatr zorganizował przerzut do Budapesztu bardzo ważnych dokumentów oraz Ryszarda Świętochowskiego najbliższego współpracownika gen. Władysława SikorskiegoJózef Bieniek ” Między Warszawą a Budapesztem”, Rocznik Sądecki tom IX 1968, s 276-277. W 1940 został komendantem Obwodu Batalionów Chłopskich Nowy Sącz. Od 1941 do 1945 komendant Okręgu VI Batalionów Chłopskich na Małopolskę i Śląsk. Od 1943 sprawował funkcję komendanta LSB w Okręgu. W ramach scalenia z AK został zastępcą komendanta Okręgu Krakowskiego Armii Krajowej. Komendant Straży Chłopskiej „Chłostra”. Od 1943 wchodził w skład Okręgowego Kierownictwa Ruchu Ludowego. Współpracował z Tadeuszem Sewerynem, który był kierownikiem miejscowego Kierownictwa Walki Podziemnej. Był wykonawcą wyroków sądów podziemnych. Był inicjatorem akcji dywersyjnych i sabotażowych. Przygotowywał i wspierał przygotowywanie szkoleń wojskowych, ideowo-politycznych i sanitarnych. W lutym 1944 zginął zamordowany przez Gestapo jego brat Alojzy Wiatr, sierpniu 1944 podczas pacyfikacji wsi Wilczyska 8 dalszych członków jego rodziny, w październiku zginął kuzyn Kazimierz Wątróbski. Po tych wydarzeniach Narcyz oświadczył: Trudno, koledzy, gdzie walka, tam ofiary być muszą, lecz utwierdzić się musimy po tych wypadkach w przekonaniu, że po pokonaniu okupanta będziemy musieli podjąć bezwzględną walkę z rodzimą reakcją a zwłaszcza z ludzką podłością i ciemnotą.
Od stycznia 1945 był poszukiwany przez Urząd Bezpieczeństwa. Zamordowany na krakowskich Plantach przez funkcjonariusza Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Myślenicach Stanisława Paryłę oraz znającego go osobiście innego pracownika myślenickiego UB Jana Tomana. Pośmiertnie został awansowany do stopnia pułkownika.
Do sprawy morderstwa „Zawojny” próbowano powrócić w 1956, rzecz była bezskutecznie badana przez prokuraturę, a akta postępowania zaginęły wkrótce po jego zamknięciu. Jedynym efektem powrotu do sprawy „Zawojny” było przeniesienie jego zwłok z cmentarza Batowickiego na kwaterę partyzancką cmentarza Rakowickiego.
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie)
Upamiętnienie Na krakowskich Plantach upamiętniono miejsce śmierci Narcyza Wiatra. W Nowym Sączu 22 czerwca 1990 r. odsłonięto tablicę upamiętniającą na ścianie Kościoła św. Kazimierza w Nowym Sączu. W 1993 roku odsłonięto tablicę upamiętniającą Narcyza Wiatra na budynku Szkoły Podstawowej w Stróżach. Imię Narcyza Wiatra noszą ulice w Krakowie i Nowym Sączu oraz szkoła podstawowa w Gostwicy. 11 listopada 2013 na „Starym cmentarzu” w Nowym Sączu, przy al. Wyzwolenia, odsłonięto pomnik ku czci Narcyza Wiatra.
Przypisy
Bibliografia Mateusz Szpytma: Ordery dla morderców [w:] „Dziennik Polski” z 15 kwietnia 2005
Linki zewnętrzne Fotografia, dziennikpolski24.pl
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Komend Okręgów AK Kategoria:Członkowie Stronnictwa Ludowego „Roch” Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Wiejskiej RP Wici Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Wiejskiej Kategoria:Komendanci Okręgów BCh Kategoria:Osadzeni w Miejscu Odosobnienia w Berezie Kartuskiej Kategoria:Polscy adwokaci Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Ofiary represji politycznych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari Kategoria:Zamordowani przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa Polski Ludowej Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Ludzie urodzeni w Stróżach Kategoria:Wojskowi związani z Nowym Sączem