Order Czerwonego Sztandaru Pracy () – ustanowiony uchwałą Centralnego Komitetu Wykonawczego oraz Rady Komisarzy Ludowych Związku Radzieckiego z 7 września 1928 roku. W późniejszym okresie statut był kilkakrotnie zmieniany decyzją Centralnego Komitetu Wykonawczego i Rady Komisarzy Ludowych Związku Radzieckiego z 7 maja 1936 roku oraz dekretem Prezydium Rady Najwyższej Związku Radzieckiego z 9 czerwca 1943 i 16 grudnia 1947 roku.

Wcześniej nadawany był Order Czerwonego Sztandaru Pracy Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej ustanowiony podczas VIII Wszechrosyjskiego Zjazdu Rad w dniu 28 grudnia 1920 roku. Nieco później zostały ustanowione podobne ordery w innych republikach radzieckich. Z dniem ustanowienia ogólnoradzieckiego Orderu Czerwonego Sztandaru Pracy nadawanie podobnych orderów w poszczególnych republikach zostało zakończone.

Statut orderu Order nadawany był w uznaniu wielkich zasług dla radzieckiego państwa i społeczeństwa w dziedzinie produkcji, nauki, kultury, literatury, sztuki, oświaty, ochrony zdrowia oraz w innych sferach działalności państwowej i społecznej.

Zgodnie ze statutem orderem mogli być nagradzani obywatele Związku Radzieckiego oraz przedsiębiorstwa, jednostki wojskowe, instytucje, organizacje, republiki związkowe i autonomiczne, kraje, obwody, rejony, miasta i inne jednostki podziału administracyjnego. Orderem mogli być też nagradzani obywatele innych państw, ponadto przedsiębiorstwa, instytucje, organizacje, miasta z tych państw.

Order nadawany był w szczególności: za wybitne zasługi w rozwoju przemysłu, rolnictwa, budownictwa, transportu oraz innych gałęzi gospodarki narodowej, zwiększanie efektywności produkcji, za wielkie zasługi w rozwoju nauki i techniki, wdrażanie nowych technologii, za projekty racjonalizatorskie, mające wielkie znaczenie techniczno-ekonomiczne, za wybitne zasługi w umacnianiu obronności państwa, za wybitne zasługi w dziedzinie radzieckiej kultury, literatury i sztuki, za wielkie zasługi w wychowaniu i kształceniu młodego pokolenia, za szczególne osiągnięcia w dziedzinie kultury fizycznej i sportu, za umacnianie socjalistycznej praworządności i porządku publicznego, za wielkie zasługi w rozwoju współpracy gospodarczej, naukowo-technicznej między Związkiem Radzieckim a innymi państwami.

Order nosiło się na lewej piersi w kolejności za Orderem Czerwonego Sztandaru a przed Orderem Przyjaźni Narodów.

Nadania

W dniu 28 lipca 1921 roku pierwszą osobą nagrodzoną Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej został chłop z guberni homelskiej – Nikita Mienczukow – za wybitne zasługi w zwalczaniu powodzi.

Pierwszym kolektywem nagrodzonym orderem były zakłady zbrojeniowe w Tule, którym nadano order decyzją z dnia 25 kwietnia 1921 roku za wykonanie planu produkcji karabinów i amunicji w okresie zagrożenia miasta ze strony białogwardyjskich wojsk dowodzonych przez Antona Denikina.

Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy nr 1 zostały nagrodzone Zakłady Putiłowskie w Leningradzie.

Ogólna liczba nadań do dnia 21 grudnia 1991 roku, kiedy to zakończono nadawanie orderu – wyniosła 1 224 590.

Opis odznaki orderu Order Czerwonego Sztandaru Pracy miał kształt owalny. Pierwotna forma orderu z 1928 roku została zmodyfikowana w 1936 roku. Podstawowym elementem było koło zębate, którego górna część była osłonięta sztandarem wykonanym z rubinowo-czerwonej emalii. Na sztandarze znajdował się złoty napis: CCCP (pol. ZSRR). W środkowej części umieszczony był pozłacany wizerunek sierpa i młota na planie elektrowni wodnej i mostu kolejowego. Woda poniżej mostu pokryta była niebieską emalią. Poniżej wizerunku godła państwowego znajdował się złoty półkolisty wieniec. W kole zębatym, poniżej wieńca, znajdowały się wycięcia wypełnione białą emalią. Na kole zębatym był umieszczony napis: Пролетарии всех стран, соединяйтесь! (pol. Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!). W dolnej części odznaki były umieszczone rozchodzące się w prawo i w lewo złote kłosy pszeniczne, związane złotą wstęgą, na której znajdowała się pięcioramienna gwiazda pokryta czerwoną emalią. Sierp i młot oraz gwiazda były odrębnymi elementami przynitowanymi do orderu. Order do 1943 roku noszony był w formie odznaki przykręcanej za pomocą gwintu i nakrętki. Od 19 czerwca 1943 order noszony był na ciemnoniebieskiej wstążce wiązanej na modę rosyjską z granatowymi paskami po bokach.

Bibliografia G. Koliesnikow, A. Rożkow – Ordery i medale ZSRR, wyd. II uzupełnione, Wojenizdat, Moskwa 1978

Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986 Statut i opis orderu

Kategoria:Odznaczenia ZSRR