HMS Bedouin – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, typu Tribal, w służbie Royal Navy od 1939. Nosił znaki taktyczne F67, G67. Podczas wojny służył w kampanii norweskiej, na Atlantyku, w Arktyce i na Morzu Śródziemnym, gdzie został zatopiony 15 czerwca 1942 przez włoskie okręty i lotnictwo podczas operacji Harpoon.

Podczas służby otrzymał wyróżnienia bitewne (battle honours): Narwik 1940, Norwegia 1940-41, Atlantyk 1940-41, Arktyka 1941-42, konwoje maltańskie 1942Według G. Mason, op.cit, z tym, że przyjęto także prawdopodobne wyróżnienie Arktyka 1941-42 zamiast błędnego podwójnie cytowanego w tym źródle wyróżnienia NORWAY 1941-41 [dostęp 12-6-2009].

Budowa

Okręt zamówiono 19 czerwca 1936 w ramach programu z 1935 roku i stępkę pod jego budowę położono 13 stycznia 1937Data położenia stępki według G. Mason, op.cit.. Większość publikacji podaje jedynie styczeń 1937. w stoczni w Dumbarton w Szkocji. Kadłub wodowano 21 grudnia 1937, a okręt wszedł do służby w brytyjskiej marynarce Royal Navy 15 marca 1939 jako drugi okręt brytyjski noszący tę nazwę (pol. Beduin). Koszt budowy, bez uzbrojenia i wyposażenia łączności, wynosił 340.400 funtów szt.G. Mason, HMS Bedouin – Tribal-class Destroyer.

Służba w skrócie HMS „Bedouin” wszedł do służby w składzie 2. Flotylli Niszczycieli Tribal Floty Metropolii (Home Fleet), przemianowanej wkrótce na 6. Flotyllę. 1 czerwca uczestniczył w bezskutecznych poszukiwaniach zaginionego okrętu podwodnego HMS „Thetis”.

Początek wojny i kampania norweska 1940 W pierwszym okresie II wojny światowej, „Bedouin” głównie patrolował na Morzu Północnym i Atlantyku oraz działał z siłami głównymi floty, bazując w Scapa Flow. Od stycznia do marca 1940 był remontowany.

„Bedouin” brał udział w kampanii norweskiej, poczynając od bezskutecznych poszukiwań 7 kwietnia 1940 niemieckich okrętów w składzie sił głównych Home Fleet adm. ForbesaSiły 7. 4. 1940: pancerniki HMS „Rodney” i „Valiant”, krążownik liniowy HMS „Repulse, krążowniki lekkie HMS „Sheffield” i „Penelope” (i początkowo francuski „Emile Bertin”), niszczyciele HMS „Eskimo”, „Punjabi”, „Bedouin”, „Kimberley”, „Jupiter”, „Codrington”, „Griffin”, „Brazen”, „Escapade”, „Electra”, następnie także HMS „Somali”, „Tartar”, „Matabele” i „Mashona” z Rosyth – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 1 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 6-6-2009]. 8 kwietnia został wysłany z zespołem dla wsparcia niszczyciela HMS „Glowworm”, lecz ten w tym czasie już został zatopionyZ krążownikiem liniowym HMS „Repulse”, krążownikiem lekkim HMS „Penelope” i niszczycielami HMS „Bedouin”, „Eskimo”, „Punjabi”, „Kimberley” – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL1940, Part 2 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 6-6-2009]. 9 kwietnia rano okręty te zostały skierowane do patrolowania pod Vestfjordem (już po wysadzeniu w tym fiordzie desantu z niemieckich niszczycieli na Narwik). 10 kwietnia był nieskutecznie atakowany przez okręt podwodny U-25 (torpedy przedwcześnie wybuchły)Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL1940, Part 2 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 12-6-2009]. 13 kwietnia z 8 innymi niszczycielami i pancernikiem HMS „Warspite” wziął udział w drugiej bitwie pod Narwikiem, zakończonej zatopieniem lub samozatopieniem 8 niemieckich niszczycieliNiszczyciele brytyjskie pod Narwikiem 13.04.1940: HMS „Bedouin”, „Cossack”, „Punjabi”, „Eskimo”, "Kimberley”, „Hero”, „Icarus”, i .. Brał podczas bitwy m.in. udział w zatopieniu niszczyciela „Erich Koellner”.

4 maja brał udział w ratowaniu rozbitków z polskiego niszczyciela ORP „Grom” zatopionego przez lotnictwo w Ofotfjordzie. Powrócił następnie na krótki remont do Wielkiej Brytanii. Zmieniono mu w tym okresie znak taktyczny z F67 na G67. W dniach 7-8 czerwca „Bedouin” jeszcze osłaniał konwoje ewakuacyjne z Norwegii.

Morze Północne i Arktyka 1940–1942 Od 10 października do 17 listopada 1940 był remontowany w Southampton. Podczas remontu zastąpiono 2 działa 120 mm na rufowej pozycji X przez działa przeciwlotnicze 102 mm Mk XVI (podobnie, jak na innych okrętach tego typu). Powrócił następnie do służby w 6. Flotylli, w składzie Home Fleet w Scapa Flow, głównie patrolując na północno-zachodnich podejściach Wysp Brytyjskich i Morzu Północnym i osłaniając większe okręty.

W dniach 1–6 marca 1941 eskortował dwa transportowce wojska podczas rajdu komandosów na norweskie Lofoty (z niszczycielami HMS „Eskimo” i „Tartar”) – operacja Claymore. Zatopił tam norweski statek przybrzeżny „Mira”.

6-7 maja uczestniczył z innymi okrętami (krążowniki lekkie HMS „Edinburgh”, HMS „Birmingham”, HMS „Manchester”, niszczyciele HMS „Eskimo”, HMS „Somali”, HMAS „Nestor”) w operacji EB – przechwycenia niemieckiego statku rozpoznania pogodowego WBS-6 „München” w celu zdobycia tablic kodowych do maszyny szyfrującej Enigma.

W dniach 25-28 czerwca ponownie wziął udział w operacji przechwycenia niemieckiego statku rozpoznania pogodowego WBS-2 „Lauenburg” (z krążownikiem HMS „Nigeria” i niszczycielem „Tartar”). Od 19 lipca do końca sierpnia 1941 był w remoncie, podczas którego otrzymał radar Type 286M.

Między 14 a 20 listopada „Bedouin” brał udział wraz z krążownikiem HMS „Kenya” i niszczycielem HMS „Intrepid” w eskorcie konwoju arktycznego PQ-3 do ZSRR, po czym 25 listopada wraz z tymi okrętami i dwoma radzieckimi niszczycielami ostrzeliwał niemieckie pozycje artylerii pod Vardo. Od 28 listopada do 3 grudnia osłaniał konwój powrotny QP-3 do Islandii.

Od 22 do 30 grudnia 1941 w składzie zespołu Z kadm. L. Hamiltona wziął udział w drugim rajdzie komandosów na Lofoty (operacja Anklet), wraz z innymi okrętami brytyjskimi oraz polskimiOperacja Anklet: krążownik HMS „Arethusa”, niszczyciele: HMS „Eskimo”, „Ashanti”, „Bedouin", „Somali”, „Wheatland”, „Lamerton”, OORP „„Kujawiak” i „Krakowiak”, transportowce „Prince Albert”, „Princess Charlotte” oraz mniejsze okręty – G. Mason, op.cit..

Od 1 do 9 marca 1942 „Bedouin” brał udział w silnym zespole osłaniającym konwój arktyczny do ZSRR PQ-12 oraz powrotny QP-8 (m.in. z pancernikami HMS „King George V”, „Duke of York” i lotniskowcem HMS „Victorious”)Siły osłony konwoju PQ-12: okręty liniowe HMS „Renown”, „Duke of York”, „King George V”, lotniskowiec HMS „Victorious", krążowniki HMS „Kenya”, „Berwick”, niszczyciele HMS „Faulknor”, „Eskimo”, „Punjabi”, , „Echo”, „Eclipse”, „Onslow”, „Ashanti", „Intrepid”, „Icarus”, „Lookout”, „Bedouin” – Chronik des Seekrieges 1939-1945. 11 marca z innymi niszczycielami poszukiwał bezskutecznie „Tirpitza” pod Bodø11. 3. 1942: niszczyciele: HMS "Eskimo", „Faulknor”, , „Intrepid”, „Icarus”, „Bedouin”, „Tartar” i „Punjabi” – Chronik des Seekrieges 1939-1945. Od 10 kwietnia ponownie brał udział w zespole sił głównych osłaniających konwój PQ-14 i powrotny QP-10.

Morze Śródziemne 1942 5 czerwca „Bedouin” został skierowany na Morze Śródziemne, w eskorcie konwoju WS19Z z Wielkiej Brytanii przez Gibraltar na Maltę (operacja Harpoon). Od 11 czerwca wchodził w skład zespołu X, bezpośrednio eskortującego konwój i toczącego walki z lotnictwem niemieckim i włoskim. 15 czerwca brał udział w bitwie pod Pantellerią z włoskimi krążownikami i „Eugenio di Savoia” oraz niszczycielami „Alfredo Oriani”, „Ascari”, „Ugolino Vivaldi”, „Lanzerotto Malocello” i „Premuda”. W starciu „Bedouin” został poważnie uszkodzony i unieruchomiony, trafiony ok. 12 pociskami krążowników i niszczycieli. Uszkodzeniu uległa maszynownia, część dziobowa i nadbudówka. Niszczyciel podjął próbę holowania „Bedouina” za konwojem. Ponieważ próba przywrócenia napędu „Bedouina” nie powiodła się, zespół ten zawrócił jednak na zachód, w kierunku Gibraltaru. Gdy ponownie nadpłynęły włoskie krążowniki, niszczyciel „Partridge” porzucił hol i uszedł pod zasłoną dymną. „Bedouin”, ostrzelany przez krążowniki, został w tym czasie zaatakowany przez włoski samolot torpedowy Savoia-Marchetti SM.79. Zdołał go zestrzelić, lecz mimo to został trafiony w prawą burtę wystrzeloną torpedąWedług S. Baker... za The Tribals, Biography of a Destroyer Class, Martin H. Brice, s. 97-98. Po storpedowaniu, „Bedouin” zatonął w rejonie pozycji , na południowy zachód od Pantellerii. Większość załogi „Bedouina” (213) została uratowana i wzięta do niewoli przez włoskie okręty, zginęło 28 ludzi.

Dane Szczegółowy opis i dane techniczne w artykule niszczyciele typu Tribal (1936)

Uzbrojenie 1939–1940: 8 dział kalibru 120 mm (4.7in) QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (4xII) długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15 520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg, zapas amunicji 300 pocisków na działo (w tym 50 oświetlających) 4 automatyczne działka przeciwlotnicze 40 mm Vickers Mk VIII pom-pom, poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV) długość lufy: L/39, donośność skuteczna w poziomie 3475 m, w pionie 1555 m, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 0,907 kg, 8 wkm plot. Vickers 12,7 mm, poczwórnie sprzężone (2xIV) 4 wyrzutnie torpedowe 533 mm QR Mk IX (1xIV) (4 torpedy Mk IX) 1 zrzutnia (na 3 bomby) i 2 miotacze bomb głębinowych (20 bomb głębinowych)

listopad 1940–1942 6 dział 120 mm (4.7in) QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII) 2 działa uniwersalne 102 mm Mk XVI na podwójnej podstawie Mk XIX, osłonięte maską (1xII) długość lufy: L/45, donośność maksymalna 18 150 m, w pionie 11 890 m, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 15,88 kg 4 automatyczne działka plot. 40 mm Vickers Mk VIII pom-pom, poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV) 2-6 automatycznych działek plot. 20 mm Oerlikon, pojedynczych (dodawane na okrętach typu Tribal sukcesywnie od ok. połowy 1941)* 8 wkm plot. 12,7 mm Vickers (2xIV) (do 1942, zastąpione przez działka 20 mm?)* 4 wyrzutnie torpedowe 533 mm QR Mk IX (1xIV) (4 torpedy Mk IX) 1 zrzutnia (na 3 bomby) i 2 miotacze bomb głębinowych (20-30 bomb głębinowych)

* – Brak szczegółowych danych w dostępnych publikacjach, ile "Bedouin" otrzymał działek 20 mm i czy dalsze działka zastąpiły wkm-y 12,7 mm przed zatopieniem okrętu.

Wyposażenie hydrolokator aktywny system kierowania ogniem artylerii: główny dalmierz i punkt kierowania ogniem Mk I, 3,6-metrowy dalmierz i punkt kierowania ogniem przeciwlotniczym Mk II (na nadbudówce dziobowej) radar dozoru powietrznego Typ 286M (od lipca 1941)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Geoffrey B Mason, Bedouin – Tribal-class Destroyer w serwisie naval-history.net [dostęp 3-6-09] (przebieg służby) S.W. Patjanin, Esmincy tipa Tribal (Эсминцы типа "Трайбл"), seria Morskaja Kollekcja 1/2002 (dane techniczne i budowa)

Kategoria:Brytyjskie niszczyciele z okresu II wojny światowej Kategoria:Brytyjskie niszczyciele zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Brytyjskie okręty zatopione przez lotnictwo Kategoria:Nazwy brytyjskich okrętów Kategoria:Niszczyciele typu Tribal (1936) Kategoria:Okręty zbudowane w stoczni William Denny and Brothers Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Śródziemnym