Bankowość mobilna (ang. m-banking, mobile banking) – usługa oferowana przez instytucje finansowe umożliwiająca dostęp do rachunku bankowego poprzez urządzenia mobilne posiadające dostęp do Internetu, np. telefony komórkowe, smartfony, tablety.

Jest odmianą bankowości internetowej. Protokół WAP zainstalowany w telefonie komórkowym kwalifikuje to urządzenie poprzez odpowiednią aplikację do mobilnego nawiązania sesji ze stroną internetową banku. W ten sposób użytkownik ma możliwość sprawowania stałej kontroli nad rachunkiem i zdalnego zarządzania własnymi finansami.

Operacje bankowe przez telefon mogą być realizowane na kilka sposobów: poprzez kontakt z operatorem (call center) lub automatyczny serwis telefoniczny IVR oraz przy użyciu telefonu komórkowego za pomocą SMS lub technologii WAP.

Najwcześniejsze usługi bankowości mobilnej oferowane były przez SMS. W chwili wprowadzenia w 1999 r. pierwszych smartfonów z technologią WAP, umożliwiających dostęp do Internetu poprzez telefon komórkowy, pierwsze banki europejskie zaczęły oferować swoim klientom usługi m-bankingu.

Z m-bankingu do niedawna (2010) najczęściej korzystano poprzez SMS lub mobilny Internet. Początkowy sukces iPhone’ów Apple i gwałtowny rozwój telefonów z oprogramowaniem Android stworzonym przez Google doprowadziły do wzrostu użycia specjalnych aplikacji dla klientów dostępnych do ściągnięcia na urządzenia przenośne.

W 2013 roku w Polsce z bankowości mobilnej korzystało 1,33 mln użytkowników, o 150 tys. więcej niż na koniec 2012 rokuPrzybywa mobilnych klientów. 1,3 mln osób ma bank w komórce – PRNews.pl (Dostęp: 2013-05-23)..

SMS mały|Potwierdzenie otwarcia depozytu przez SMS, Haiti (2011) Stosowanie SMS-ów w korzystaniu z usług bankowych pozwala zarówno na aktywny, jak i pasywny dostęp do konta. Pasywny dostęp polega na otrzymywaniu informacji z banku bez możliwości ingerencji w stan konta. Forma ta daje m.in. możliwość otrzymania informacji tekstowej po każdej operacji wykonanej na danym koncie informującej o dokonanej transakcji i aktualnym stanie konta. Forma aktywna umożliwia wykonanie operacji bankowych takich jak składanie przelewów na określony wcześniej rachunek z potwierdzeniem SMS czy zakładanie lokat.

WAP W ramach usługi WAP możliwe są następujące operacje bankowe: dostęp do informacji o saldzie rachunku uzyskanie informacji o obrotach na rachunku weryfikacja listy odbiorców dla przelewów wgląd do historii operacji wykonanie przelewu na obce rachunki definiowanie zlecenia stałego sporządzenie listy rachunków, na które ma być zrealizowany przelew dokonanie przelewu z przyszłą datą realizacji anulowanie przelewu realizacja przelewu na rachunki ZUS zakładanie i zrywanie lokat terminowych zmiana hasła dostępu

Model koncepcyjny bankowości mobilnej W modelu teoretyczynymTiwari and Buse, 2007, s. 73–74., bankowość mobilną definiuje się jako

„Bankowość mobilna odnosi się do świadczenia i udostępniania za pośrednictwem urządzeń telekomunikacji mobilnej usług bankowych i finansowych. Zakres oferowanych usług może zawierać ułatwienia w dokonywaniu transakcji bankowych i giełdowych, w zarządzaniu kontami, a także w dostępie do spersonalizowanych informacji.”

Zgodnie z tym modelem można powiedzieć, że model Bankowości mobilnej składa się z trzech powiązanych ze sobą pojęć: mobilna rachunkowość mobilne usługi maklerskie mobilne usługi informacji finansowej Większość usług przypisanych do działów rachunkowości i usług maklerskich opiera się na transakcjach. Usługi nie oparte na transakcjach są natury informacyjnej; są jednak kluczowe dla przeprowadzania transakcji – na przykład, informacje o saldzie mogą być potrzebne przy dokonywaniu przekazu pieniężnego. Dlatego też usługi rachunkowe i maklerskie oferowane są niezmiennie w połączeniu z usługami informacyjnymi. Usługi informacyjne zaś mogą być oferowane jako niezależny komponent.

Dostępność usług bankowych w telefonie komórkowym może być także pomocna w sytuacjach biznesowych jak np. negocjacje, przemówienia publiczne, reagowanie na posunięcia konkurencji.

Modele biznesowe bankowości mobilnej Model prowadzony przez bank poza oddziałem Model prowadzony przez bank poza oddziałem (bank-led model) różni się od tradycyjnej bankowości tym, że klient przeprowadza transakcje finansowe przez pośredników lub za pomocą telefonii komórkowej, a nie poprzez pracowników banku czy w jego siedzibie. Ten model zapewnia też możliwość znacznego powiększenia dostępności usług finansowych z uwagi na wykorzystanie różnych kanałów dystrybucji (detaliści, telefony komórkowe), fakt, iż partnerzy handlowi (operatorzy telekomunikacyjni lub sieci sklepów) zwykle posiadają doświadczenie i rynek docelowy inne niż tradycyjne banki, oraz fakt, iż może on być znacząco tańszy od rozwiązań wykorzystujących infrastrukturę banku. Może on być realizowany poprzez umowę korespondencką lub umowę pomiędzy bankiem a operatorem telekomunikacjnym. W tym modelu też konto klienta spoczywa w rękach banku.

Model prowadzony w obrębie oddziału banku Model prowadzony w obrębie oddziału banku ma ograniczoną rolę w codziennym zarządzaniu. Zazwyczaj jego rola ogranicza się do przechowywania środków. Funkcje zarządzania kontem są prowadzone nie przez bank a wykonawców (np. telco), którzy mają bezpośredni kontakt z indywidualnym klientem.

Usługi bankowości mobilnej mały|Ekran aplikacji mobilnej banku PKO BP (2014) Bankowość mobilna oferuje usługi takie jak:

Informacje o koncie Mini-wyciągi bankowe i dostęp do historii konta Powiadomienia o operacjach wykonywanych na koncie lub przekroczeniu ustalonych progów Monitorowanie lokat terminowych Dostęp do stanu skumulowanego salda przy spłacie kredytu (tzw. loan statement) Dostęp do właściwości karty Fundusze wzajemne/sprawozdania z akcji zwykłych Zarządzanie polisą ubezpieczeniową Zarządzanie planem emerytalnym Status czeku, zaprzestanie płatności czekiem Zamawianie książeczek czekowych Sprawdzanie salda rachunku Ostatnie transakcje Terminy płatności (funkcja przerwania, zmiany lub usunięcia płatności) Zapewnienie kodu PIN, zmiana lub przypomnienie PIN przez Internet Blokowanie (zgubionych lub skradzionych) kart

Płatności, lokaty, podejmowanie środków i przelewy Przelewy krajowe i międzynarodowe Zarządzanie mikropłatnościami Doładowywanie telefonu Przetwarzanie płatności handlowych Płacenie rachunków Płatności peer-to-peer Podejmowanie środków Lokata bankowa Usługi maklerskie

Specjalna sekwencja wiadomości SMS pozwala systemowi zweryfikować, czy klient ma wystarczającą ilość środków na koncie oraz potwierdzić depozyt lub wycofanie się z transakcji bezpośrednio u agenta. Podczas wpłacania pieniędzy, handlarz otrzymuje gotówkę, a system uwierzytelnia konto bankowe klienta lub jego mobilną „portmonetkę”. W ten sam sposób klient może także wybrać środki u handlarza – poprzez wymianę SMS-ów i uwierzytelnianie, handlarz wręcza klientowi gotówkę oraz obciąża swoje konto bankowe. Złożenie roszczenia, czyli transfer finansowy może być dokonywane za pomocą gotówki (płatność tradycyjna) lub za pośrednictwem internetu (płatność elektroniczna). Płatność elektroniczna to płatność dokonywana za pośrednictwem internetu przy użyciu urządzeń elektronicznych takich jak: komputer, telefon komórkowy, tablet. Płatności mobilne zaliczają się do płatności elektronicznych z wykorzystaniem przede wszystkim telefonu komórkowego, ale również innych nośników jak np. naklejki wyposażone w odpowiedni chip. Płatności mobilne dzielą się na trzy podstawowe rodzaje, są to: płatność SMS; mPay; płatności oparte na technologii komunikacji krótkiego zasięgu NFC. Płatność SMS polega na dokonaniu zapłaty za produkt lub usługę poprzez wysłanie wiadomości SMS z otrzymanym wcześniej kodem pod określony numer Premium, za który naliczona zostanie opłata zależna od klasy numeru. Po uiszczeniu w taki sposób opłaty, użytkownik otrzymuje SMS zwrotny z wygenerowanym automatycznie kodem, który daje mu dostęp do zamówionego produktu.

mPay jest formą elektronicznego portfela w telefonie komórkowym. To aplikacja na telefon dostępna na systemach Android, iOS, Windows Phone, umożliwiająca dokonanie płatności w sklepie, internecie, biletomatach itd. W aplikacji można wybierać spośród trzech źródeł płatności: przedpłacona portmonetka, podpięta karta płatnicza lub karta w elektronicznym portfelu kart MasterPass.

Płatności oparte na technologii komunikacji krótkiego zasięgu NFC (Near Field Communication) pozwalają na dokonywanie transakcji zbliżeniowych przy pomocy telefonu komórkowego wyposażonego w mikroprocesor zapewniający komunikację NFC. Telefon przy wykorzystaniu tej technologii przyjmuje funkcje karty płatniczej, kredytowej i debetowejSzerzej na temat płatności mobilnych S. Wojciechowska-Filipek, Technologia informacyjna w usługach bankowości elektronicznej, Warszawa 2010, s. 59–62..

Dodatkowo, Polski Standard Płatności sp. z o.o. w lutym 2015 roku uruchomiła System Płatności Mobilnych BLIK, który został założony przez 6 banków: Alior Bank S.A., Bank Millenium S.A., Bank Zachodni WBK S.A., ING Bank Śląski S.A., mBank S.A i PKO Bank Polski S.A. Umożliwia on osobom korzystającym ze smartfonów realizację płatności w punktach sprzedaży posiadających terminale do obsługi kart płatniczych i Internecie, w maszynach samoobsługowych oraz w bankomatach. Aby korzystać z systemu BLIK posiadacz smartfonu musi być klientem jednego z banków, które uczestniczą w systemie oraz posiadać jego aplikację mobilną. Kod autoryzacyjny generowany jest przez Polski Standard Płatności składający się z sześciu cyfr. Mechanizmem, który identyfikuje płatność są jednorazowe kody ważne przez dwie minuty. Płatności BLIK pozwalają na wykonanie 20 transakcji dziennie na łączną kwotę 1000 zł. Pierwsze trzy transakcje do kwoty 50 zł nie wymagają potwierdzenia, dopiero czwartą i kolejną lub płatność przekraczającą tę kwotę należy potwierdzić kodem PIN.

Polski Standard Płatności w II połowie 2015 roku wprowadził usługę P2P (ang. person-to-person), która umożliwia wykonywanie przelewów bezpośrednio na telefon za pomocą jego numeru pomiędzy użytkownikami aplikacji mobilnych banków posiadających system BLIKhttp://prnews.pl/wiadomosci/blikiem-natychmiastowo-przelejesz-pieniadze-na-numer-telefonu-3418196.html [dostęp 17 marca 2017r.]. Użytkownicy chcący skorzystać z usługi płatności P2P muszą najpierw zarejestrować numer telefonu w swojej aplikacji mobilnej. Wykonanie takiego przelewu jest możliwe tylko pomiędzy osobami, które mają zainstalowanego BLIKA w telefonie, a do jego sfinalizowania konieczna jest znajomość numeru telefonu odbiorcy. Obecnie usługa ta jest bezpłatna. W większości banków oferujących przelewy z wykorzystaniem numeru telefonu limit dzienny jednorazowej transakcji wynosi 200 zł, natomiast w Banku Millenium maksymalna dopuszczalna kwota takiego przelewu wynosi 500 zł.

Usługi inwestycyjne Usługi zarządzania portfelem Notowania giełdowe w czasie rzeczywistym Alerty dostosowane do wymagań i preferencji użytkownika oraz zawiadomienia dotyczące kursów papierów wartościowych Bankowość mobilna

Pomoc udzielana klientom Dostęp do aktualnego statusu złożonych wniosków dotyczących udzielenia kredytów, włącznie z pozwoleniami na hipotekę oraz pokryciami ubezpieczeniowymi Książeczki czekowe i dyspozycje dotyczące kart bankowych Wymiana wiadomości (również drogą elektroniczną) na temat danych, jak również zażaleń i postępu pracy Lokalizacja bankomatów

Inne usługi Dostarczanie ogólnych informacji, takich jak prognoza pogody czy wiadomości Programy lojalnościowe i ich oferty Usługi lokalizacyjne LBS (location based service)