Święta
Imieniny obchodzą: Abbo, Abbon, Alojzy, Antonin, Arkadia, Arkadiusz, Arkady, Augustyna, Benedykt, Brykcjusz, Dalmacjusz, Dydak, Eugeniusz, Eutychian, German, Izaak, Jan, Kalikst, Krystyn, Liwia, Mateusz, Mikołaj, Nicefor, Paschazy, Probus, Stanisław, Walenty, Walentyn, Wiktor, Wilhelm i Włodzisław Międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Niewidomych (od 1964 roku święto osób niewidomych) (od 1946 roku, w rocznicę urodzin Valentina Haüya, założyciela pierwszej szkoły dla niewidomych) na portalisko.pl. Polska – Święto Służby Uzbrojenia i Elektroniki (od 2009 r.) Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: św. Abbo z Fleury (opat) św. Augustyna Pietrantoni (dziewica i zakonnica) bł. Eugeniusz Bosiłkow (męczennik) św. Eugeniusz z Toledo (biskup) św. Kalikst Caravario i św. Alojzy Versiglia (salezjanie, zaliczeni do grona 120 męczenników chińskich) bł. Karol Lampert (męczennik) św. Mikołaj I (papież) Pięciu Braci Męczenników (Pierwsi Polscy Męczennicy – św. Benedykt, Jan, Izaak i Mateusz, Krystyn) św. Arkadiusz Afrykański (męczennik)
Wydarzenia w Polsce
1308 – Krzyżacy zajęli Gdańsk i dokonali rzezi jego mieszkańców. 1423 – Została erygowana kapituła kolegiacka w Środzie Wielkopolskiej. 1521 – Utworzono II Księstwo opolsko-raciborskie. 1815 – W Reichenbach (obecnie Dzierżoniów) odbyło się spotkanie założycielskie loży wolnomularskiej „Aurora zur ehernen Kette”. 1844 – Poświęcono protestancki kościół im. Elżbiety w Chorzowie. 1904: Na nielegalnym zjeździe w Warszawie założono Polski Związek Ludowy. Na Placu Grzybowskim w Warszawie Organizacja Bojowa PPS po raz pierwszy starła się z oddziałami wojska rosyjskiego. 1918 – PPS zorganizowała w Warszawie wielką demonstrację przeciwko rządom Rady Regencyjnej. 1921 – W Krakowie została opublikowana w formie plakatu druga jednodniówka futurystów polskich Nuż w bżuhu. 1924: Władysław Reymont został ogłoszony laureatem Nagrody Nobla za powieść Chłopi. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny został uznany przez Patriarchat Konstantynopolitański. 1939 – Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej (późniejsza Armia Krajowa). 1945: Na mocy dekretu rządowego utworzono państwowe przedsiębiorstwo Film Polski. Władysław Gomułka stanął na czele nowo utworzonego Ministerstwa Ziem Odzyskanych w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej. 1953 – Założono Olsztyński Teatr Lalek. 1954 – Brzeg Dolny, Dęblin, Jaworzyna Śląska, Luboń, Niedobczyce, Pionki, Pszów, Radlin, Rumia, Strzemieszyce Wielkie, Świdnik i Żarów uzyskały prawa miejskie. 1956 – Częstochowski teatr otrzymał imię Adama Mickiewicza. 1962 – Założono Ligę Obrony Kraju. 1974 – Zakończono budowę Obserwatorium Wysokogórskiego na Śnieżce. 1975 – Sformowano Morską Jednostkę Działań Specjalnych „Formoza”. 1976 – W magazynie telewizyjnym Studio 2 wyemitowano recital szwedzkiej grupy ABBA, nagrany w trakcie jej jedynego pobytu w Polsce. 1991 – W rozegranym na Stadionie Miejskim w Poznaniu ostatnim meczu eliminacyjnym do piłkarskich Mistrzostw Europy, Polska zremisowała z Anglią 1:1 i straciła szansę na awans. 1998 – Premiera komedii filmowej U Pana Boga za piecem w reżyserii Jacka Bromskiego. 2000 – Ogłoszono upadłość Zakłady Metalowe Łucznik w Radomiu. 2009 – Premiera czarnej komedii Rewers w reżyserii Borysa Lankosza. 2010 – Otwarto halę widowiskowo-sportową Orlen Arena w Płocku. 2015 – Prezydent RP Andrzej Duda desygnował na urząd premiera Beatę Szydło. 2023 – Odbyły się inauguracyjne posiedzenia Sejmu RP X kadencji i Senatu RP XI kadencji. Na stanowisko marszałka Sejmu został wybrany Szymon Hołownia, a marszałka Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska.
Wydarzenia na świecie mały|Wolontariusze oczyszczający wybrzeże Galicji po katastrofie tankowca „Prestige” (2002)
1002 – Z rozkazu króla anglosaskiego Ethelreda II Bezradnego dokonano masakry setek osadników skandynawskich. Wśród ofiar znalazła się Gunhilda, żona króla Danii Swena Widłobrodego, który poprzysiągł zemstę i w 1003 roku zaatakował Exeter. 1160 – Król Francji Ludwik VII Młody ożenił się z Adelą z Szampanii. 1239 – Wyprawy krzyżowe: klęska krzyżowców w bitwie z wojskami egipskimi pod Gazą. 1244 – Arcybiskup Zygfryd III z Eppstein przekazał mieszczanom Moguncji dokument Wolność miasta, gwarantujący szereg przywilejów i zatwierdzający powstanie 24-osobowej Rady Miejskiej. 1418 – Wielki książę litewski Witold Kiejstutowicz poślubił swą drugą żonę Juliannę Holszańską. 1474 – Wojna szwajcarsko-burgundzka: zwycięstwo wojsk szwajcarskich w bitwie pod Héricourt. 1475 – Wojna szwajcarsko-burgundzka: zwycięstwo wojsk szwajcarskich w bitwie pod Sion. 1493 – Krzysztof Kolumb odkrył wyspę Saba. 1509 – Wybuchł wielki pożar miasta Hradec Králové w Czechach. 1513 – Elektor Saksonii Jan Stały poślubił w Torgau swą drugą żonę Małgorzatę Anhalcką. 1618 – Rozpoczął się półroczny, międzynarodowy Synod kalwiński w holenderskim Dordrechcie. 1642 – Angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk Parlamentu w bitwie pod Turnham Green. 1775 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: wojska amerykańskie pod wodzą gen. Richarda Montgomery’ego zdobyły Montreal. 1800 – Zakończyło się 11-dniowe głosowanie powszechne w wyborach prezydenckich w USA, w których zwyciężył Thomas Jefferson. 1805 – III koalicja antyfrancuska: wojska Napoleona Bonapartego zajęły bez walki Wiedeń. 1843 – W Paryżu odbyła się premiera opery Don Sebastian, król Portugalii z muzyką Gaetana Donizettiego i librettem Eugène’a Scribe’a. 1844 – Pedro Santana został pierwszym prezydentem Dominikany. 1864 – Przyjęto nową konstytucję Grecji. 1876 – W Kingston na Jamajce wyjechał na trasę pierwszy tramwaj konny. 1887 – 3 osoby zginęły, a około 100 zostało rannych w wyniku brutalnego rozpędzenia przez londyńską policję 10-tysięcznej demonstracji przeciwko nadużyciom w Irlandii (tzw. „krwawa niedziela”). 1899: Odbyło się pierwsze publiczne wykonanie hymnu Litwy. Papież Leon XIII kanonizował Bernona z Cluny. 1905 – Norwegowie opowiedzieli się w dwudniowym referendum przeciwko zniesieniu monarchii. 1907 – We francuskim Lisieux Paul Cornu wzniósł się po raz pierwszy w historii dwuwirnikowym śmigłowcem własnej konstrukcji na wysokość 30 cm i utrzymywał w powietrzu przez 20 sekund. 1908 – W Australii powołano pierwszy gabinet Andrew Fishera. 1913 – W brazylijskim Manaus założono klub piłkarski Atlético Rio Negro Clube. 1915 – Premiera pierwszych dwóch odcinków francuskiego kinowego serialu kryminalnego Wampiry w reżyserii Louisa Feuillade’a. 1918: Abdykował ostatni król Saksonii Fryderyk August III. Król Karol I Habsburg wygłosił na zamku Eckartsau deklarację, w której zrzekł się wszystkich swoich kompetencji i władztwa nad Węgrami. Uchwalono tymczasową konstytucję Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. 1921: Korekiyo Takahashi został premierem Japonii. W Yokosuce został zwodowany „Hōshō”, pierwszy w historii lotniskowiec nie przebudowany z kadłuba innego okrętu wojennego. 1924: Premiera niemego horroru niemieckiego Gabinet figur woskowych w reżyserii Paula Leniego i Leo Brinsky’ego. Komunista Daisuke Nanba został skazany na karę śmierci za przeprowadzenie 27 grudnia 1923 roku nieudanego zamachu na życie japońskiego następcy tronu księcia Hirohito. 1927 – Oddano do użytku podwójny Holland Tunnel pod rzeką Hudson, łączący nowojorski okręg Manhattan z Jersey City w stanie New Jersey. 1928 – W Moskwie utworzono Instytut Mózgu. 1940 – Odbyła się premiera pierwszego w historii pełnometrażowego animowanego filmu stereofonicznego Fantazja, zrealizowanego w wytwórni Walta Disneya. 1941 – Front wschodni: w Sewastopolu zatonął po zbombardowaniu poprzedniego dnia przez niemieckie lotnictwo krążownik „Czerwona Ukraina”. 1942: II wojna światowa w Afryce: wojska brytyjskie zdobyły Tobruk. Wojna na Pacyfiku: pod Guadalcanalem (Wyspy Salomona) japoński okręt podwodny zatopił amerykański krążownik USS „Juneau”. Wśród ofiar śmiertelnych było 5 braci Sullivanów. 1944 – Wojska bułgarskie i macedońscy partyzanci wyzwolili Skopje. 1947 – Hans Hedtoft został premierem Danii. 1950 – Zginął w zamachu prezydent Wenezueli płk Carlos Delgado Chalbaud, a tymczasowym prezydentem został Germán Suárez Flamerich 1955 – Pedro Eugenio Aramburu został prezydentem Argentyny. 1960: 152 osoby (głównie dzieci) zginęły w pożarze kina w leżącym w północnej Syrii mieście Amuda. W Gwatemali doszło do nieudanej próby puczu oficerów sympatyzujących z rewolucją kubańską. 1963 – Ahmed Bahnini został premierem Maroka. 1964 – Rozpoczęła się arabsko-izraelska bitwa o wodę. 1965 – Zwodowano okręt podwodny o napędzie atomowym USS „Henry L. Stimson”. 1966: 50 osób zginęło w katastrofie samolotu NAMC YS-11 należącego do All Nippon Airways w Japonii. Siły Obronne Izraela wkroczyły do Jordanii, zajmując miejscowości As-Samu, Kirbet el-Markas i Kirbet Jimba. W walkach w pobliżu As-Samu zginęło 15 jordańskich żołnierzy i 3 cywilów, a rannych zostało 54 żołnierzy i 29 cywilów. Zginął także izraelski spadochroniarz, a 10 zostało rannych. 1969 – W USA ustanowiono Prezydencki Medal Obywatelski. 1970 – Minister obrony Syrii gen. Hafiz al-Asad przeprowadził bezkrwawy pucz, w wyniku którego przejął pełnię władzy w kraju. 1971 – Premiera thrillera Pojedynek na szosie w reżyserii Stevena Spielberga. 1975 – Palestyńscy terroryści z organizacji Al-Fatah zdetonowali bombę w centrum Jerozolimy. Zginęło 6 Izraelczyków, a 40 osób zostało rannych. 1977 – Palestyńscy terroryści z Demokratycznego Frontu Wyzwolenia Palestyny zdetonowali bombę w pobliżu szkoły na Starym Mieście w Jerozolimie, w wyniku czego zginął uczeń, a ranne zostały 4 osoby. 3 godziny później w dzielnicy żydowskiej kolejna bomba zabiła 1 osobę, a kolejną zraniła. 1979: Ambasador Izraela w Portugalii Efraim Eldar został ranny, a jego ochroniarz zginął w wyniku zamachu przeprowadzonego przez palestyńskich terrorystów. W czasie tłumienia demonstracji w Chhintang w Nepalu zginęło 16 osób. 1982: NASA utraciła kontakt z lądownikiem marsjańskiej sondy Viking 1. W Waszyngtonie otwarto Vietnam Veterans Memorial. 1985 – Tragedia w Armero: 28,7 tys. osób zginęło w Kolumbii w wyniku erupcji wulkanu Nevado del Ruiz. 1988 – Na Węgrzech założono opozycyjny Związek Wolnych Demokratów. 1989: Hans Modrow został ostatnim komunistycznym premierem NRD. Jan Adam II został księciem Liechtensteinu. 1990: 13 osób zostało zastrzelonych przez szaleńca w mieście Aramoana na Nowej Zelandii. Pojawiła się pierwsza strona WWW. 1991 – Premiera thrillera Przylądek strachu w reżyserii Martina Scorsese. 1992 – Premiera horroru Drakula w reżyserii Francisa Forda Coppoli. 1994 – Szwedzi zadecydowali w referendum o przystąpieniu do Unii Europejskiej. 1995: 7 osób (w tym 5 Amerykanów) zginęło, a 60 zostało rannych w wyniku eksplozji dwóch ciężarówek na parkingu koło prowadzonego przez armię amerykańską centrum szkolenia saudyjskiej gwardii narodowej w Rijadzie. Premiera filmu sensacyjnego GoldenEye w reżyserii Martina Campbella. 1999: Chile i Peru zawarły porozumienie kończące ponad stuletni spór graniczny. W wyniku powodzi w dolnym biegu rzeki Aude w południowej Francji zginęło 36 osób (12/13 listopada). 2000 – W Hadze rozpoczęła się 6. konferencja państw stron Konwencji Klimatycznej ONZ z Rio de Janeiro z 1992 roku. 2001 – Wojska Sojuszu Północnego zajęły Kabul. 2002 – U wybrzeży hiszpańskiej Galicji został uszkodzony tankowiec „Prestige” z ładunkiem 70 tysięcy ton oleju napędowego. 2004 – Gen. Colin Powell złożył rezygnację z funkcji sekretarza stanu w gabinecie prezydenta USA George’a W. Busha. 2005 – Urzędujący prezydent Burkiny Faso Blaise Compaoré został wybrany na kolejną kadencję. 2011 – W Osetii Południowej odbyła się I tura wyborów prezydenckich. Do II tury przeszli: Anatolij Bibiłow i Ałła Dżyojewa. 2012 – Całkowite zaćmienie Słońca widoczne nad północną Australią i południowym Pacyfikiem.