Kolej aglomeracyjna w Sztokholmie (szw. Stockholms pendeltåg) – system kolei aglomeracyjnej w Sztokholmie i obszarze metropolii sztokholmskiej. Sieć składa się z czterech linii, na które składają się łącznie 54 stacje. Cała sieć kolejowa kolei aglomeracyjnej ma 241 km długości. W dzień roboczy z kolei korzysta średnio 230 000 osób (2009).
Historia Geneza systemu W latach 60. XX wieku miasto Sztokholm razem z hrabstwem Sztokholm zawarły porozumienie na podstawie którego powstała organizacja Storstockholms Lokaltrafik (w skrócie SL). Jej zadaniem jest organizacja i zarządzanie transportem publicznym na terenie całego hrabstwa, tzw. „Wielkiego Sztokholmu”. Dzięki temu mogło dojść do m.in. ujednolicenia taryfy przewozowej. Już od 1 sierpnia 1966 roku możliwe były bezpłatne przesiadki między liniami różnych operatorów.
Pierwsze pociągi Pierwsze pociągi wyjechały w trasę 12 maja 1968 roku na trasie między Kungsängen oraz Södertälje S (obecnie: Södertalje hamn). Między dwoma stacjami w Södertalje (S oraz C) kursował specjalny pociąg dojazdowy. Wszystkie pociągi obsługiwane były przez spółkę SJ AB. Z uwagi na istniejący równolegle ruch pozostałych pociągów, ustalono stały takt 30 minut. Rok później, 1 czerwca 1969 pociągi z Södertalje przetrasowano na nową linię do Märsty, a pociągi z Kungsängen kończyły bieg na Sztokholmie Centralnym. 18 czerwca 1973 roku uruchomiono połączenie ze Sztokholmu do Jordbro, a już 1 października tego roku pociągi docierały do Västerhaninge oraz Nynäshamn. Najnowszym rozszerzeniem sieci jest przedłużenie trasa z Kungsängen do Bro i Bålsty w 2001 roku.
Inwestycje i problemy lat 90. Początek lat 90. był czasem dużych inwestycji w sieć, mających na celu zwiększenie komfortu jazdy, poprawienie czasów przejazdu i zwiększenie przepustowości. Dobudowywano między innymi drugie tory na liniach, które do tej pory były jednotorowe.
15 grudnia 1998 roku przetarg na obsługę połączeń wygrało konsorcjum trzech spółek: szwedzkiej BK Tåg, francuskiej Via GTI i brytyjskiej Go-Ahead Group za kwotę 642,5 mln koron szwedzkich (SEK). Zwycięskie konsorcjum szybko założyło nową spółkę (10% akcji posiadał szwedzki kontrahent, 51% francuski oraz 39% angielski) „Citypendeln”, która oficjalnie została ogłoszona nowym operatorem na tej trasie. Po krótkim czasie spółce tej powierzono również zarządzanie stacjami na całej trasie kolei aglomeracyjnej, gdyż zwycięska wcześniej w osobnym do tego celu przetargu SJ nie chciała zgodzić się na warunki SL, zakładające niepowierzanie tego celu podwykonawcom.
Pierwsze problemy pojawiły się przy pozyskiwaniu maszynistów do obsługi sieci. Negocjacje między nową spółką, SJ i związkiem zawodowym przedłużały się aż do dnia przed rozpoczęciem obsługi sieci. Strony z wielu przyczyn nie potrafiły znaleźć porozumienia, między innymi nie było oficjalnych wykazów maszynistów obsługujących trasę kolei aglomeracyjnej. Wielu maszynistów zresztą obsługiwało te trasy równolegle pracując na innych pociągach, w tym ekspresowych i towarowych. Ostatecznie „Citypendeln” rozpoczęło przewozy z niedoborem pracowników.
Linie Linia Stacja początkowaStacje pośrednieStacja końcowa Czas podróży Długość Liczba stacji Uppsala CArlanda C – Solna – Sztokholm Odenplan – Sztokholm Miasto – Älvsjö – Södertalje hamn Södertälje C 103 min 24 Märsta Solna – Sztokholm Odenplan – Sztokholm Miasto – Älvsjö – Södertalje hamn Södertälje C 84 min 23 BålstaBro – Jakobsberg – Sztokholm Odenplan – Sztokholm Miasto – Jordbro – Västerhaninge – ÖsmoNynäshamn107 min30Södertälje CSödertälje syd – Järna – MölnboGnesta24 min6
Charakterystyka techniczna Według dokumentacji organizatora przewozów Storstockholms Lokaltrafik, sieć ma długość 241 kilometrów i łącznie znajdują się na niej 54 stacje.
Tabor
X1 Pierwsze połączenia w ramach pendeltåg'u obsługiwane były przez EZT serii X1. Były stopniowo wycofywane z pracy liniowej wraz ze wprowadzaniem nowych składów X60. Część z nich została zachowana jako rezerwa taborowa, resztę natomiast złomowano. Ostatnią jednostkę wycofano sześć lat po wprowadzeniu pierwszej jednostki X60. Część tych jednostek była wykorzystywana do testowania razem z Bombardierem rozwiązań systemów ETCS / ERTMS.
X10 EZT typu X10 był jednostką opartą na swoim poprzedniku - X1. Główne różnice polegały na zmodyfikowaniu ściany czołowej, wymianie układów elektrycznych na nowocześniejsze i przeniesieniu wlotów powietrza oraz niektórych urządzeń na górę pojazdu aby zminimalizować problemy wynikające z zimowej pogody. Były dostarczane w latach 1983 - 1993.
X420 Przed dostarczeniem nowych pociągów od Alstomu, SL odkupiło od Deutsche Bahn 16 używanych składów Baureihe 420, w celu zwiększenia ilości pociągów na sieci. Otrzymały oznaczenie X420. Pełniły służbę przez około 6 lat.
X60 Od 2017 roku linię obsługują wyłącznie elektryczne zespoły trakcyjne Alstom X60, X60A oraz X60B. Wynika to z charakterystyki tunelu kolei aglomeracyjnej w Sztokholmie, w którym stacje typu zamkniętego nie zostały dostosowane do obsługi przez poprzednie EZT typu X10. Umowę na ich wyprodukowanie podpisano w 2002 roku, a już w 2005 roku pierwsza jednostka weszła do użytku. Maksymalna prędkość wynosi 160 km/h.
Przypisy
Kategoria:Transport kolejowy w Szwecji Kategoria:Sztokholm (region) Kategoria:Koleje aglomeracyjne