Leonard Feliks Stefan Jaczewski (ur. w Wilkowie, obecnie obręb m. Konin, zm. w Piotrogrodzie) – polskiego pochodzenia geolog, geograf, geofizyk, inżynier górniczy, podróżnik i badacz Syberii w służbie rosyjskiej.
Życiorys Był synem urzędnika państwowego (rachmistrza powiatowego), Antoniego Jaczewskiego i Wandy z Kozłowskich. Ze względu na wczesną śmierć ojca wraz z bratem Kazimierzem (później lekarzem) został wychowany przez stryja Franciszka, biskupa diecezji lubelskiej. Po nauce w gimnazjum w Warszawie ukończył w 1883 r. studia inżynierskie w Instytucie Górniczym w Sankt Petersburgu. W pozostałym okresie swojego życia związany był z Syberią, przez co do dzisiaj jest ceniony za wyjątkowy wkład w poznanie tego regionu przez naukę i wykorzystanie jego zasobów przez przemysł wydobywczy.
W 1887 r. prowadził badania geologiczne Sajanów. W następnym roku poszukiwał pokładów węgla na Syberii Zachodniej. W 1889 r. wyznaczył zasięg wiecznej zmarzliny na Syberii i naniósł go mapy, stając się w tej dziedzinie czołowym autorytetem naukowym. Szukał złota na Uralu i w Kazachstanie (1990). W latach 1891-94 w zespole Karola Bohdanowicza brał udział w projektowaniu przebiegu środkowosyberyjskiego i przybajkalskiego odcinka kolei transsyberyjskiej oraz opracowaniu map jej przebiegu. Badając geologiczną budowę gór Chamar-Daban nad Bajkałem, założył tam stację naukową. Odkrył pokłady nefrytu nad rzekami Onon i Ingoda na Zabajkalu (1897). Poznawał również geologię brzegów jeziora Chubsuguł w Mongolii. W uznaniu tych osiągnięć w 1898 r. Imperatorskie Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne (IRTG) odznaczyło go srebrnym medalem Przewalskiego.
W latach 1899-1903 wykładał mineralogię w Wyższej Szkole Górniczej w Jekaterynosławiu na Ukrainie, a jednocześnie nadal uczestniczył w wyprawach poszukiwawczych złota nad Jenisejem. Od 1905 r. był profesorem Nikołajewskiej Akademii Wojskowo-Inżynieryjnej i wykładał geologię i petrografię. Był inicjatorem powołania Międzynarodowej Komisji Badań Geotermicznych (1905), a od 1910 r. przewodniczył takiej komisji przy IRTG. Działając w Komitecie Geologicznym w Petersburgu (później: Piotrogrodzie).
W następnych latach poświęcił się kartografii. Od 1913 r. współtworzył mapy geologiczne Syberii, sporządził również mapę sieci rzecznej Syberii Środkowej. Ogółem wydał 89 publikacji naukowych, z których część przechowuje Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W karierze doszedł (1911) do stopnia rzeczywistego radcy stanu (był to czwarty pod względem ważności stopień urzędniczy). W końcu życia podjął pracę profesora mineralogii w Wyższej Szkole Górniczej w Jekaterynburgu na Uralu.
Zmarł 3 maja 1916 r. w Piotrogrodzie z powodu raka żołądka. Pochowany został na Cmentarzu Uspieńskim w tym mieście. W Warszawie posiada symboliczny grób na Cmentarzu Powązkowskim.
Z małżeństwa z Heleną z Bironów miał dwoje dzieci: syna Tadeusza, później profesora zoologii oraz córkę Marię. Linki zewnętrzne
Leonard Jaczewski. S. 59. Zasłużeni polscy podróżnicy i badacze Syberii – biografia Publikacje Leonarda Jaczewskiego w bibliotece Polona
Przypisy
Kategoria:Polscy geolodzy Kategoria:Polscy geografowie Kategoria:Polscy geofizycy Kategoria:Polscy fizycy XIX wieku Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy inżynierowie górniczy Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Instytutu Górniczego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Petersburgu Kategoria:Urodzeni w 1858 Kategoria:Zmarli w 1916