thumb|Zatwierdzenie w Manili między Filipinami, Federacją Malajską i Indonezją (w języku angielskim), 31 lipca 1963 roku Konfrontacja indonezyjsko-malezyjska () – konflikt zbrojny o przynależność państwową wyspy Borneo, prowadzony w latach 1963–1966, pomiędzy Malezją, wspieraną przez Wielką Brytanię, a Indonezją.
Tło i geneza W sierpniu 1957 roku Federacja Malajska ogłosiła niepodległość od Wielkiej BrytaniiThe UK Statute Law Database: Federation of Malaya Independence Act 1957 (c. 60).. W jej skład wchodziło wówczas 11 stanów na Półwyspie Malajskim, a pierwszym premierem został Tunku Abdul Rahman. W 1961 roku zaproponował on utworzenie Federacji Malezji., w skład której wchodzić miałyby, oprócz dotychczasowych stanów, cztery kolonie brytyjskie: Singapur, Brunei, Sarawak i Północne Borneo (obecnie Sabah). Plan zyskał akceptację Wielkiej Brytanii, powołana została tzw. komisja Cobbolda do zbadania nastrojów wśród mieszkańców koloniiUN General Assembly 15th Session – The Trusteeship System and Non-Self-Governing Territories (pages:509-510).UN General Assembly 18th Session – the Question of Malaysia (pages:41-44).
Zdecydowanie przeciwne powstaniu Malezji były Filipiny, ze względu na swoje roszczenia wobec Sabahu.., natomiast Indonezja początkowo (tj. do końca 1962 roku) nie była nastawiona wrogo do tych planów.
W przeprowadzonych w Brunei w sierpniu 1962 roku wyborach do Rady Legislacyjnej zdecydowane zwycięstwo odniosła lewicowa Partia Ludowa (PRB) pod wodzą A.M. Azahari (Sheikh Azahari bin Sheikh Mahmud), który sprzeciwiał się wstąpieniu Brunei do Federacji i postulował utworzenie niezależnego państwa, skupiającego trzy brytyjskie kolonie, znajdujące się w północnej części Borneo, tj. Brunei, Sarawak i Sabah. W grudniu 1962 roku Azahari stanął na czele Narodowej Armii Północnego Borneo (która miała prawdopodobnie wsparcie materialne Indonezji) i przeprowadził pucz, w celu obalenia sułtana – zwolennika przystąpienia do Federacji. Sułtan wezwał na pomoc Brytyjczyków, stacjonujących w Singapurze i powstanie zostało szybko stłumione, a PRB rozwiązana. Sułtan wyciągnął jednak wnioski z wydarzeń i wycofał zgodę na wstąpienie Brunei do Federacji. Sam Azahari, który pozostawał w dobrych relacjach z prezydentem Sukarno, po nieudanym zamachu stanu znalazł azyl w Indonezji.
Choć duża część historyków jest zdania, że Indonezja pozostawała do czasu puczu w Brunei neutralna w kwestii powstania Malezji, spotkać się można z opinią, że to właśnie Indonezja sprowokowała przewrót. Są też tacy, którzy uważają, że przewrót był brytyjską intrygą. Wydarzenia w Brunei stały się punktem zwrotnym w stosunkach Indonezji z jednoczącą się Malezją i pretekstem do zaangażowania się Indonezji po stronie przeciwników Federacji. Ostatnie grupy bojowników na terenie Brunei zostały zniszczone przez Brytyjczyków w maju 1963 roku.
W styczniu 1963 roku Subandrio, minister spraw zagranicznych Indonezji oficjalnie ogłosił, że kraj ten sprzeciwia się powstaniu Malezji i zapowiedział politykę konfrontacji (Konfrontasi). Wcześniej, w czerwcu 1960 roku prezydent Sukarno użył tego terminu w kontekście roszczeń wobec zachodniej części wyspy Nowa Gwinea, która była wówczas kolonią holenderską. Dzięki mediacji Stanów Zjednoczonych, w sierpniu 1962 roku w Nowym Jorku udało się doprowadzić do porozumienia, na mocy którego Indonezja przejęła w maju 1963 roku kontrolę nad spornym obszarem. Ocenia się, że sukces ten mógł rozzuchwalić władze Indonezji.
We wrześniu 1963 roku powstała Federacja Malezji, w skład której weszły stany Federacji Malajów, Singapur, Sarawak i Sabah. Indonezja zerwała z nowo powstałym państwem stosunki dyplomatyczne. W tym samym miesiącu doszło do splądrowania ambasady brytyjskiej w Dżakarcie, a prezydent Sukarno zapowiedział, że Malezja zostanie „zgnieciona” (ganyang, dosłownie: „przeżuta”). Oficjalnie Indonezja nie rościła sobie pretensji do północnej części Borneo, celem Konfrontasi było oderwanie stanów Sarawak i Sabah od Malezji. Indonezja realizowała ten cel przez wspieranie lewicowej partyzantki (powstanie w Sarawaku) w znajdujących się na Borneo stanach i ich destabilizację, przez co Konfrontasi bywa postrzegana jako jedna z odsłon zimnej wojny.
Wymieniając przyczyny, które doprowadziły do Konfrontasi, wspomnieć warto także, że Sukarno widział w utworzeniu Malezji przejaw neokolonializmu, którego był wrogiem. Ocenia się także, że zaangażowanie się Indonezji w konflikt mogło być podyktowane chęcią odwrócenia uwagi od wewnętrznych problemów kraju.
Przebieg Konfrontacja polegała początkowo na przenikaniu niewielkich grup bojowników indonezyjskich, składających się głównie z miejscowych ochotników, przez granicę z Malezją. Grupy te podejmowały następnie działania partyzanckie. Teren tworzyły głównie dżungle, z niewielką siecią dróg. Obronę granicy malezyjskiej zapewniała głównie armia i lotnictwo brytyjskie, chociaż stopniowo wzrastał udział malezyjskich sił zbrojnych. Udział w konflikcie po stronie malezyjskiej brały także siły australijskie i nowozelandzkie. Aktywnie brała udział w konflikcie marynarka brytyjska Royal Navy, wykonując zadania transportowe – w tym przerzucenia wojsk i zapasów z Singapuru, oraz zabezpieczające. Główną rolę odgrywały brytyjskie lotniskowce oraz śmigłowcowce desantowe i ich śmigłowce oraz oddziały komandosów.
Jedną z pierwszych operacji był rajd rebeliantów na miasteczko Limbang na obszarze Sarawaku na początku grudnia 1962 roku. Ponieważ rebelianci wzięli jako zakładników sześciu Europejczyków, dowództwo brytyjskie odbiło jeńców w drodze rajdu kompanii Royal Marines 12 grudnia. Przenikanie indonezyjskich oddziałów dywersyjnych do Sarawaku i Sabahu wzmogło się od kwietnia 1963 roku, a zwłaszcza latem tego roku, po konfrontacyjnym wystąpieniu prezydenta Sukarno, który zapowiedział skruszenie Malezji.
Z czasem, od 1964 roku przez granicę zaczęły przenikać również regularne jednostki indonezyjskie. Także Brytyjczycy prowadzili działania na terenie indonezyjskiego Kalimantanu (operacja Claret). Indonezja usiłowała także prowadzić działania przeciw zachodniej Malezji, lecz bezskutecznie. W tym czasie w Indonezji doszło do nieudanej próby zamachu stanu dokonanej przez Ruch 30 Września (30 września 1965), na skutek którego nastąpiły czystki antykomunistyczne i wzrost znaczenia generała Suharto. 11 sierpnia 1966 podpisano pokój, a Indonezja uznała Malezję.
W działaniach zginęło m.in. 114 żołnierzy brytyjskich i sprzymierzonych, a 181 zostało rannych. Indonezja przyznała straty ok. 600 żołnierzy, lecz według powszechnej opinii specjalistów, są one znacząco zaniżone.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:1963 w Azji Kategoria:1964 w Azji Kategoria:1965 w Azji Kategoria:1966 w Azji Kategoria:Historia Brunei Kategoria:Indonezja w XX wieku Kategoria:Kolonializm Kategoria:Malezja w XX wieku indonezyjsko-malezyjska Kategoria:Zimna wojna