Nikołaj Nikołajewicz Krestinski, ros. Николай Николаевич Крестинский (ur. w Mohylowie, zm. 15 marca 1938 w miejscu egzekucji Kommunarka pod Moskwą) – rosyjski prawnik, rewolucjonista, działacz partii bolszewickiej, dyplomata. Ofiara „wielkiej czystki” w ZSRR.
Urodził się w rodzinie nauczyciela. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (frakcja bolszewików). W 1907 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w Sankt Petersburgu i uzyskał uprawnienia adwokata. Po skończeniu studiów pracował w Petersburgu we frakcji socjaldemokratycznej Dumy. Współpracował z prasą bolszewicką, za co był represjonowany. Przez partię skierowany do pracy partyjnej w Wilnie, Witebsku, Kownie. Był członkiem komitetów miejskich partii w tych miastach. Po rewolucji lutowej 1917 i obaleniu caratu przewodniczący Uralskiego Komitetu Obwodowego SDPRR(b) i wiceprzewodniczący Komitetu Miejskiego SDPRR(b) w Jekaterynburgu. Na VI zjeździe SDPRR(b) wybrany zaocznie członkiem Komitetu Centralnego. W czasie rewolucji październikowej przewodniczący Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego w Jekaterynburgu. Czynnie uczestniczył we wprowadzaniu władzy sowieckiej na Uralu.
W końcu 1917 w Piotrogrodzie, członek kolegium komitetu Komisariatu Finansów RFSRR, komisarz Banku Narodowego. Od marca 1918 zastępca komisarza Banku Narodowego i jednocześnie komisarz ds. prawnych Piotrogrodzkiej Komuny Robotniczej i Związku Komun Północy. W l. 1918–1922 komisarz ludowy finansów RFSRR i jednocześnie 1919–1921 sekretarz KC Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików). Od marca 1919 do marca 1921 członek pierwszego Biura Politycznego RKP(b). W sporze z opozycją robotniczą w kwestii roli związków zawodowych zwolennik Trockiego. W 1922 uczestnik konferencji w Hadze. Od października 1921 przedstawiciel pełnomocny (polpred) RFSRR w Niemczech, w latach 1922–1930 przedstawiciel pełnomocny (ambasador) ZSRR tamże. W 1927 dołączył do lewicowej opozycji w WKP(b) pod przywództwem Lwa Trockiego, z której zrezygnował w 1928. W latach 1930–1937 wicekomisarz spraw zagranicznych w Komisariacie Spraw Zagranicznych (NKID) ZSRR. Był członkiem Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego RFSRR i członkiem Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR. Podpisał pakt o nieagresji między Polską a ZSRR.
W okresie „wielkiej czystki” 29 maja 1937 aresztowany przez NKWD, okrutnie torturowany w śledztwie. Podsądny pokazowego tzw. trzeciego procesu moskiewskiego przed Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego ZSRR (wraz z Nikołajem Bucharinem, Aleksiejem Rykowem i in.). Podczas procesu na posiedzeniu 2 marca 1938 odwołał publicznie „przyznanie się do winy” jako wymuszone torturami NKWD. Następnego dnia, po nocnej sesji torturWedług świadków wywichnięto mu wówczas lewy staw barkowy. Robert Conquest, Wielki Terror, Warszawa 1997, s.391. odwołał swoje oświadczenie. 13 marca 1938 uznany za winnego „udziału w organizacji kontrrewolucyjnej i szpiegostwie”, skazany na śmierć. Rozstrzelany wraz z innymi skazanymi w procesie w miejscu egzekucji Kommunarka pod Moskwą, pochowany anonimowo.
Zrehabilitowany 8 czerwca 1963 postanowieniem Kolegium Wojskowego SN ZSRR.
Przypisy
Bibliografia Robert Conquest, Wielki Terror, Warszawa 1997, Крестинский Николай Николаевич na portalu hrono.ru Крестинский Николай Николаевич
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Bolszewicy Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego RKP(b) i WKP(b) Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC RKP(b) i WKP(b) Kategoria:Sekretarze KC RKP(b) i WKP(b) Kategoria:Deputowani do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji 1918 Kategoria:Radzieccy ministrowie Kategoria:Politycy KPZR Kategoria:Rosyjscy komuniści Kategoria:Ambasadorowie ZSRR w Niemczech Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1938 Kategoria:Ofiary wielkiej czystki Kategoria:Ludzie urodzeni w Mohylowie Podolskim