thumb|240px|Marian Zembala odbierający z rąk przewodniczącego PKW Wojciecha Hermelińskiego zaświadczenie o wyborze na posła VIII kadencji (2015) Marian Zembala (ur. 11 lutego 1950 w Krzepicach, zm. 19 marca 2022 w Zbrosławicach) – polski lekarz, kardiochirurg, profesor nauk medycznych, w 2015 minister zdrowia, poseł na Sejm VIII kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Wykształcenie i działalność zawodowa W rodzinnych Krzepicach ukończył szkołę podstawową i liceum. Marian Zembala wspominał, że tamtejsi nauczyciele rozbudzili w nim zainteresowanie medycyną. W 1974 ukończył z wyróżnieniem studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej we Wrocławiu, otrzymał równocześnie ogólnopolskie wyróżnienie Primus Inter Pares. Od 1975 do 1981 był asystentem i starszym asystentem w Klinice Chirurgii Serca tej uczelni. Po uzyskaniu stopnia doktora nauk medycznych objął stanowisko adiunkta. Od 1980 przez kilka lat przebywał w Holandii na stażu naukowym na Uniwersytecie w Utrechcie, skąd w 1985 powrócił na zaproszenie profesora Zbigniewa Religi, by podjąć pracę w utworzonej wówczas, i kierowanej przez niego, Katedrze i Klinice Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu. Był uczestnikiem pierwszej udanej transplantacji serca w zespole Zbigniewa Religi. Specjalizował się następnie w zakresie kardiochirurgii. W 1992 habilitował się na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy pt. Chirurgiczna reperfuzja mięśnia sercowego w świeżym zawale. W latach 1992–1995 był członkiem rady naukowej World Society of Cardio-Thoracic Surgeons.
W 1993 objął funkcję dyrektora Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu. W 1997 został członkiem Krajowej Rady Transplantacyjnej, a w latach 1997–1999 był prezesem Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego. W 1998 otrzymał tytuł profesora nauk medycznych. Doszedł do stanowiska profesora zwyczajnego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego i kierownika Katedry Kardiochirurgii i Transplantologii. W pracy zawodowej Marian Zembala specjalizował się w transplantologii serca i płuc, w 1997 jako pierwszy w Polsce wykonał transplantację pojedynczego płuca. W 2001 jako pierwszy w Polsce wykonał udany zabieg przeszczepu płuc i serca, dokonał także zabiegu wszczepienia by-passów 103-letniej pacjentce. W 2011 został przewodniczącym rady naukowej przy ministrze zdrowia, a także krajowym konsultantem z zakresu kardiochirurgii.
Był promotorem kilkunastu prac doktorskich, był członkiem krajowym korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, a także członkiem Komitetu Nauk Klinicznych Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, International Society for Heart and Lung Transplantation. Pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopism naukowych „Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska” oraz „Interactive CardioVascular and Thoracic Surgery”. W kadencji 2017–2018 zajmował stanowisko prezesa Europejskiego Towarzystwa Kardio-Torakochirurgicznego (EACTS).
W 2017 ukazał się wywiad rzeka z Marianem Zembalą pt. Spotkania. Opowieść o wierze w człowieka, który przeprowadził Dawid Kubiatowski.
Działalność polityczna W wyborach samorządowych w 2014 z ramienia Platformy Obywatelskiej uzyskał mandat radnego Sejmiku Województwa Śląskiego V kadencji. Kandydował z pierwszego miejsca w okręgu 5 i uzyskał 27 275 głosów. 15 czerwca 2015 premier Ewa Kopacz poinformowała o wysunięciu jego kandydatury na urząd ministra zdrowia. Następnego dnia został zaprzysiężony przez prezydenta Bronisława Komorowskiego.
W wyborach parlamentarnych w 2015 jako kandydat Platformy Obywatelskiej uzyskał w okręgu katowickim mandat poselski, otrzymując 53 610 głosów. 16 listopada 2015 zakończył pełnienie funkcji ministra. W 2019 nie ubiegał się o poselską reelekcję.
Życie prywatne Syn Kazimierza i Krystyny. Zamieszkał w Tarnowskich Górach. Był żonaty z Hanną, miał czworo dzieci: Michała, Joannę, Pawła i Małgorzatę.
W 2018 przeszedł udar mózgu, od tego czasu poruszał się na wózku inwalidzkim. Zmarł 19 marca 2022 wskutek utonięcia w basenie na terenie swojego domu w Zbrosławicach. Według wstępnych ustaleń prowadzonego przez prokuratora postępowania przyczyną było samobójstwo. Marian Zembala pozostawił też list pożegnalny. Pochowany na cmentarzu parafii Wniebowzięcia NMP w Zbrosławicach.
Odniesienia w kulturze W filmie Bogowie (2014) w rolę Mariana Zembali wcielił się Piotr Głowacki. Sam Marian Zembala zagrał w nim epizodyczną rolę członka komisji etyki lekarskiej, przed którą stawił się Zbigniew Religa (grany przez Tomasza Kota). [dostęp 2019-10-06]..
Publikacje Spotkania. Opowieść o wierze w człowieka. Marian Zembala w rozmowie z Dawidem Kubiatowskim (Editio, 2017)
Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie Ordery i odznaczenia Order Orła Białego (2022, pośmiertnie) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2004) Medal 100-lecia Odzyskania Niepodległości (2019) Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (2016) Order Za Zasługi III stopnia (Ukraina, 2008) Krzyż „Pro Ecclesia et Pontifice” (2012) Benemerenti (2012) Order Uśmiechu (2005)
Nagrody i wyróżnienia Honorowy obywatel województwa opolskiego (2005), Krzepic (2005), Zabrza (2009) Perła Honorowa Polskiej Gospodarki w kategorii nauka (2010) Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (2010) „Cegła Janoscha” (2011), nagroda przyznawana przez katowicką redakcję „Gazety Wyborczej” dla osób zasłużonych dla krzewienia górnośląskiej tożsamości Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (2018) Lux ex Silesia (2021)
Upamiętnienie W 2024 jego imieniem nazwano plac w Tarnowskich Górach, położony pomiędzy ulicą Częstochowską a dworcem kolejowym.
Przypisy
Bibliografia
Paweł Bojko, Marian Zembala, [w:] Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska, tom 5: biograficzny (A-Z), Samodzielna kadra naukowo-dydaktyczna Śląskiej Akademii Medycznej 2001–2002 (pod redakcją Jerzego Mariana Dyrdy i Barbary Gruszki), Śląska Akademia Medyczna, Biblioteka Główna, Katowice 2003, s. 471–474 (z fotografią).
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Klinicznych PAN Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu Kategoria:Honorowi obywatele Zabrza Kategoria:Laureaci Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia Kategoria:Lekarze związani z Zabrzem Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzepicach Kategoria:Ludzie związani z Tarnowskimi Górami Kategoria:Ministrowie zdrowia III Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Odznaczeni Benemerenti Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina) Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Polscy kardiochirurdzy Kategoria:Polscy samobójcy Kategoria:Polscy transplantolodzy Kategoria:Posłowie z okręgu Katowice Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji Kategoria:Nauczyciele akademiccy Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Kategoria:Wyróżnieni Medalem 100-lecia Odzyskania Niepodległości Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Zmarli przez utonięcie Kategoria:Zmarli w 2022 Kategoria:Radni sejmiku województwa śląskiego V kadencji