Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – struktura administracji państwowej PRL, która w latach 1954–1990 nadzorowała organy administracyjno-porządkowe oraz kontrolowała działalność organów bezpieczeństwa państwa (od 1956).
W wyniku likwidacji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w 1954, zostały powołane dwie odrębne struktury, Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Już dwa lata później, czyli w 1956, dokonano następnych zmian (między innymi) Ustawą z dnia 13 listopada 1956 został rozwiązany Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, a kompetencje dotychczas mu podległe – walka ze szpiegostwem, dywersją, terrorem, oraz inne wrogie działania skierowane przeciwko PRL, przeszły w zakres działań Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Ministerstwo miało siedzibę przy ulicy Rakowieckiej 2 w Warszawie.
Nowy resort i zmiany w strukturze MSW w 1956 r. Po likwidacji Komitetu ds.BP ówczesny minister SW Władysław Wicha wydał pisemny rozkaz nr 31/56 z dnia 28 listopada 1956 r. (MSW AB- 2335/56) do pracowników MSW i byłych funkcjonariuszy zlikwidowanego Komitetu do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego, którzy weszli w skład Resortu Spraw Wewnętrznych –
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 listopada 1956, ustalono następujące jednostki organizacyjne MSW –
Jednostki o charakterze pionów organizacyjnych Komenda Główna Milicji Obywatelskiej Komenda Główna Straży Pożarnych Komenda Główna Terenowej Obrony Przeciwlotniczej Główny Zarząd Geodezji i Kartografii Centralny Zarząd Służby Zdrowia
Jednostki Organizacyjne Wojsk Wewnętrznych Dowództwo Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Dowództwo Wojsk Ochrony Pogranicza Zarząd Informacji Wojsk Wewnętrznych
Pozostałe jednostki Ministerstwa Jednostki związane ze Służbą Bezpieczeństwa Gabinet Ministra Główny Inspektorat Departament I (ds. wywiadu) Departament II (ds. kontrwywiadu) Departament III (do spraw walki z działalnością antypaństwową w kraju) Departament IV (organizacje religijne i mniejszości narodowe) (powołany 9 czerwca 1962). Departament V (przemysł, Solidarność w zakładach pracy) [powołany w 1979 jako III „A”] Departament VI (rolnictwo, gospodarka żywnościowa) [powołany 30 listopada 1984 r] Departament Społeczno-Administracyjny Departament Wojskowy Biuro Nadzoru nad Orzecznictwem Karno-Administracyjnym Biuro Paszportów Zagranicznych Biuro Ochrony Rządu Biuro T (Techniki Operacyjnej) Biuro Ewidencji Operacyjnej Biuro A (szyfrów) Biuro B (obserwacji zewnętrznej) Biuro W (perlustracji i korespondencji) Biuro Śledcze MSW Biuro Rejestracji Cudzoziemców Departament Kadr i Szkolenia Główny Inspektorat Ochrony Przemysłu Samodzielny Wydział Organizacji Jednostki usługowe Departament Finansowy Departament Inwestycji Zarząd Zaopatrzenia Zarząd Transportowy Zarząd Łączności Zarząd Uzbrojenia Zarząd Organizacyjno-Wojskowy Zarząd Spraw Socjalnych i Kultury Centralne Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Główny Inspektorat Ochrony Przemysłu Zarząd Administracyjno-Gospodarczy Biuro Głównego Komitetu Przeciwpowodziowego
Do Wojewódzkich Komend Milicji Obywatelskiej włączono następujące jednostki organizacyjne Wydział II (ds. kontrwywiadu) Wydział III (ds. działalności antypaństwowej w kraju) Wydział (Samodzielna sekcja) Ewidencji Operacyjnej Wydział (Samodzielna sekcja) (T) Techniki Operacyjnej Wydział (Samodzielna sekcja) (B) Obserwacji Wydział (Samodzielna sekcja) Śledczy Samodzielna Sekcja W (perlustracji i korespondencji) Samodzielna Sekcja A (szyfrów)
Do Powiatowych Komend Milicji Obywatelskiej włączono Referaty ds. kontrwywiadu i walki z działalnością antypaństwową w kraju
Stanowiska służbowe i stopnie W ministerstwie SW do 1990 roku obowiązywały następujące stanowiska służbowe i przyporządkowane im stopnieJan Larecki Wielki leksykon Służb specjalnych świata st 373, Książka i wiedza 2007 ..
Stanowiska służbowe Przyporządkowane stopnie minister generał dywizji – generał broni wiceminister generał dywizji szef służby generał dywizji zastępca szefa służby generał brygady dyrektor departamentu pułkownik / generał brygady zastępca dyrektora departamentu pułkownik naczelnik wydziału pułkownik zastępca naczelnika wydziału podpułkownik starszy inspektor major / podpułkownik inspektor kapitan / major młodszy inspektor podporucznik / kapitan
Szefowie służb MSW na 25 maja 1982 Minister – gen. dyw. Czesław Kiszczak I Zastępca Ministra Podsekretarz Stanu – gen. dyw. Bogusław Stachura Szef Służby Bezpieczeństwa, Podsekretarz Stanu – gen. bryg. Władysław Ciastoń Szef Służby Wywiadu i Kontrwywiadu podsekretarz stanu – gen. bryg. Władysław Pożoga Szef Służby Zabezpieczenia Materiałów podsekretarz stanu – gen. bryg. Stanisław Zaczkowski Komendant Główny Milicji Obywatelskiej – gen. bryg. Józef Beim Szef Wojsk MSW Dyrektor Generalny – gen. bryg. Lucjan Czubiński Szef Służby Kadr i Doskonalenia Zawodowego Dyrektor Generalny – gen. bryg. B. Jedynak Szef Służby Zabezpieczenia Operacyjnego Dyrektor Generalny – gen. bryg. K. Straszewski Szef Służby Polityczno-Wychowawczej Dyrektor generalny – gen. bryg. E. Tarała
Schemat organizacyjny MSW w dniu 15 lutego 1990 Minister Spraw Wewnętrznych Polityczny Komitet Doradczy Ministra Spraw Wewnętrznych Sekretariat Polityczny Komitetu Doradczego Ministra SW Komitet Koordynacyjny Rady Ministrów ds. przestrzegania prawa I Zastępca Ministra SW Zespół Doradców Podsekretarz Stanu Gabinet Ministra GIM Departament Finansów Nieetatowy Zespół Doradców ds. Reformy Systemu Bezpieczeństwa Państwa
DEPARTAMENTY I SŁUŻBY
Szef Służby Wywiadu i Kontrwywiadu Departament Wywiadu Departament Kontrwywiadu Biuro Szyfrów Wojska Ochrony Pogranicza Szef Służby Bezpieczeństwa Departament Ochrony Konstytucyjnego Porządku Państwa Departament Ochrony Gospodarki Departament Studiów i Analiz Biuro Śledcze Biuro Ochrony Rządu Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Zarząd WSW Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departament Społeczno-Administracyjny Biuro Prawne Zarząd I MOB Rzecznik Prasowy Wydział Prasowy Szef Służby Milicji Obywatelskiej Departament Prewencji i Porządku Publicznego Departament Kryminalny Biuro Informacji i Planowania Działalności MO Biuro Ruchu Drogowego Biuro Dochodzeniowe-Śledcze Instytut Kryminalistyki Przejściowe Biuro Paszportów Szef Służby Kadr i Szkolenia Wychowawczego Departament Kadr Departament Szkolenia I Wychowania Rada ds. Wychowania Fizycznego i Sportu Redakcja W Służbie Narodu Akademia Spraw Wewnętrznych Ośrodek Doskonalenia Kadr Kierowniczych MSW w Łodzi, Ośrodku Nauczania Języków Obcych MSW w Sosnowcu-Klimontowie (wcześniej w Kiekrzu) i inne ośrodki szkolenia. Szef Służby Zabezpieczenia Operacyjnego Departament Techniki Biuro B – Obserwacji Zarząd Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Biuro C – Centralne Archiwum Departament PESEL Rada Naukowo Techniczna Szef Służby Zabezpieczenia Materiałowego Departament Gospodarki Materiałowo Technicznej Departament Inwestycji Departament Zdrowia i Spraw Socjalnych Zarząd Administracyjno-Gospodarczy Komenda Główna Straży Pożarnych
Stan osobowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL Dane pochodzą z lat 1980–1990.
Służba Bezpieczeństwa (SB) – 24 390 Milicja Obywatelska (MO) – 62 276 Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej (ZOMO) – 12 566 Jednostki administracyjno-gospodarcze – 20 673 Szkoły resortu (MSW), kadra + słuchacze – 4594
Ministrowie bezpieczeństwa publicznego Stanisław Radkiewicz (ur. 1903, zm. 1987), (PPR) od 21 lipca 1944 do 7 grudnia 1954 kierownik resortu PKWN, od 31 grudnia 1944 minister
Ministrowie spraw wewnętrznych PRL +Lp.ZdjęcieImię i nazwiskoOdDoDługość urzędowaniaRząd 1. 90px Władysław Wicha7 grudnia 195412 grudnia 1964 dni Józef Cyrankiewicz 2. 90px Mieczysław Moczar 12 grudnia 1964 15 lipca 1968 dni 3. 90px Kazimierz Świtała15 lipca 1968 13 lutego 1971 dni Józef Cyrankiewicz / Piotr Jaroszewicz 4. 90px Franciszek Szlachcic 13 lutego 1971 22 grudnia 1971 dni Piotr Jaroszewicz 5. 90px Wiesław Ociepka 22 grudnia 197128 lutego 1973 dni - wakat28 lutego 197322 marca 1973 dni 6. 90px Stanisław Kowalczyk 22 marca 1973 8 października 1980 dni Piotr Jaroszewicz / Edward Babiuch / Józef Pińkowski 7. 90px Mirosław Milewski8 października 1980 31 lipca 1981 dni Józef Pińkowski / Wojciech Jaruzelski 8. 90px Czesław Kiszczak 31 lipca 1981 31 grudnia 1989 dni Wojciech Jaruzelski / Zbigniew Messner / Mieczysław Rakowski / Czesław Kiszczak / Tadeusz Mazowiecki
Galeria pieczęci
Przypisy
Bibliografia Henryk Dominiczak – Organy bezpieczeństwa PRL 1944-1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW, Warszawa 1997 Filip Musiał – Podręcznik bezpieki, IPN Kraków 2007
Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. 2, 1956–1975, red. P. Piotrowski, IPN Warszawa 2006 Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. 3, 1975–1990, red. P. Piotrowski, IPN Warszawa 2008 Instrukcje pracy operacyjnej aparatu bezpieczeństwa (1945–1989), red. T. Ruzikowski, IPN Warszawa 2004 Aparat bezpieczeństwa w latach 1944–1956. Taktyka, strategia, metody, cz. I: Lata 1945–1947, oprac. A. Paczkowski, Warszawa 1994 Aparat bezpieczeństwa w latach 1944–1956. Taktyka, strategia, metody, cz. II: Lata 1948–1949, oprac. A. Paczkowski, Warszawa 1996 Aparat bezpieczeństwa w Polsce w latach 1950–1952. Taktyka, strategia, metody, oprac. A. Dudek, A. Paczkowski, Warszawa 2000 Aparat bezpieczeństwa w Polsce w latach 1953–1954. Taktyka, strategia, metody, oprac. G. Majchrzak, A. Paczkowski, Warszawa 2004
Kategoria:Ministerstwa PRL Kategoria:Organy bezpieczeństwa Polski Ludowej PRL