Joel Natalino Santana (ur. 25 grudnia 1948 w Rio de Janeiro) – brazylijski piłkarz i trener, grający na pozycji obrońcy.
Kariera piłkarska Santana rozpoczął swoją profesjonalną karierę jako zawodnik w 1970 w CR Vasco da Gama. Zdobył mistrzostwo stanowe Campeonato Carioca w tym samym roku. W 1973 przeniósł się na krótko do Olaria AC, skąd powrócił do Vasco. Sięgnął z zespołem po Mistrzostwo Brazylii w 1974.
Od 1976 roku obrońca grał jeszcze cztery lata w América FC. Jego największe sukcesy z zespołem to cztery mistrzostwa stanowe Campeonato Potiguar w latach 1977, 1979, 1980. Przez 4 lat gry w América FC wystąpił w 148 spotkaniach, w których strzelił 45 bramek. W 1980 zakończył karierę piłkarską.
Kariera trenerska W 1980 przeszedł na emeryturę jako zawodnik i przeniósł się Al-Wasl Dubaj w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Większość kariery menadżerskiej związany był z brazylijskimi klubami. Santana trenował również kluby w Arabii Saudyjskiej i Vegalta Sendai w japońskiej J-League.
Santana jest jednym z nielicznych trenerów, którzy wygrali brazylijskie Campeonato Carioca z każdym z czterech dużych klubów (Botafogo, Flamengo, Fluminense i Vasco da Gama). Jego styl gry został scharakteryzowany jako defensywny, którego głównym celem jest zapobieganie zdobyciu bramki przez przeciwnika.
Do 1992 roku na przemian opiekował się klubami ze świata arabskiego i klubami w swoim rodzinnym kraju. Podczas swojego drugiego pobytu w Vasco da Gama, dwa razy z rzędu zdobył mistrzostwo stanu Rio de Janeiro (Campeonato Carioca) w 1992 i 1993. W 1994 świętował jako trener z EC Bahia, mistrzostwo stanu Bahia (Campeonato Baiano).
W kolejnych dwóch sezonach zdobył najpierw z Fluminense, a następnie z Flamengo mistrzostwo stanu Rio de Janeiro. Powtórzył to w 1997 z Botafogo. W 1999 poprowadził EC Bahia po raz drugi do mistrzostwa stanu Bahia. Następnie po raz trzeci w karierze objął Vasco, z którym zdobył Copa Mercosur w 2000 oraz Mistrzostwo Brazylii w tym samym roku.
Wraz z EC Vitória sięgnął po mistrzostwo stanu Bahia w 2002 i 2003. W 2004 Santana z powodzeniem uchronił Vasco da Gamę przed spadkiem do drugiej ligi. Rok później został zatrudniony przez Flamengo, aby również uratować klub przez spadkiem, co się udało. Po zdobyciu reputacji „artysty ucieczek” zdolnego do ratowania drużyn przed spadkiem, wrócił do Flamengo w 2007 z tym samym celem. Nie tylko zapobiegł spadkowi, ale zdobył z nim kolejne mistrzostwo stanowe.
W kwietniu 2008 Joel Santana zastąpił swojego rodaka Carlosa Alberto Parreirę na stanowisku trenera RPA. Pomimo dobrego czwartego miejsca w Pucharze Konfederacji 2009, został zwolniony w październiku 2009 i nie mógł uczestniczyć w Mistrzostwach Świata 2010 na własnym terenie. Przyczyniły się do tego złe wyniki w meczach testowych i brak zakwalifikowania się na turniej finałowy Pucharu Narodów Afryki 2010.
Santana wrócił do Brazylii. Został mistrzem stanu w 2010 z Botafogo. Następnie przeszedł do Cruzeiro, a od 2011 pracował po raz trzeci w EC Bahia. Pod koniec stycznia 2012 ponownie został trenerem Flamengo. Tam został zwolniony pod koniec lipca 2012.
8 kwietnia 2013 Santana został przedstawiony jako trener EC Bahia po raz czwarty w swojej karierze. Po wygraniu zaledwie dwóch z siedmiu spotkań, został zwolniony dwa miesiące później, 13 maja.
We wrześniu 2014 roku Vasco da Gama ogłosiło po raz piąty objęcie drużyny przez Santanę. Nie uratował klubu przed spadkiem z ligi i opuścił drużynę na początku grudnia po zakończeniu sezonu.
W grudniu 2016 roku ogłoszono, że Santana będzie odpowiedzialny za Boavistę. Jego ostatnie stanowisko jako trenera było w United Premier Soccer League, półprofesjonalnej lidze, z Black Gold Oil of California.
Sukcesy
Zawodnik
CR Vasco da Gama
Campeonato Brasileiro Série A (1): 1974 Campeonato Carioca (1): 1970
América FC
Campeonato Potiguar (3): 1977, 1979, 1980
Trener
Al-Wasl Dubaj
Mistrzostwo UAE Arabian Gulf League (3): 1981/82, 1982/83, 1984/85
CR Vasco da Gama
Campeonato Brasileiro Série A (1): 2000 Mistrz stanu Rio de Janeiro (Campeonato Carioca) (1): 1987, 1992, 1993 Copa Mercosur (1): 2000
Al-Nassr
Mistrz Saudi Professional League (1): 1988/89
EC Bahia
Campeonato Baiano (2): 1994, 1999
Fluminense
Campeonato Carioca (1): 1995
Flamengo
Campeonato Carioca (2): 1996, 2008
Botafogo
Campeonato Carioca (2): 1997, 2010
Vitória
Campeonato Baiano (2): 2002, 2003
Przypisy
Linki zewnętrzne
Profil na stronie j-league Profil na stronie mondefootball.fr
Kategoria:Brazylijscy piłkarze Kategoria:Brazylijscy trenerzy piłkarscy Kategoria:Piłkarze CR Vasco da Gama Kategoria:Piłkarze Olarii AC Kategoria:Piłkarze América FC (Natal) Kategoria:Selekcjonerzy reprezentacji Południowej Afryki w piłce nożnej mężczyzn Kategoria:Trenerzy piłkarzy Al-Hilal (Rijad) Kategoria:Trenerzy piłkarzy Al-Nassr Kategoria:Trenerzy piłkarzy Al-Nasr Dubaj Kategoria:Trenerzy piłkarzy Al-Wasl Dubaj Kategoria:Trenerzy piłkarzy America FC Kategoria:Trenerzy piłkarzy Botafogo FR Kategoria:Trenerzy piłkarzy Brasiliense FC Kategoria:Trenerzy piłkarzy CR Vasco da Gama Kategoria:Trenerzy piłkarzy CR Flamengo Kategoria:Trenerzy piłkarzy Coritiby FBC Kategoria:Trenerzy piłkarzy Cruzeiro EC Kategoria:Trenerzy piłkarzy EC Bahia Kategoria:Trenerzy piłkarzy EC Vitória Kategoria:Trenerzy piłkarzy Fluminense FC Kategoria:Trenerzy piłkarzy Guarani FC Kategoria:Trenerzy piłkarzy SC Corinthians Paulista Kategoria:Trenerzy piłkarzy SC Internacional Kategoria:Trenerzy piłkarscy Vegalta Sendai Kategoria:Ludzie urodzeni w Rio de Janeiro Kategoria:Urodzeni w 1948