Warcisław X (ur. ok. 1435, zm. 17 grudnia 1478 w BardzieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 379-382.) – książę bardowski, rugijski i wołogoski. Młodszy syn Warcisława IX i Zofii.
Życie i panowanie Po śmierci ojca w 1457 otrzymał dzielnice bardowską i rugijskąJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 402., zaś po przejęciu przez brata Eryka II władzy w Księstwie Słupskim, odziedziczonym na mocy testamentu Eryka Pomorskiego w 1459, także dzielnicę wołogoskąE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, 379.K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 61..
Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą małżonką była Elżbieta, córka Jana Alchemika, margrabiego brandenburskiego i Barbary saskiejE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 379-380, 424-426., wdowa po księciu szczecińskim Joachimie Młodszym i matka Ottona III, ostatniego księcia linii szczecińskiej. Małżeństwo to sprawiło, że Warcisław X był krótko opiekunem Ottona III, który jeszcze przed ukończeniem 15. lat przejął sam władzę. Dwaj synowie Warcisława X i Elżbiety, tj. Ertmar i Świętobor zmarli w 1464 podczas tej samej zarazy, w wyniku której zmarł Otton IIIE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 398, 425-426.. Elżbieta została wkrótce porzucona przez męża, z powodu podejmowania politycznych działań na rzecz Brandenburgii, prawdopodobnie w 1465. Po otrzymaniu rozwodu Warcisław poślubił w 1472 Magdalenę, córkę Henryka, księcia meklemburskiego i Małgorzaty brunszwicko–lüneburskiej. To małżeństwo pozostało bezdzietne.
Po śmierci Ottona III wraz z bratem przejął Księstwo Szczecińskie po wojnie z Marchią Brandenburską, za cenę niewielkich strat terytorialnych oraz zwierzchnictwa lennego elektora. Faktycznie władzę w tym księstwie sprawował Eryk II. Po śmierci w 1474 Eryka II współdziałał z bratankiem, Bogusławem X. Prowadził wraz z nim dalsze walki z Brandenburgią, m.in. odzyskał wówczas Gardziec i okoliczne tereny.
Zmarł w Bardzie 17 grudnia 1478. Po jego śmierci władztwo stryja przejął jego bratanek Bogusław X, dokonując zjednoczenia Księstwa Pomorskiego. Warcisława pochowano w klasztorze cysterskim w Neuencamp (Nowopole, obecnie Franzburg).
Genealogia
Barnim VIur. w okr. 1365–1372zm. 22 lub 23 IX 1405 Weronikaur. w okr. 1367–1374?zm. 1405 lub przed 22 IX 1408 Eryk IVur. ?zm. 1411 Zofia brunszwickaur. ?zm. ? Warcisław IXur. 1395? lub w okr. 1395–1400zm. 17 IV 1457 Zofiaur. najwcz. 1374zm. 1462
1Elżbietaur. 1425zm. przed 23 XI 1471?OO przed 5 III 1454 Warcisław X(ur. ok. 1435, zm. 17 XII 1478) 2Magdalenaur. 1454zm. 2 IV 1532OO 26 XI 1475 1 1 Świętoborur. na przeł. 1456/1457zm. po 3 V 1464Ertmarur. ok. 1455zm. po 3 V 1464
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Literatura dodatkowa (online) Bär M., Wartislav X. (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-06-25]. Madsen U., Wartislaw X. Herzog von Pommern-Rügen und Barth (niem.), [dostęp 2012-06-25].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1478