thumb|Tablica upamiętniająca ks. Jakuba Falkowskiego na ścianie zewnętrznej kościoła św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach Franciszek Jakub Falkowski Doliwa herbu Doliwa (ur. 29 kwietnia 1775 w Budlewie, zm. 2 września 1848 w Warszawie) – polski duchowny rzymskokatolicki, pijar, pedagog i filantrop, członek przybrany Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w 1829 rokuLista imienna członków Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w styczniu 1829 roku, [Warszawa], , s. 6..
Życiorys Kształcił się u oo. Pijarów w Drohiczynie nad Bugiem. W 1800 przyjął święcenia kapłańskie z rąk Onufrego Szembeka. Jako ksiądz uczył kolejno w szkołach: w Łomży, Drohiczynie i Szczuczynie, gdzie poznał głuchoniemego siedmioletniego chłopca – Piotra GąsowskiegoKs. Nowodworski, Ksiądz Jakób Falkowski i Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 27, 19-31 marca 1860. Zainteresował się kształceniem głuchych. W latach 1803–1804 studiował pedagogikę głuchych w Lipsku.
Po powrocie, rozwijając niemiecką metodę Heinekego, nauczył swego podopiecznego „czytać z ruchu ust”. Swoje wyniki nauczania przedstawił w 1809 w Towarzystwie Przyjaciół Nauk. W 1815 Dyrekcja Edukacji Narodowej powierzyła mu utworzenie Instytutu Głuchoniemych, pierwszej w Polsce szkoły kształcącej dzieci głuche. Po rocznym naukowym pobycie w Wiedniu, 23 października 1817 otworzył Instytut w dwóch pokojach Pałacu Kazimierzowskiego. Kolejna siedziba mieściła się na Krakowskim Przedmieściu pod nr 391 (według ówczesnej numeracji).
W 1820 został wyznaczony przez metropolitę warszawskiego Szczepana Hołowczyca na stanowisko proboszcza parafii na Solcu. To pozwoliło mu uzyskać dodatkowe fundusze na działalność Instytutu. W 1822 placówkę wizytował cesarz i król Polski Aleksander I. Dzięki przekazanej przez cesarza ze skarbu państwa sumie 124 000 złp. Falkowski wybudował fasadę budynku przy ulicy Wiejskiej pod nr 1737, a oficyny przebudował na warsztaty. Był rektorem Instytutu do 1831. „Rocznik Towarzystwa Naukowego”„Rocznik Towarzystwa Naukowego z Uniwersytetem Krakowskim połączonego”, t. IV, Kraków 1819, strony początkowe nienumerowane wymienia go wśród „Członki Korespondenci Towarzystwa – Falkowski Jakób, Prof. Instytutu Głuchoniemych”. 18 czerwca 1826 został pierwszym proboszczem parafii św. Aleksandra. Wykładowca w Liceum Warszawskim.
Zmarł 2 września 1848. Został pochowany w podziemiach kościoła św. Aleksandra w Warszawie.
Odznaczenia Złoty Medal Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1819)Władysław Nowicki, Ksiądz Jakób Falkowski założyciel Instytutu Warszawskiego Głuchoniemych • Przyczynek do Dziejów Dobroczynności, Skład Główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1876, ss. 39, 40 – bcpw.bg.pw.edu.pl [dostęp 2013-01-12] Order Świętego Stanisława IV klasy (Imperium Rosyjskie, 1820) Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie, 1823)
Upamiętnienie Epitafium w kościele św. Aleksandra w Warszawie. Pomnik odsłonięty w 1875 roku w ogrodzie Instytutu Głuchoniemych, podczas obchodów stulecia urodzin Jakuba Falkowskiego. W 1983 imieniem Jakuba Falkowskiego nazwano założony przez niego Instytut Głuchoniemych.
Przypisy
Bibliografia Władysław Nowicki, Ksiądz Jakób Falkowski założyciel Instytutu Warszawskiego Głuchoniemych • Przyczynek do Dziejów Dobroczynności, Skład Główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1876
Linki zewnętrzne Jakub Falkowski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Ludzie związani ze Szczuczynem (województwo podlaskie) Kategoria:Polscy filantropi (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy prezbiterzy pijarscy Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Wykładowcy Liceum Warszawskiego Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Urodzeni w 1775 Kategoria:Zmarli w 1848 Kategoria:Falkowscy herbu Doliwa