Andrias – rodzaj płazów ogoniastych z rodziny skrytoskrzelnych (Cryptobranchidae). Obejmuje największe płazy dzisiejszego świata: salamandra olbrzymia japońska osiąga długość 1,44 metra, natomiast salamandra olbrzymia chińska aż 1,8 m.
Ewolucja Według różnych analiz filogenetycznych rodzaje Andrias i Cryptobranchus (do którego należy skrytoskrzel) oddzieliły się od siebie w paleogenie lub w kredzie późnej, około 55–70 milionów lat temu. Skamieniałości wymarłych gatunków Andrias znajdowane były m.in. na terenach obecnych Niemiec, Czech i Kanady, co sugeruje, że rodzaj ten miał w przeszłości większy niż obecnie zasięg. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Matsui i in. (2008) zarówno rodzina skrytoskrzelnych jak i rodzaj Andrias tworzą grupy monofiletyczne.
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Japonii i Chińskiej Republice Ludowej.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1837 roku szwajcarski przyrodnik i podróżnik Johann Jakob von Tschudi, w artykule zatytułowanym O Homo diluvii testis, Andrias Scheuchzeri, opublikowanym w czasopiśmie „Neues Jahrbuch für Mineralogie, Geognosie, Geologie und Petrefakten-Kunde”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) wymarły A. scheuchzeri.
Etymologia Proteocordylus: w mitologii greckiej Proteusz ( Prōteús, ) był bóstwem morskim, synem Posejdona i Tetydy, który mógł dowolnie zmieniać swój kształt; κορδύλη kordulē ‘obrzęk, guz’. Gatunek typowy: „P. diluvii, Cuv.” (= Homo diluvii testis Scheuchzer). Andrias: gr. ανδρειος andreios ‘silny, odważny’, od ανηρ anēr, ανδρος andros ‘mężczyzna’. Megalobatrachus (Megalobranchus): gr. μεγας megas, μεγαλη megalē ‘wielki, duży’; βατραχος batrakhos ‘żaba’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Megalobatrachus sieboldi Tschudi, 1837 (= Triton japonicus Temminck, 1836). Sieboldia (Sieboldtia, Sieboldiana): Philipp Franz Balthasar von Siebold (1796–1866), niemiecki lekarz i botanik. Gatunek typowy: nie wyznaczony. Hydrosalamandra: gr. ὑδρο- hudro- ‘wodny’, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos ‘woda’; σαλαμάνδρα salamandra ‘salamandra’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie (również monotypowe)): Megalobatrachus sieboldi Tschudi, 1837 (= Triton japonicus Temminck, 1836). Tritogenius: gr. τριτων tritōn ‘traszka’; γενυς genus ‘policzek’. Tritomegas: gr. τριτων tritōn ‘traszka’; μεγας megas, μεγαλη megalē ‘wielki’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Megalobatrachus sieboldi Tschudi, 1837 (= Triton japonicus Temminck, 1836). Plicagnathus: ‘spasować, splatać’; gr. γναθος gnathos ‘żuchwa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Plicagnathus matthewi Cook, 1917.
Podział systematyczny Do rodzaju należy pięć żyjących współcześnie gatunków: Andrias cheni Andrias davidianus – salamandra olbrzymia chińska Andrias japonicus – salamandra olbrzymia japońska Andrias jiangxiensis Andrias sligoi
oraz wymarłe: Andrias matthewi Andrias scheuchzeri
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
AmphibiaWeb - Andrias japonicus. Dostęp 2008-04-08. AmphibiaWeb - Andrias davidianus. Dostęp 2008-04-08.
Kategoria:Skrytoskrzelne Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Jakoba von Tschudiego