Prawosławne arcybiskupstwo Ochrydzkie (mac. Православна Охридска Архиепископија) – istniejące do 2023 prawosławne arcybiskupstwo mające status autonomicznego Kościoła, pozostające w jurysdykcji Serbskiego Kościoła Prawosławnego. Było uznawane za kanoniczny Kościół przez wszystkie inne kanoniczne Cerkwie. Działało na terytorium Macedonii Północnej. Nie było uznawane przez macedońską Komisję Religii Państwowych, która stała na stanowisku, że wyznawcy jednej religii powinni należeć tylko do jednej struktury kościelnej, w tym wypadku Macedońskiego Kościoła Prawosławnego, uważanego przez inne Kościoły za niekanoniczny od czasu jednostronnego ogłoszenia przezeń autokefalii w 1967 do 2022US State Dept. Report on Religious Freedom in Macedonia, 2006. W 2023 arcybiskupstwo połączyło się z Macedońskim Kościołem Prawosławnymhttps://web.archive.org/web/20230630123544/https://www.poa-info.org/sinod/soopstenija/20230628.html СООПШТЕНИЕ од Светиот Архиерејски Синод на Православната Охридска Архиепископија .
Historia W 2002 Macedoński Kościół Prawosławny podjął próbę uporządkowania swojej sytuacji w czasie spotkania z przedstawicielami macierzystego Serbskiego Kościoła Prawosławnego w Niš. Spotkanie zakończyło się podpisaniem wspólnego dokumentu, który miał zakończyć rozłamTekst dokumentu z Nis. Macedoński Kościół Prawosławny miał zrezygnować z autokefalii i zaakceptować status autonomicznego arcybiskupstwa OchrydyProjekt porozumienia między Macedońską i Serbską Cerkwią Prawosławną. Jego sygnatariusze z ramienia Macedońskiego Kościoła Prawosławnego zostali jednak ostro skrytykowani przez innych biskupów niekanonicznego Kościoła, niższy kler oraz wiernych. Ostatecznie, mimo krótkotrwałej obrony dokumentu przez biskupów, którzy go podpisali, Synod Macedońskiego Kościoła Prawosławnego odrzucił dokument.
Patriarcha Serbskiego Kościoła Prawosławnego wezwał wiernych macedońskich do opuszczenia struktur niekanonicznego Kościoła, na co odpowiedział pozytywnie jedynie metropolita Wełesu i Powardaria Jan, który podpisał dokument, w którym razem ze swoją metropolią przechodził pod jurysdykcję patriarchy SerbiiDokument potwierdzający przejście metropolii Veles i Povardarie pod jurysdykcję patriarchy Serbii. W 2003 powstało arcybiskupstwo ochrydzkie i jego najwyższy organ – Święty Synod, któremu przewodniczył metropolita Jan z tytułem egzarchy ochrydzkiegoDokument konstytuujący Synod arcybiskupstwa ochrydzkiego. W momencie podpisania aktu jedności kanonicznej metropolita Jan został zatrzymany przez policję i zmuszony do opuszczenia rezydencji metropolity Wełesie. W podobny sposób władze Macedonii potraktowały cztery męskie wspólnoty monastyczne w 2004. Władze Macedonii formalnie poparły wówczas Macedoński Kościół Prawosławny jako jedyną legalną instytucję kościelną związaną z prawosławiem na terytorium Macedonii Sytuacją arcybiskupstwa ochrydzkiego zainteresowały się wówczas organizacje broniące praw człowieka.
W październiku 2004 policja macedońska zniszczyła monaster w Nižepolu uznający jurysdykcję arcybiskupstwa. Oficjalną przyczyną tej decyzji był fakt, że budynek zbudowano bez potrzebnych zezwoleń. Przedstawiciele arcybiskupstwa twierdzą ponadto, że z szykanami spotykali się również wierni, którzy zadeklarowali poparcie dla zjednoczenia z patriarchatem SerbiiUS State Dept. Religious Freedom Report on Macedonia, 2006.
24 maja 2005, decyzją patriarchy Serbii zwierzchnik arcybiskupstwa ochrydzkiego nosi tytuł arcybiskupa ochrydzkiego i metropolity Skopje, zaś arcybiskupstwo otrzymało autonomię kościelnąTomos ogłaszający autonomię arcybiskupstwa ochrydzkiego.
W czerwcu 2005 metropolita Jan został aresztowany w czasie przekraczania granicy grecko-macedońskiej, a następnie skazany na 18 miesięcy więzienia za podżeganie do nienawiści i nietoleracji na tle rasowym, etnicznym i religijnym. Za dowody w sprawie uznano fakt objęcia przez niego stanowiska egzarchy ochrydzkiego, odprawiania nabożeństwa i konsekracji biskupów oraz opublikowania w kalendarzu cerkiewnym tekstu krytycznego wobec Macedońskiego Kościoła Prawosławnego. Po 220 dniach Sąd Najwyższy uznał część zarzutów za niekonstytucyjne i skrócił wyrok do ośmiu miesięcyWyrok Sądu Najwyższego. W drugim procesie metropolita został skazany na dwa lata więzienia, w którym ostatecznie spędził 256 dni. Powtarzały się przypadki aktów wandalizmu w cerkwiach, pobicia i próby zastraszenia duchownych Arcybiskupstwa Ochrydzkiego.
Wydarzenia w Macedonii były konsekwentnie potępiane przez instytucje międzynarodowe. Amnesty International uznała uwięzionego metropolitę za więźnia sumieniaAmnesty International sees Jovan Vraniskovski a prisoner of conscience. Uwolnienia metropolity domagali się patriarcha konstantynopolitański BartłomiejList patriarchy do premiera Macedonii Vlado Buckovskiego, patriarcha moskiewski Cyryl (jeszcze jako biskup, w imieniu Cerkwi rosyjskiej)List do prezydenta Macedonii, przedstawiciele monasterów Góry AthosList przedstawicieli Góry Atos do metropolity Jovana, a także papież Benedykt XVI. Ostatecznie metropolita opuścił więzienie w kwietniu 2007Informacja o uwolnieniu hierarchy. Pod koniec 2011 został ponownie uwięziony; odzyskał wolność w lutym 2015Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Macedonia: Arcybiskup Jan wypuszczony z więzienia po 3 latach [dostęp:03.02.2015.].
W 2023 roku struktury Prawosławnego arcybiskupstwa Ochryckiego przyłączyły się do Macedońskiego Kościoła Prawosławnego, który w 2022 roku został uznany za kanoniczny przez pozostałe cerkwie prawosławne.
Struktura W skład Świętego Synodu biskupów arcybiskupstwa ochrydzkiego, który swoje pierwsze posiedzenie odbył 23 grudnia 2003, wchodzili: Jan (Wraniszkowski), arcybiskup Ochrydy i metropolita Skopje, locum tenens metropolii Veles i doliny Wardaru, Joachim (Jowczewski), biskup Połoga i Kumanova, locum tenens eparchii Debara i Kiceva, Marek (Kimew), biskup Bregalnicy, locum tenens Bitoli, Dawid (Ninow), biskup Stobi, locum tenens Strumicy.
Na terenie arcybiskupstwa działał żeński monaster św. Jana Złotoustego w BitoliSerwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Macedonia: Pierwsza Liturgia arcybiskupa Jana po 3,5 roku [dostęp:09.02.2015.].
Językiem liturgicznym arcybiskupstwa był cerkiewnosłowiański.
Przypisy
!