thumb|Grobowiec Kremerów. Miejsce spoczynku Józefa Kremera na cmentarzu Rakowickim Józef Kremer (ur. 22 lutego 1806 w Krakowie, zm. 2 czerwca 1875 tamże) – polski polihistor: filozof, estetyk, encyklopedysta, historyk sztuki, prekursor psychologii.
Życie Syn Josepha Kremera (1769–1848) z Opawy oraz Marii Anny Erb (1769–1828) pochodzącej z zamożnej szlacheckiej rodziny z Karlsbadu. Uczęszczał do gimnazjum św. Anny w Krakowie, a od 1823 studiował filozofię i prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po uzyskaniu stopnia magistra edukację uzupełniał w Berlinie, Heidelbergu i Paryżu (1828–1830). W Berlinie słuchał wykładów Georga Wilhelma Friedricha Hegla, Friedricha Daniela E. Schleiermachera, Carla Rittera, Eduarda Gansa i Friedricha Carla Savigny’ego, w Heidelbergu – m.in. Antona Friedricha J. Thibauta. Podczas dalszych studiów w Paryżu uczęszczał na wykłady Jeana-Baptiste’a Say’ego, François Guizota oraz Abla-François Villemaina. Uczestniczył w powstaniu listopadowym (ranny w bitwie pod Grochowem). Od 1847 wykładał filozofię na UJ, a od 1853 estetykę i historię sztuki w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Był jednym z autorów haseł do 28 tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859–1868. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 roku na liście twórców zawartości tej encyklopedii„Encyklopedia Powszechna”, tom I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa, 1859..
W latach 1865–1866 pełnił urząd dziekana Wydziału Filozoficznego, a w latach 1870–1871 rektora UJ. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Towarzystwa Archeologicznego w Wilnie, Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. W 1872 współzakładał Akademię Umiejętności, w której był dyrektorem Wydziału Historyczno-Filozoficznego, przewodniczącym Komisji Filozoficznej, członkiem Komisji Historii Sztuki oraz Komisji Archeologicznej.
Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Twórczość Prace Kremera zebrał i wydał w 12 tomach Henryk Struve (Warszawa 1877–1880).
Kremer jest prekursorem naukowego uprawiania psychologii w Polsce: przeprowadził systematyczny podział zjawisk psychicznych na świadome i nieświadome, zaś antropologię rozumiał jako naukę o ich wzajemnej relacji. W historii sztuki jako pierwszy w Polsce zaczął stosować poprawną terminologię stylową.
Rodzina Rodzeństwo Józefa Kremera: Karol Roman Kremer (1812–1860) – architekt krakowski; Aleksander August Kremer (1813–1880) – lekarz i społecznik.
Potomstwo Józefa Kremera i Marii Mączyńskiej (1824–1897): Helena (1846–1921), Józef (1848–1906), Maria (1854–1883). Helena w 1869 poślubiła lekarza i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego Lucjana Rydla (1833–1895), z którym miała siedmioro dzieci, w tym słynnego pisarza i poetę Lucjana Rydla (1870–1918). Józef ożenił się z Heleną Epstein. Najmłodsza Maria wyszła za mąż za znanego historyka Stanisława Smolkę (1854–1924).
Przypisy Bartłomiej Dobroczyński, Józefa Kremera projekt psychologii naukowej,w: Józef Kremer (1806-1875), red. Jacek Maj, Kraków 2007, s. 132. Urszula Bęczkowska, Karol Kremer a Józef Kremer: o obecności koncepcji estetycznych autora Listów z Krakowa w praktyce architektonicznej i konserwatorskiej krakowskich budowniczych połowy XIX wieku, w: Józef Kremer (1806-1875), red. Jacek Maj, Kraków 2007, s. 323. Więcej o rodzinie zob. katalog wystawy W kręgu Józefa Kremera. Wkład rodziny Kremerów w kulturę i naukę Krakowa, red. Urszula Bęczkowska, Jacek Maj, Kraków 2016.
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Józef Kremer – utwory w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Polihistorzy Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy estetycy Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Urodzeni w 1806 Kategoria:Zmarli w 1875 Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy teoretycy kultury Kategoria:Polscy logicy XIX wieku Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Krakowskiego Kategoria:Żołnierze powstania listopadowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim