Płatkonóg płaskodzioby (Phalaropus fulicarius) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.
Występowanie thumb|240px|left|Lęgi thumb|240px|left|Zimowiska Płatkonóg płaskodzioby zamieszkuje północną Syberię, Alaskę i północną Kanadę, Islandię, Grenlandię oraz Svalbard i Nową Ziemię. Zimuje na otwartym morzu u wybrzeży Ameryki Południowej oraz zachodniej i południowo-zachodniej Afryki, w Ameryce nielicznie także dalej na północ – aż po Kalifornię oraz na środkowo-zachodnim Atlantyku po Karolinę Północną. Czasem zostaje spychany przez sztormy na lądy Zachodniej i Środkowej Europy.
Do Polski zalatuje sporadycznie – do końca 2023 roku odnotowano 150 stwierdzeń, łącznie zaobserwowano 154 osobniki.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae, uznawanej za początek nomenklatury zoologicznej. Autor nadał gatunkowi nazwę Tringa Fulicaria. Jako miejsce występowania wskazał Amerykę; później miejsce typowe ograniczono do Zatoki Hudsona – taką lokalizację podał George Edwards w cytowanej przez Linneusza publikacji z 1750 roku. Obecnie płatkonóg płaskodzioby umieszczany jest w rodzaju Phalaropus. Nie wyróżnia się podgatunków.
Morfologia thumb|left|240px|Dorosły osobnik w szacie godowej, Borrow (Alaska) Wygląd Samica nieco większa i bardziej jaskrawo ubarwiona niż samiec. W szacie godowej wierzch głowy, potylica, czoło i gardziel czarne, boki głowy (policzki) białe – otaczające oczy, wierzch ciała pokryty ciemnobrązowymi piórami o płowych brzegach. Reszta ciała rdzawokasztanowata. Dziób mocny, na końcu spłaszczony, żółty o czarnym końcu. Nogi zielonoszare. Samce na głowie mają mniej wyraźny wzór, a na piersi i brzuchu są białe plamy. W upierzeniu spoczynkowym jesienią obie płci ubarwione jednakowo. Wierzch popielatoszary, spód biały. Potylica i pas przechodzący przez oko ciemne. Osobniki młodociane mają wierzch ciała pokryty ciemnymi piórami o rdzawych brzegach. Spód ciała biały.
W locie widać szeroki biały pasek skrzydłowy. Gdy pływa, podobny jest do mewy, ale znacznie mniejszy. W porównaniu z płatkonogiem szydłodziobym jest nieco większy i mocniej zbudowany. Dziób ma grubszy i latem staje się on żółty z czarnym końcem, podczas gdy u jego krewniaka jest cały czarny. Wymiary średnie długość ciała ok. 20–23 cmrozpiętość skrzydeł ok. 35–40 cmmasa ciała ok. 35–70 g
Ekologia i zachowanie Biotop Brzegi jezior i wilgotne partie tundry. Zimuje na otwartym morzu u wybrzeży, wzdłuż których wędruje. Toki Dominującą rolę w tokach odgrywa samica. To ona ubiega się o względy samca. Gniazdo Na ziemi, przy brzegu. Zakładają go oboje partnerzy, ale wyścieła je samiec. thumb|Jaja z kolekcji muzealnej Okres lęgowy W ciągu roku wyprowadza jeden lęg (choć zdarzają się przypadki poliandrii), składając w czerwcu–lipcu 3–6 (zwykle 4) jaj. Są one wysiadywane przez okres 18–20 dni przez samca (jednak w przypadku monogamii samica może mu pomagać). Pisklętami, które opuszczają gniazdo tuż po wykluciu, opiekuje się wyłącznie samiec aż do usamodzielnienia w wieku 18 dni. Ze względu na małą rolę samicy w tym okresie, stara się ona wtedy założyć lęg z innym samcem. W ten sposób zwiększa swój sukces rozrodczy. Z kolei gdy drugim lęgiem zajmuje się drugi partner, samica w lipcu odlatuje z lęgowisk. Pożywienie Bezkręgowce morskie i małe ryby uzupełniane pokarmem roślinnym. Poza okresem lęgowym ptaki te żerują na morzu.
Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje płatkonoga płaskodziobego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2024 roku szacowano liczebność światowej populacji na 9–12 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji nie jest znany.
W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Bekasowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Fauna Grenlandii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza