Czechosłowacka Nowa Fala (cz. československá nová vlna) – formacja artystyczna złożona z czechosłowackich reżyserów i scenarzystów filmowych, których debiuty przypadły na lata 60. XX wieku. Do najbardziej znanych osób zaliczających się do tej grupy należą między innymi Miloš Forman, Věra Chytilová, Ivan Passer, Jaroslav Papoušek, , Jiří Menzel, Jan Němec, Jaromil Jireš, Evald Schorm, Vojtěch Jasný. Za pierwsze dzieło czechosłowackiej Nowej Fali uznaje się film Słonko w sieci słowackiego reżysera Štefana Uhera z 1962. Charakterystyczne dla filmów z okresu Nowej Fali były długie, często improwizowane dialogi, czarny humor oraz zatrudnianie naturszczyków.
Początek czechosłowackiej Nowej Fali przypadł na okres, kiedy wyłonili się pierwsi studenci w praskiej szkole filmowej FAMU. Inspiracją dla nich była przede wszystkim francuska Nowa Fala, mieli też oni w latach 60. większe możliwości ekspresji twórczej aniżeli filmowcy w poprzednim dziesięcioleciu. W ciągu paru lat debiutowało kilkoro wyraźnych osobistości w świecie czechosłowackiej kinematografii. Za koniec czechosłowackiej Nowej Fali przyjmuje się stłumienie Praskiej Wiosny przez wojska Układu Warszawskiego w 1968 oraz następujący potem okres „normalizacji”, w wyniku którego zaostrzono cenzurę i do 1989 zabroniono wyświetlać późne filmy nurtu (np. Skowronki na uwięzi Menzla).
Filmy – wybórW zestawieniu uwzględniono filmy nominowane do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego; nagrodzone na akredytowanych międzynarodowych festiwalach filmowych (MFF), z włączeniem MFF w Mannheimie; bądź wyróżnione przez krytyków z amerykańskiego National Society of Film Critics oraz francuskiego czasopisma „Cahiers du cinéma”. + Filmy czechosłowackiej Nowej Fali nagrodzone na festiwalach międzynarodowych bądź uhonorowane przez zagranicznych krytykówRokTytułReżyserNagrody1963O czymś innymVěra ChytilováGrand Prix (MFF w Mannheimie)1963Gdy przychodzi kotVojtech JasnýNagroda Specjalna (MFF w Cannes)1964Czarny PiotruśMiloš FormanGrand Prix (MFF w Locarno)1964Odwaga na co dzieńEvald SchormGrand Prix (MFF w Locarno)1964Diamenty nocyJan NěmecGrand Prix (MFF w Mannheimie)1964Lemoniadowy JoeOldrich LipskýSrebrna Muszla (MFF w San Sebastián)1965Miłość blondynkiMiloš FormanNominacja do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego1965Intymne oświetlenieIvan PasserNagroda Specjalna (National Society of Film Critics)1965Sklep przy głównej ulicyJán Kadár Elmar KlosOscar dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego1965Ja, Julinka i koniec wojnyKarel KachyňaNagroda FIPRESCI (MFF w Mar del Plata)1966Każdy młody mężczyznaPavel JurácekNagroda FIPRESCI (MFF w Karlowych Warach)1967Małgorzata, córka ŁazarzaFrantišek VláčilSpecjalne wyróżnienie (MFF w Mar del Plata)1967Pali się, moja pannoMiloš FormanNominacja do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego1967StokrotkiVěra ChytilováNajlepszy film („Cahiers du cinéma”)1968Pociągi pod specjalnym nadzoremJiři MenzelOscar dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, Grand Prix (MFF w Mannheimie)1969Uroczystość żałobnaZdenek SirovýNagroda Specjalna Jury (MFF w Montrealu, 1990)1969ŻartJaromil JirešNagroda OCIC (MFF w San Sebastián)1969Wszyscy dobrzy rodacyVojtěch JasnýNagroda za reżyserię (MFF w Cannes)1970Skowronki na uwięziJiři MenzelZłoty Niedźwiedź, nagroda FIPRESCI (MFF w Berlinie, 1990)
Reżyserzy i pisarze
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kinematografia na Słowacji Kategoria:Kinematografia w Czechach Kategoria:Kinematografia w Czechosłowacji Kategoria:Nurty filmowe