Zygmunt Celichowski (ur. 12 sierpnia 1845 we Wronkach, zm. 26 stycznia 1923 w Kórniku) – polski działacz społeczny, bibliotekarz, historyk, wydawca.
Życiorys Był synem Antoniego, pedagoga, autora podręczników szkolnych, i Emilii z Jezierskich. Już jako uczeń poznańskiego Gimnazjum św. Marii Magdaleny działał w tajnych związkach narodowych, co przypłacił niedługim pobytem w więzieniu. We Wrocławiu (potem w Berlinie) studiował prawo, filologię i historię, w 1870 obronił doktorat w Lipsku.
Od 1869 był sekretarzem Jana Działyńskiego, później jego pełnomocnikiem i zarządcą Biblioteki Kórnickiej. Prowadził prace nad porządkowaniem zbiorów, dbał o powiększanie zbiorów (zwłaszcza rękopisów i dawnych druków), udostępniał materiały historykom. Po przejęciu firmy wydawniczej Jana Konstantego Żupańskiego (1887) rozwinął produkcję wydawniczą Biblioteki Kórnickiej.
Prowadził przez wiele lat starania o utworzenie specjalnego pisma historyczno-literackiego dla Wielkopolski. Wygłaszał odczyty, publikował artykuły, działał w stowarzyszeniach. Był czynnym członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, przewodniczącym Wydziału Historyczno-Literackiego, redaktorem „Roczników PTPN”, wreszcie prezesem Towarzystwa (1917–1919); w 1917 otrzymał członkostwo honorowe.
Był także członkiem korespondentem PAU (1903), potem członkiem zwyczajnym (1920).
Uniwersytet Poznański nadał mu tytuł honorowego profesora (1922). Celichowski działał ponadto m.in. w kółkach rolniczych, Towarzystwie Szerzenia Wstrzemięźliwości, Towarzystwie Czytelni Ludowych, Radzie Narodowej, władzach Polskiego Banku Handlowego.
Kontynuował wydawanie serii Acta Tomiciana (w latach 1876–1919 ukazały się tomy 9–13). Opublikował wiele prac z zakresu bibliografii, historii i historii literatury, m.in. na łamach prowadzonych przez siebie czasopism „Kórniczanin” i „Pobudka do Szerzenia Wstrzemięźliwości”; pisał także do „Gazety Toruńskiej”, „Dziennika Poznańskiego”, „Lecha”, „Warty”.
Z małżeństwa z Zofią z Ziemnych (od 1873) miał pięcioro dzieci: córki Halinę i Jadwigę oraz synów Kazimierza (chemika), Witolda (adwokata, wojewodę poznańskiego) i Stanisława (adwokata, działacza Stronnictwa Narodowego, wiceministra w rządzie londyńskim).
Wybrane prace Opracował i wydał wiele staropolskich źródeł historycznych, w tym m.in.: Marchołt, Poznań 1876, O działach majątkowych z tekstem i objaśnieniami szląskiej ordynacji ziemskiej, Poznań 1885, „Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae” autorstwa Jana Długosza, Poznań 1885.
Publikował na tematy historyczne: Kawiarnie ludowe, Poznań 1890, Znaczenie i rozwój przemysłu domowego i handlu ludowego: odczyt dr. Z. Celichowskiego na Zjeździe Przemysłowców w Poznaniu dnia 14 lipca 1895, Poznań 1895, Poglądy cudzoziemców na sprawę polską, Poznań 1900, Ogród zamkowy w Kórniku, Poznań 1906.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)
Przypisy
Bibliografia
Izabela Teresińska, Zygmunt Celichowski, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa – Poznań 1981, .
Literatura dodatkowa Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .
Linki zewnętrzne Publikacje Zygmunta Celichowskieg o dostępne w serwisie Polona
Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Członkowie Towarzystwa Czytelni Ludowych (zabór pruski) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wydawcy wydawnictw źródłowych Kategoria:Urodzeni w 1845 Kategoria:Zmarli w 1923 Kategoria:Ludzie urodzeni we Wronkach