Wielka gra – polski teleturniej emitowany w latach 1962–2006 początkowo na antenie TVP1, a następnie TVP2. Miał wielu prowadzących, najdłużej rolę tę pełniła Stanisława Ryster. Padały w nim pytania sprawdzające specjalistyczną wiedzę z danej dziedziny, co wymagało od uczestników przygotowań przed nagraniem. Był to pierwszy teleturniej w Polsce oparty na zagranicznym pomyśle. Zyskał miano kultowego.

Historia

Został wprowadzony 25 listopada 1962 do jedynego wówczas programu TVP z inicjatywy Ryszarda Serafinowicza i przez niego prowadzony do 1969 z Joanną Rostocką jako asystentką. Program początkowo był nadawany w programie I, a od 15 października 1978 w programie II.

Pierwsza wersja teleturnieju była amerykańskiego teleturnieju i jego włoskiego odpowiednika , format był obecny także w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Meksyku i AustraliiWielka Gra, odcinek specjalny z 25.10.1992.. Scenografia pierwszej wersji była autorstwa inż. arch. Jana Laubego, kierownictwo artystyczne sprawował Ryszard Lindenbergh, realizatorem telewizyjnym był Stanisław Taczanowski, szefami produkcji Ludwik Niemira i Barbara Walusiak. Pytania trudniejsze pisali eksperci-naukowcy, prostsze – członkowie zespołu redakcyjnego, zwłaszcza Juliusz Owidzki, który nadawał im ostateczny kształt.

Od 1969, po emigracji Ryszarda Serafinowicza do Kanady, prowadzenie przejęła Joanna Rostocka, zdjęta z anteny przez Macieja Szczepańskiego. Kolejni prowadzący to Janusz Budzyński i Stanisława Ryster (od 1975 do końca trwania teleturnieju). W połowie lat 70 XX w. zmieniono konstrukcję scenariusza według pomysłu Wojciecha Pijanowskiego, wtedy program stał się dwutygodnikiem.

Uczestnicy często byli zawodowcami, potrafiącymi opanować dowolną dziedzinę i wygrywać wielokrotnie. Wielką Grę 18-krotnie wygrywał Jan Wolniakowski głównie z tematów pochodzących z literatury światowej. Innym znanym, 15-krotnym zwycięzcą, jest Marek Krukowski – zwyciężał z tematów muzycznych.

Wielka gra przez 23 lata była nadawana w niedzielę co miesiąc, we wrześniu 1985 emisja została zmieniona na co dwa tygodnie i przeniesiona na piątki, od listopada 1985 na czwartki, a od lutego 1986 na soboty do końca nadawania teleturnieju. Podczas emisji często była zmieniana godzina nadawania, najbardziej typowymi godzinami były 17.30, 17.00, 16.00, 15.30, 15.00, a pod koniec nadawania od września 2005 o 10.30. Zdarzały się nawet przypadki, że dwa kolejne odcinki były emitowane co tydzień, a nawet czasami co 3 lub 4 tygodnie.

Motywem muzycznym teleturnieju był utwór „Madam Cohen” w wykonaniu zespołu Dick Hunter With the Four Rhythm skomponowany przez Toma Crandella (właśc. Albert J. Kunzelmann) oraz Jacka Bove’a (właśc. Johann von Valter), wydany na płycie Instrumental Pops No. 5 przez wytwórnię Apollo Sound w 1969; pod koniec lat 80. był przez krótki czas wykonywany na żywo przez orkiestrę w studiu.

Jubileuszowe, 500. wydanie Wielkiej Gry nagrano w dniu 07.05.1996 roku, a emisja tego odcinka miała miejsce 25.05.1996 roku. W związku z tym na początku programu ówczesny dyrektor stacji TVP 2 – Maciej Domański, złożył życzenia m.in. prowadzącej teleturniej – Stanisławie Ryster.

W lipcu 2006 z powodu zbyt niskiej oglądalności zapadła decyzja o zdjęciu programu z anteny„Wielka gra” zdjęta z anteny? (strona zarchiwizowana w serwisie web.archive.org).. TVP nie uzgodniło tej decyzji z twórcami, wobec czego skutkowało ono odwołaniem emisji dwóch wyprodukowanych odcinków, produkcji kolejnych odcinków i zaplanowanych na jesień eliminacji. Krytyce podawano argument dotyczący oglądalności, uzasadniając faktem, że jedną z funkcji TVP jest jej misja edukacyjna. 30 osób, laureatów „Wielkiej Gry”, podpisało list protestacyjny autorstwa Eurydyki Graus, wielokrotnej uczestniczki programu, do posła PiS Pawła Kowala, szefa komisji kultury i środków przekazu. Ostatecznie jednak dwa ostatnie wyprodukowane przed powyższą decyzją odcinki zostały wyemitowane w dniach 26 sierpnia 2006 i 2 września 2006.

Od stycznia do czerwca 2010 w TVP Polonia były emitowane w ramach cyklu „Wielka Gra na bis” archiwalne wydania teleturnieju wraz z krótką audycją przybliżającą kulisy programu prowadzoną przez Stanisławę Ryster. Od 2012 archiwalne odcinki Wielkiej Gry emituje TVP Historia.

W 2016 kierownictwo TVP2 planowało przywrócić teleturniej na antenę w zmienionym formacie i pod zmienionym tytułem Większa Gra, który miał być emitowany od wiosny 2017, ostatecznie z planów zrezygnowano.

Zasady gry

1962–1975 Gracz był umieszczany w specjalnym pokoju izolacji (z mikrofonem), gdzie odpowiadał na pytania (kolejno: 6500 złotych, 12 800 zł i 25 000 zł). Aby zdobyć główną nagrodę, trzeba było odpowiedzieć na 3 pytania z jednego z dwóch zestawów pytań w ciągu 2,5 minuty. W razie poprawnej odpowiedzi na pytanie za główną nagrodę lub rezygnację z gry przed pytaniem prezes wręczał graczowi książeczkę oszczędnościową PKO z wartością zdobytej nagrody.

1975–2006 Gra składała się z 4 etapów. Od 2 etapu nagrodą była stawka pieniężna, podwajająca się wraz z każdym etapem. W przypadku złej odpowiedzi na pytanie traciło się wszystkie pieniądze, można jednak było w każdym momencie zrezygnować i zachować wcześniej wygraną kwotę. W przypadku zakończenia czasu antenowego gra była przerywana i kontynuowana w następnym odcinku.

Aby wystąpić w teleturnieju, należało przejść przez eliminacje, które odbywały się kilka razy w roku i w trakcie których można było wybrać jedną z proponowanych kategorii. Polegały one na wypełnieniu pisemnego testu złożonego z kilkudziesięciu pytań. Do głównej gry kwalifikowało się dwóch najlepszych uczestników, kolejni na liście uczestnicy byli zapraszani do gry w przypadku pojawienia się danej kategorii w następnym odcinku z jej udziałem.

I etap – Pojedynek – brało w nim udział dwóch graczy, którzy odpowiadali na te same 20 pytań prowadzącej. Żeby nie słyszeli nawzajem swoich odpowiedzi, odpowiadali w słuchawkach, przez które podczas odpowiedzi przeciwnika była nadawana głośna muzyka, najczęściej była nią muzyka z czołówki teleturnieju. Pojedynek kończył się, gdy jeden z graczy nie odpowiedział na dwa pytania, co skutkowało jego eliminacją. Jeśli żaden z zawodników nie popełnił dwóch błędów, w innym terminie rozgrywany był drugi, natomiast remis w drugim pojedynku oznaczał prawo obu zawodników do dalszej gry. Czas odpowiedzi na pytanie wynosił 20 sekund. W przypadku jeśli gracze popełnili 2 błędy jednocześnie, to grało się do jednego błędu przewagi inaczej był remis (w drodze wyjątku).

II etap – Egzamin/Pytania Ekspertów – Gracz, który wygrał pojedynek odpowiadał na pytania zadawane przez trzech ekspertów znajdujących się w studiu. Każdy ekspert zadawał po 3 pytania, więc łącznie pytań było 9. Można było popełnić maksymalnie 2 błędy. Czas odpowiedzi na pytanie wynosił 30 sekund.

III etap – Gracz wybierał jeden z dwóch zestawów znajdujących się na kole. Jeden zestaw zawierał dwa pytania. Czas odpowiedzi na pytania wynosił 2 minuty, później gracz brał zestaw o takim samym numerze jak poprzednio, z tym, że czas odpowiedzi na pytania wynosił 2 minuty 30 sekund.

IV etap – Finał – Gracz miał do wyboru jedno z dziesięciu pytań, znajdujących się na kole. Czas odpowiedzi na pytanie wynosił 2 minuty.

Wysokość stawek pieniężnych Od stycznia 1995 kwoty wygranych uległy denominacji. LataII etap (egzamin)III etap (1. zestaw)III etap (2. zestaw)IV etap (finał)1975–19866400 zł (PLZ)12 500 zł25 000 zł50 000 zł1987–lato 198812 500 zł25 000 zł50 000 zł100 000 złJesień 198825 000 zł50 000 zł100 000 zł200 000 zł198950 000 zł100 000 zł200 000 zł400 000 zł1989–1990100 000 zł200 000 zł400 000 zł800 000 zł1990 – 21 marca 1992800 000 zł1 600 000 zł3 200 000 zł6 400 000 zł28 marca 1992 – 12 grudnia 19923 000 000 zł6 000 000 zł12 000 000 zł25 000 000 zł26 grudnia 1992 – 18 września 19936 000 000 zł12 000 000 zł25 000 000 zł50 000 000 zł2 października 1993 – 17 grudnia 199412 000 000 zł25 000 000 zł50 000 000 zł100 000 000 zł7 stycznia 1995 – 4 lutego 19951200 zł (PLN)2500 zł5000 zł10 000 zł18 lutego 1995 – 5 lutego 20002500 zł5000 zł10 000 zł20 000 zł19 lutego 2000 – 2 września 20065000 zł10 000 zł20 000 zł40 000 zł

Wielokrotni zwycięzcy