Jerzy Zaruba (ur. 17 lipca 1891 w Radomiu, zm. 12 stycznia 1971 w Warszawie) – polski malarz, karykaturzysta i scenograf.
Życiorys Urodził się w rodzinie Bernarda, dyrygenta orkiestry, i Bronisławy Zarubów. Dzieciństwo spędził w Kijowie. Tam uczęszczał do I Gimnazjum, wstąpił do Korporacji Uczniów Polaków. Następnie został przeniesiony do Kijowskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Uczył się na kursach architektury. Po zdaniu matury, od roku 1910 studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych u Stanisława Lentza, od roku 1913 w École des Beaux-Arts i Académie de la Grande Chaumiere w Paryżu.
Podczas I wojny światowej służył w oddziałach pomocniczych na terenach dzisiejszej Rumunii i Mołdawii. W 1917 roku został członkiem założonego w Krakowie awangardowego ugrupowania Ekspresjoniści Polscy (przemianowanego w 1919 na Formiści), z którym wystawiał w Warszawie w latach 1921, 1922, 1927 oraz w Paryżu w 1922. Na początku lat 20. XX wieku pracował jako urzędnik. Od 1921 roku współpracował z pismem „Formiści”. Był współzałożycielem Koła Artystów Grafików Reklamowych. Jako karykaturzysta debiutował w 1920 roku w „Marchołcie”. W okresie dwudziestolecia międzywojennego współpracował jako karykaturzysta z wieloma czasopismami satyrycznymi i literackimi, m.in. z „Cyrulikiem”, „Wróblami na dachu”, „Szczutkiem”, „Szarżą”, „Wiadomościami Literackimi”, „Panią”, „Kroniką Polski i Świata” i „Szpilkami”. Przed wojną opublikował m.in. szereg rysunków o silnie antysemickim wydźwięku. Niektóre z nich pod koniec 2013 roku pokazano na wystawie w Żydowskim Instytucie Historycznym. W czasie, gdy był karykaturzystą „Cyrulika”, mieszkał w podwarszawskim Aninie, co bywało przedmiotem żartów publikowanych w piśmie przez redakcyjnych kolegów. W latach 1931–1932 projektował dla warszawskiego Teatru Ateneum dekoracje i kostiumy do spektakli Dom otwarty oraz Damy i huzary. Współpracował też z teatrami rewiowymi, m.in. Małe Qui Pro Quo, 13 Rzędów.
Po II wojnie światowej publikował karykatury i rysunki satyryczne w „Przekroju” i „Szpilkach”. Był autorem ilustracji do blisko 80 pozycji książkowych m.in. Stefana „Wiecha” Wiecheckiego i Janusza Minkiewicza. Projektował kukiełki do noworocznych szopek politycznych. W latach 1945–1949 zaprojektował scenografię do kilku sztuk w Teatrze Powszechnym i Teatrze Osa w Łodzi. Był także wiceprzewodniczącym Towarzystwa Przyjaciół Teatrów Marionetkowych. W 1957 roku zaprojektował maski do przedstawienia Szwejka w Teatrze Dramatycznym, a w roku 1963 scenografię Dyplomatów w Teatrze Rozmaitości. mały|Rysunek Jerzego Zaruby – „Szpilki” nr 23 (1945) Jego dom w Aninie (ul. Stradomska 35) stał się miejscem spotkań warszawskich literatów. Bywali tam często Julian Tuwim i Konstanty Ildefons Gałczyński.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 135-6-9).
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1955) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (16 lipca 1954) Medal 10-lecia Polski Ludowej (11 stycznia 1955)
Nagrody Państwowa Nagroda Artystyczna III stopnia w dziale plastyki za twórczość w dziedzinie karykatury politycznej (1950) Nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji za Szopkę Sylwestrową w TV (1963) Złota Szpilka z Wawrzynem (1966)
Upamiętnienie 5 grudnia 1977 nazwano jego imieniem jedną z ulic w warszawskiej dzielnicy Ursynów.
Przypisy „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. – Uchwała Rady Państwa z dnia 11 stycznia 1955 r. nr 0/71 – na wniosek Zarządu Głównego Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa”. „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Obcy i niemili. Antysemickie rysunki z prasy polskiej 1919–1939. Wystawa w Żydowskim Instytucie Historycznym. Katalog wystawy, ŻIH, Warszawa 2013, s. 110.
Uchwała nr 32 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 1977 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy”, Warszawa, dnia 31 stycznia 1978 r., nr 1, poz. 1, s. 2.
Bibliografia Jerzy Zaruba: Z pamiętników bywalca; Patrząc na Warszawę, „Iskry”, Warszawa 2007, . Andrzej Klominek: Życie w „Przekroju”, „Most”, Warszawa 1995 .
Kategoria:Artyści związani z Radomiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy karykaturzyści Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1971