Iwan Dymitrowicz zwany Iwaszką Łotrzykiem (ros. Иван Дмитриевич, Ивашка Ворёнок) (ur. 1611 w Kałudze, zm. 1614 w Moskwie) – carewicz rosyjski, pretendent do tronu Carstwa Rosyjskiego.
Życiorys Iwan Dymitrowicz był synem carowej Rosji, Maryny Mniszchówny. Urodził się w styczniu 1611 roku w Kałudze. Jego ojcem był pretendent do tronu rosyjskiego Dymitr Samozwaniec II. Tak też utrzymywała matka. Istnieje jednak domniemanie, że mógł go spłodzić jego późniejszy ojczym, ataman Iwan Zarucki, który już w 1610 roku starał się o względy Maryny i dla niej porzucił pierwszą żonę.
Po narodzinach został ogłoszony przez Kozaków dońskich carem. Z uwagi na niemowlęctwo do czasu uzyskania pełnoletności jego opiekunem ustanowiono Iwana Zaruckiego, który przybrał tytuł regenta.
Początkowo Iwan Dymitrowicz wychowywał się w Kołomnie. Później wyruszył wraz z matką i armią kozacką na południe. W miastach rosyjskich, które odwiedzał, był witany jak prawowity władca. Gdy Kozacy stworzyli nad Wołgą własne państwo, zamieszkał wraz z rodzicami na kremlu w Astrachaniu. Stał się narzędziem politycznym w rękach Iwana Zaruckiego przeciwko władzy Romanowów. Wysuwany jako kontrkandydat do tronu rosyjskiego został pozbawiony do niego praw na mocy uchwały Soboru Ziemskiego w 1613 roku.
W 1614 roku znalazł się wraz z rodzicami w niewoli cara Michała I Romanowa. Mimo że miał zaledwie trzy lata, został skazany na śmierć. Stracono go w publicznej egzekucji przez powieszenie za Sierpuchowskimi Wrotami w Moskwie. Razem z nim zginął jego opiekun, Iwan Zarucki, którego nabito na pal.
Sprawa Jana Faustyna Łuby
Mimo że Iwan Dymitrowicz został stracony publicznie w 1614 roku, pojawiały się plotki o jego cudownym ocaleniu i wywiezieniu do Rzeczypospolitej. Przez dziesięciolecia w Rosji trwało oficjalne śledztwo dworu carskiego w tej sprawie.
Kulminacją były wydarzenia z lat 1644–1646. Do Warszawy przybyło poselstwo rosyjskie, które zażądało od króla polskiego Władysława IV Wazy wydania drobnego szlachcica podlaskiego, Jana Faustyna Łuby. Dopatrywano się w nim bowiem syna Dymitra Samozwańca II.
W obronie Jana Łuby, który dochodził swojej niewinności osobiście u cara na Kremlu w Moskwie, wystąpił parlament Rzeczypospolitej. W 1646 roku Sejm uchwalił w tej sprawie kuriozalną konstytucję O Łubie szlachcicu polskim. W ustawie stwierdzono, że Jan Faustyn Łuba nie jest carewiczem. Zabroniono mu się tak tytułować oraz odebrano mu prawo swobodnego poruszania się i opuszczania kraju.
Genealogia
Zobacz też Dymitriady Wielka smuta Wojna polsko-rosyjska 1609–1618
Bibliografia
Kategoria:Rosyjskie dzieci Kategoria:Ludzie urodzeni w Kałudze Kategoria:Pretendenci do tronu Rosji Kategoria:Straceni przez powieszenie Kategoria:Urodzeni w 1611 Kategoria:Zmarli w 1614