Muzeum Katyńskie w Warszawie – muzeum upamiętniające ofiary zbrodni katyńskiej oraz osoby walczące o prawdę o tej zbrodni. Oddział Martyrologiczny Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
Muzeum znajduje się na terenie Cytadeli Warszawskiej przy ul. Jana Jeziorańskiego 4 (wejście od strony Bramy Nowomiejskiej).
Historia Muzeum zostało otwarte 29 czerwca 1993. Powstało dzięki staraniom środowisk związanych z Rodzinami Katyńskimi i inicjatywie stołecznego Muzeum Wojska Polskiego, przy akceptacji i wsparciu finansowym i organizacyjnym Ministerstwa Obrony NarodowejBożena Łojek, Stanisław Mikke, Zdzisław Sawicki, Jacek Trznadel „Muzeum Katyńskie w Warszawie” Warszawa 2001, wyd. Polska Fundacja Katyńska. Gromadzi i prezentuje na wystawie stałej m.in. artefakty grobowe wydobyte podczas prac ekshumacyjnych w Katyniu, Miednoje, Charkowie i Bykowni, a także pamiątki, fotografie i archiwalia przekazywane przez rodziny i krewnych ofiar zbrodni katyńskiej.
Pierwsza siedziba placówki (1993–2009) znajdowała się w forcie IX „Czerniaków” przy ul. Powsińskiej. Muzeum od początku istnienia do 2000 było prowadzone przez płk. w st. spocz. Zdzisława Sawickiego.
W 2010 w wyniku międzynarodowego konkursu na projekt nowego muzeum zapadła decyzja o adaptacji i rewitalizacji kaponiery oraz 3,5 ha obszaru Cytadeli Warszawskiej. Wybrano projekt zgłoszony przez pracownię BBGK Architekci, którego autorami byli Jan Belina-Brzozowski i Konrad Grabowiecki. Twórcą koncepcji narracji plastycznej ekspozycji wewnętrznej i zewnętrznej był artysta plastyk Jerzy Kalina.
W latach 2011–2015 w dawnej siedzibie Muzeum Wojska Polskiego (Al. Jerozolimskie 3) prezentowano wystawę pt. Pamięć nie dała się zgładzić... będącą zapowiedzią nowej ekspozycji Muzeum Katyńskiego.
W sierpniu 2015 u zbiegu ulic Krajewskiego i Wisłostrady zamontowano Dzwon Katyński. Dzwon ten ma otwór po przestrzeleniu, a projekt jego wyeksponowania zakłada oświetlenie snopem światła z symbolicznej mogiły u podnóża konstrukcji.
17 września 2015 miało miejsce uroczyste otwarcie muzeum w nowej siedzibie na terenie Cytadeli Warszawskiej. W oficjalnym ponownym otwarciu Muzeum Katyńskiego wziął udział prezydent, premier oraz przedstawiciele władz samorządowych, a także liczne grono Rodzin Katyńskich.
W 2019 na placu przed wejściem do muzeum ustawiono instalację Sarkofagi, autorstwa Jerzego Kalinyhttps://polskieradio24.pl/artykul/2405069,jerzy-kalina-o-instalacji-wagonysarkofagi-bedzie-symbolizowala-gehenne-tysiecy-polakow przedstawiającą trzy kamienne wagony kolejowe, przywołujące na myśl transporty jeńców podczas II wojny światowej.
Cele statutowe muzeum prezentowanie artefaktów grobowych w formie wystawy stałej, gromadzenie pamiątek związanych ze zbrodnią katyńską i losem Polaków w ZSRR, gromadzenie archiwaliów, fotografii, filmów oraz publikacji dotyczących zbrodni katyńskiej, gromadzenie biogramów ofiar zbrodni oraz relacji rodzin ofiar, katalogowanie i naukowe opracowywanie zgromadzonych zbiorów, zabezpieczanie i konserwacja zbiorów, prowadzenie działalności wystawienniczej i edukacyjnej, upowszechnianie wiedzy na temat zbrodni katyńskiej.
Nagrody i wyróżnienia W 2019 za projekt Muzeum Katyńskiego pracownia BBGK Architekci otrzymała nagrodę East Centric Architecture Triennale Award w kategorii najlepszy budynek publiczny w Europie Środkowej i Wschodniej. W 2017 budynek z otoczeniem znalazł się w finale konkursu architektonicznego Nagrody im. Miesa van der Rohe. W 2016 Nagroda Sybilla w kategorii „Przedsięwzięcie o tematyce martyrologicznej”. W 2016 Nagroda Specjalna Stowarzyszenia Producentów Betonu Towarowego w plebiscycie Polski Cement w Architekturze. W 2015 Muzeum zwyciężyło w plebiscycie na Wydarzenie Historyczne Roku, w kategorii „Wystawa”. W 2008 Muzeum otrzymało Medal Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni KatyńskiejPierwsze nadanie Medalu Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej 8 kwietnia 2008 r., [w:] Zeszyty Katyńskie (nr 24), Warszawa 2008, str. 253–255. W 2017 Muzeum otrzymało Medalion Pieta Miednoje 1940Michał Krzysztof Wykowski, Stanisław Wojciech Wykowski, Prawda i Pamięć. Dwudziestolecie powstania i działalności Kapituły Honorowego Medalionu Pamięci Pieta Miednoje 1940, Warszawa 2023, s. 195–199..
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona Muzeum Katyńskiego
Warszawa Kategoria:Upamiętnienia zbrodni katyńskiej Katyńskie Kategoria:Nagrodzeni Medalem Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej Kategoria:Stary Żoliborz Kategoria:Projekty nagrodzone Nagrodą Architektoniczną Prezydenta m.st. Warszawy