Doktryna Mahana – (także: nawalizm), strategiczna doktryna militarna, której początek datuje się na rok 1890, w którym to ukazała się książka Alfreda Mahana, The Influence of Sea Power Upon History: 1660–1783. Teoria nawalizmu zakładała budowę nowoczesnej floty wojennej do ochrony również nowoczesnej floty handlowej, gdyż oba te czynniki decydują o potędze państwa, państwa zaś ich pozbawione co do zasady nie rozwijają się cywilizacyjnie oraz ekonomicznie, i z czasem popadają w ruinęL. Pastusiak, Dyplomacja Stanów Zjednoczonych (XVIII–XIX w.), Toruń 1997, ..

Historia nawalizmu Sama teoria nawalizmu wywodzi się już z antyku, kiedy ludy zamieszkujące basen Morza Śródziemnego wykorzystywały flotę głównie w celach handlowych. Znaczenie marynarki spadło drastycznie w średniowieczu, a jego tradycje zostały przywrócone przez Hanzę niderlandzką i londyńską. W pewnym sensie w średniowieczu poza kupcami z Genui, Wenecji oraz związkami hanzeatyckimi, tradycję nawalizmu kontynuowali Normanowie. Ważną rolę odegrała Anglia, dla której Royal Navy była niemal jedynym łącznikiem z kontynentem. Nowożytny nawalizm nierozerwalnie łączy się z wielkimi odkryciami geograficznymi XV–XVII w.

Nawalizm w pełnym słowa tego znaczeniu bierze początek w boomie industrialnym. Epoka przemysłu i upowszechnienie silnika parowego dało początek nowoczesnej flocie handlowej i wojennej i zapoczątkowały intensywny rozwój handlu morskiego, który zaczął przejmować główny ciężar handlu międzynarodowego. Wiek XX to era upowszechnienia się silników parowych i spalinowych.

Nawaliści Za pierwszego nowoczesnego teoretyka nawalizmu uważa się Amerykanina, Alfreda Thayera Mahana. Budowę silnej marynarki w Stanach Zjednoczonych zgodnie z ideą Mahana kontynuował Theodore Roosevelt, dla którego US Navy była pałką wykorzystywaną we własnej polityce grubej pałki.

Twórcą japońskiego nawalizmu oraz niemal ojcem Kyūjitai był Aritomo YamagataJ. Tubielewicz, Historia Japonii, Warszawa 1984, .. Z kolei za ojca nowoczesnej niemieckiej floty pełnomorskiej uchodzi Alfred von TirpitzA. Von Tirpitz, Wspomnienia, przeł. J. Kumaniecka-Szymańska, Warszawa 1997, .. Tzw. Jeune École (Młodą Szkołę) francuskiego nawalizmu zapoczątkował Henri-Joseph Paixhans, a jej najważniejszym przedstawicielem był admirał Théophile Aube.

Przypisy

Kategoria:Doktryny wojskowe