thumb|Położenie Gabonu na mapie Afryki Wybory prezydenckie w Gabonie w 2009 roku – wybory przeprowadzone w Gabonie 30 sierpnia 2009 i zorganizowane po śmierci urzędującego prezydenta Omara Bongo. Według konstytucji powinny zostać przeprowadzone w terminie od 30 do 45 dni od daty opróżnienia urzędu, jednakże Sąd Konstytucyjny zaakceptował prośbę rządu o przesunięciu daty głosowania z powodu nadzwyczajnych okoliczności.
W wyborach uczestniczyło 17 kandydatów, po wcześniejszym wycofaniu się 6 innych zarejestrowanych osób. Głównym faworytem był syn zmarłego prezydenta, Ali Bongo. Jego największymi rywalami byli: były minister spraw wewnętrznych André Mba Obame oraz lider opozycji Pierre Mamboundou.
Wyniki wyborów zostały ogłoszone dopiero 3 września 2009. Zwycięstwo odniósł Ali Bongo, zdobywając 41,73% głosów. Drugie miejsce zajął André Mba Obame (25,88% głosów), a trzecie Pierre Mamboundou (25,22% głosów). Wyniki wyborów zostały odrzucone przez opozycję, która zarzuciła władzy fałszerstwa wyborcze. W Libreville oraz Port-Gentil doszło do protestów i starć zwolenników opozycji z policją, a w kraju wprowadzono godzinę policyjną. Według oficjalnych informacji w wyniku protestów zginęły 3 osoby.
Z powodu zgłoszonych skarg wyborczych, Sąd Konstytucyjny nakazał przeprowadzenie powtórnego liczenia głosów. 12 października 2009 ogłosił ostateczne wyniki wyborów, które potwierdzały zwycięstwo Alego Bongo większością 41,79% głosów. Na pozostałych miejscach znaleźli się Mamboundou (25,64%) oraz Mba Obame (25,33%).
Data wyborów 8 czerwca 2009 w barcelońskiej klinice zmarł prezydent Gabonu Omar Bongo. Funkcję p.o. prezydenta przejęła w kraju przewodnicząca parlamentu Rose Francine Rogombé. Zgodnie z prawem nowe wybory prezydenckie musiały być przeprowadzone w czasie od 30 do 45 dni od opróżnienia urzędu szefa państwa. Wiele ekspertyz wskazywało jednak na to, że ze względu na konieczność aktualizacji spisu wyborców, wybory mogą nie odbyć w wymaganym terminie. P.o. prezydenta Rose Francine Rogombé 20 czerwca 2009 stwierdziła, że przygotowania do wyborów wymagają „szerokich konsultacji z aktywnymi siłami narodu”. 22 czerwca premier Jean-Eyeghe Ndong powiedział, że „wydaje się pewnym, że organizacja wyborów zajmie więcej niż 45 dni”. Wedle konstytucji przesunięcie terminu wyborów poza okres 45 dni, było prawnie dopuszczalne w przypadku tzw. „siły wyższej” (force majeure).
23 czerwca 2009 Rogombé odbyła rozmowy na temat organizacji wyborów z liderami koalicji rządzącej, a dzień później z liderami partii opozycyjnych. 6 lipca rząd zwrócił się z wnioskiem do Sądu Konstytucyjnego o przesunięcie terminu organizacji wyborów poza okres 45 dni. Nie zaproponował w nim jednak żadnej nowej daty. Sąd Konstytucyjny 8 lipca orzekł, że zaistniałe okoliczności (niespodziewana śmierć prezydenta i organizacja jego pogrzebu) uzasadniają powołanie się na casus „siły wyższej” i zgodził się na przesunięcie w czasie wyborów prezydenckich, jednak nie dłużej niż do 6 września 2009. 15 lipca Autonomiczna i Stała Narodowa Komisja Wyborcza (CENAP) zaproponowała przeprowadzenie wyborów w dniu 30 sierpnia 2009. Następnego dnia rząd zaakceptował i oficjalnie zatwierdził ten dzień jako datę wyborów.
Od 17 do 22 lipca 2009 kandydaci mieli czas na składanie wniosków dotyczących swojej nominacji. Do CENAP zgłoszonych zostało w sumie 28 wniosków, jednak 5 z nich zostało przez nią odrzuconych. Wszystkie odrzucenia dotyczyły nieuiszczenia całości lub części wymaganej opłaty rejestracyjnej. Ogółem zgodę na udział w elekcji otrzymało 23 kandydatów. 15 sierpnia 2009 rozpoczęła się kampania wyborcza.
Rejestracja kandydatów Wielu czołowych członków rządzącej Gabońskiej Partii Demokratycznej (PDG) zadeklarowało chęć startu w wyborach. Do 4 lipca, kiedy upływał termin składania wniosków, 10 z nich stanęło do walki o partyjną nominację. Spośród kandydatów największe szanse miały 4 osoby: syn zmarłego prezydenta i minister obrony Ali Bongo Ondimba, premier Jean-Eyeghe Ndong, minister Casimir Oyé-Mba oraz wiceprzewodniczący Zgromadzenia Narodowego Daniel Ona Ondo. 6 lipca kandydaci zostali przesłuchani przez Biuro Polityczne partii. 16 lipca 2009 wicesekretarz PDG ogłosił, że kandydatem w wyborach prezydenckich został wybrany Ali Bongo Ondimba. 19 lipca 2009 decyzja ta została oficjalnie zatwierdzona w czasie nadzwyczajnego kongresu PDG.
Część z pozostałych nominatów nie pogodziła się z decyzją partii i postanowiła wystartować jako kandydaci niezależni. 17 lipca 2009 premier Ndong ogłosił rezygnację z zajmowanego stanowiska i zapowiedział start w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny. Oświadczył, że powziął tę decyzję ze względu na nieposzanowanie właściwych procedur wyborczych wewnątrz PDG oraz brak prawdziwego konsensusu wokół osoby Bongo.
Tego samego dnia minister ds. koordynacji André Mba Obame ogłosił zamiar startu w wyborach. 21 lipca 2009 minister kopalnictwa, ropy naftowej i energii Casimir Oyé-Mba podjął podobną decyzję, oświadczając, że ma zamiar być „prawdziwym kandydatem konsensusu”.
12 lipca 2009 Zgromadzenie na rzecz Gabonu (RPG), partia wchodząca w skład koalicji rządzącej, wybrała swojego lidera i jednocześnie wicepremiera Paula Mbę Abessole swoim kandydatem w nadchodzących wyborach. W proces wyborczy włączyła się również opozycja. 19 lipca 2009 Pierre Mamboundou, kandydat w wyborach prezydenckich w 1998 i w 2005 oraz lider partii UPG, ogłosił udział w sierpniowych wyborach.
Protesty i kampania wyborcza Po rezygnacji Ndonga ze stanowiska premiera, p.o. prezydenta Rose Francine Rogombé nowym szefem rządu mianowała Paula Biyoghé Mbę. W jego gabinecie, którego skład ogłoszono 22 lipca 2009, nie znaleźli się już trzej kandydaci (Oyé Mba, Mba Obame oraz Paul Mba Abessole). Natomiast dwaj inni, Ali Bongo oraz Pierre-Claver Maganga Moussavou zachowali swoje stanowiska.
27 lipca ośmioro kandydatów (Jules-Aristide Bourdes-Ogouliguende, Mamboundou, Mba Abessole, Luc Bengono Nsi, Eyéghé Ndong, Mba Obame, Oyé Mba, Anna Claudine Ayo Assayi) wystosowało wspólny apel do Alego Bongo i Magangi Moussavou, wzywając ich do rezygnacji ze stanowisk w rządzie. W obliczu narastającej krytyki Moussavou, oświadczył, że może zrezygnować z funkcji ministra na dzień przed rozpoczęciem kampanii wyborczej i wezwał Bongo do uczynienia tego samego.
7 sierpnia 2009 w Libreville odbyła się 10 tysięczna demonstracja, podczas której mieszkańcy stolicy domagali się rezygnacji Alego Bongo z funkcji ministra obrony. Protestujący obrzucili kamieniami służby bezpieczeństwa, a te użyły przeciwko nim gazu łzawiącego. W demonstracji wzięło udział również kilku kandydatów na prezydenta.
12 sierpnia 2009 doszło do spotkania i rozmów kilkunastu kandydatów prezydenckich z p.o. prezydenta Rose Francine Rogombé oraz premierem Biyoghé Mbą na temat bieżących spraw związanych z wyborami i sytuacją w kraju. Kandydaci zwrócili uwagę na problemy w procesie wyborczym, kwestię wiarygodności spisu wyborców. Na spisach tych dopatrzono się bowiem 120 tysięcy nieistniejących, zmarłych bądź zdublowanych osób. 11 kandydatów zażądało przesunięcia daty wyborów prezydenckich.
14 sierpnia 2009, w przeddzień kampanii wyborczej, Rose Francine Rogombé ogłosiła dymisję Alego Bongo i Magangi Mousasavou, piastujących stanowiska ministerialne w rządzie, w celu zapewnienia wszystkim startującym równych szans. Następnego dnia zwolnione resorty zostały obsadzone przez innych ministrów.
15 sierpnia 2009 jeden z kandydatów, Bruno Ben Moubamba, żądając przesunięcia terminu wyborów, rozpoczął strajk głodowy przed budynkiem parlamentu. Po siedmiu dniach, jego stan na tyle się pogorszył, że musiał być mimowolnie hospitalizowany przez pracowników swojego sztabu wyborczego.
25 sierpnia 2009 kandydat i były premier Jean-Eyghe Ndong wezwał opozycję do zjednoczenia się i wyboru wspólnego kandydata, który stawiłby czoło Alemu Bongo. 28 sierpnia kandydaci opozycyjni zebrali się w celu przeprowadzenia negocjacji i przeprowadzenia tajnego głosowania nad wyborem takiego kandydata. Jeszcze tego samego dnia w mediach pojawiło się oświadczenie o wycofaniu się 11 z nich ze startu w wyborach i poparciu kandydatury Mby Obame. Jednakże część z kandydatów zaprzeczyła tym informacjom. Ostatecznie, z wyborów wycofało się 5 kandydatów: Jean-Eyeghe Ndong, Paul Mba Abessole, Mehdi Teale, Claudine Ayo Assayi oraz Jean Ntoutoume Ngoua. Przekazali oni swoje poparcie na rzecz André Mby Obame.
Do monitorowania wyborów prezydenckich zgłosiło się ponad 300 międzynarodowych obserwatorów z Unii Afrykańskiej, Organizacji Współpracy Islamskiej oraz Międzynarodowej Organizacji Frankofonii.
Lista kandydatów Przebieg procesu wyborczego 8 czerwca 2009 Śmierć prezydenta Omara Bongo. 16 lipca Ogłoszenie przed rząd daty wyborów. 16 lipca Wybór Alego Bongo kandydatem PDG w wyborach prezydenckich. 17-22 lipca Zgłaszanie kandydatur prezydenckich do komisji wyborczej 17 lipca Rezygnacja premiera Ndonga z urzędu z powodu startu w wyborach. 14 sierpnia Dymisja Alego Bongo ze stanowiska ministra obrony. 15 sierpnia Początek kampanii wyborczej. 28 sierpnia Wycofanie się z wyborów 5 kandydatów na rzecz André Mby Obame. 30 sierpnia Dzień głosowania. 3 września Ogłoszenie wyników przez komisję wyborczą 3-6 września Zamieszki i protesty w Libreville oraz w Port Gentil. 17 września Skarga liderów opozycji dotycząca oszustw wyborczych. 26 września Decyzja Sądu Konstytucyjnego o ponownym przeliczeniu głosów. 12 października Ogłoszenie przez sąd ostatecznych wyników, potwierdzenie zwycięstwa Alego Bongo. 16 października Zaprzysiężenie Alego Bongo na stanowisku prezydenta.
23 lipca 2009 komisja wyborcza w Gabonie ogłosiła listę 23 kandydatów, dopuszczonych do udziału w wyborach prezydenckich:
Anna Claudine Ayo Assayi, kandydatka niezależna – wycofała się Luc Bengono Nsi, Morena Ali Bongo Ondimba, Gabońska Partia Demokratyczna Jules Artides Bourdès Ogouliguende, CDJ Jean-Eyeghe Ndong, kandydat niezależny – wycofał się Jean-Guy Kombeny, kandydat niezależny Vicoire Duboze Lasseni, kandydatka niezależna Pierre-Claver Maganga-Moussavou, PSD Pierre Mamboundou, UPG Bienvenu Mauro Nguema, Morena Unioniste Paul Mba Abessole, RPG – wycofał się André Mba Obame, kandydat niezależny Bruno Ben Moubamba, kandydat niezależny Zacharie Myboto, UGDD Georges Bruno Ngoussi, kandydat niezależny Yvette Ngwevilo Rekangalt, kandydatka niezależna Jean Ntoutoume, kandydat niezależny – wycofał się Albert Ondo Ossa, kandydat niezależny Bernard Oyama, kandydat niezależny Casimir Oyé-Mba, kandydat niezależny – wycofał się Marcel Robert Tchoreret, Cercle Omega Mehdi Teale, kandydat niezależny – wycofał się Ernest Tomo, kandydat niezależny
Przebieg głosowania i oczekiwanie na wyniki W dniu głosowania, 30 sierpnia 2009, z wyborów wycofał się były premier Casimir Oyé-Mba. Nie przekazał poparcia żadnemu z kandydatów. Stwierdził, że nie chce uwiarygadniać „katastrofalnego procesu wyborczego, który nie wygląda na przejrzysty i wiarygodny”.
Zaraz po zakończeniu głosowania, jeszcze przed ogłoszeniem wyników wyborów, wszyscy trzej faworyci ogłosili własne zwycięstwo w wyborach. Ali Bongo stwierdził, że „osiągnął bardzo dobry wynik”, a sekretarz generalny PDG ogłosił, że „wyniki dają im zwycięstwo”. André Mba Obame stwierdził, że wygrał w 4 z 9 okręgów i „został kandydatem, który otrzymał największą liczbę głosów”. Pierre Mamboundou oświadczył, że jest pewien zwycięstwa i nastania „nowej ery” w kraju. P.o. prezydenta Rose Francine Rogombé zaapelowała do wszystkich o zachowanie spokoju i przyjęcie wyników głosowania. Dodała, że „demokracja polega na akceptacji sukcesu i porażki”.