Eparchia berlińska i niemiecka – jedna z ośmiu eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji, obejmująca swoim zasięgiem cały obszar Niemiec oraz 1 parafię w Kopenhadze i 1 w Salzburgu. Obecnym zwierzchnikiem eparchii jest metropolita Marek (Arndt), rezydujący w Monachium. W tym samym mieście znajduje się katedra eparchii – sobór Świętych Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich.
Eparchia została utworzona przez Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji jako konkurencyjna wobec podległej Egzarchatowi Zachodnioeuropejskiemu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego eparchii o tej samej nazwie. W latach 20. i 30. XX wieku w jej jurysdykcję przeszła większość parafii na terenie Niemiec, w proteście przeciw relacjom między państwem a Cerkwią prawosławną w ZSRR. Ponadto w 1938 rząd nazistowski uznał eparchię Kościoła zagranicznego za jedyną legalną instytucję rosyjskiego prawosławia w Niemczech, jako strukturę całkowicie wobec siebie lojalną. Rząd III Rzeszy sfinansował również budowę nowej katedry eparchii – soboru Zmartwychwstania Chrystusa, zbudowanego w Berlinie w latach 1936–1938 według projektu Karola Schellberga. Jednocześnie ze środków Ministerstwa Rzeszy ds. kościelnych sfinansowano remont generalny 19 cerkwi.
Bezpośrednio po II wojnie światowej eparchia liczyła pół miliona wiernych narodowości rosyjskiej, jednak liczba ta szybko spadła z powodu wyjazdów Rosjan za granice Niemiec.
Parafie eparchii W skład struktur eparchii wchodzą następujące parafie w NiemczechАдреса приходов Германской епархии РПЗЦ: Parafia Świętych Piotra i Pawła w Ambergu Parafia Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w Augsburgu Parafia św. Aleksandry w Bad-Ems Parafia Przemienienia Pańskiego w Baden-Baden Parafia Wszystkich Świętych w Bad Homburg vor der Höhe Parafia św. Sergiusza z Radoneża w Bad Kissingen Parafia św. Innocentego i św. Serafina z Sarowa w Bad Nauheim Parafia Opieki Matki Bożej w Berlinie Parafia Przemienienia Pańskiego w Bielefeld-Sennestadt Parafia św. Jerzego w Bochum Parafia św. Serafina z Sarowa w Cloppenburgu Parafia św. Marii Magdaleny w Darmstadt Parafia Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w Engen Parafia Trójcy Świętej w Erlangen Parafia Świętych Wiery, Nadziei, Lubowi i matki ich Zofii w Ettringen Parafia św. Mikołaja we Frankfurcie nad Menem Parafia św. Prokopa w Hamburgu Parafia Kursko-Korzennej Ikony Matki Bożej „Znak” w Hannowerze Parafia Narodzenia Pańskiego w Hannowerze Parafia w Hildesheim Parafia św. Mikołaja w Ingolstadt Parafia św. Pantelejmona w Kassel Parafia św. Pantelejmona w Kolonii Parafia Świętych Konstantyna i Heleny w Konz Parafia św. Mikołaja w Landshut Parafia św. Prokopiusza w Lubece Parafia św. Aleksandra Newskiego w Mannheim Parafia św. Włodzimierza w Minden Parafia Świętych Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich w Monachium (katedralna) Parafia św. Michała Archanioła w Monachium Parafia Kazańskiej Ikony Matki Bożej w Münster Parafia św. Mikołaja w Neuss Parafia Narodzenia Matki Bożej w Norymberdze Parafia Opieki Matki Bożej w Oldenburgu Parafia Opieki Matki Bożej w Ratyzbonie Parafia w Rosenheim Parafia św. Eugenii w Saarbrücken Parafia św. Mikołaja w Salzgitter Parafia w Siegen Parafia św. Jana Chrzciciela w Straubing Parafia św. Mikołaja w Stuttgarcie Parafia Kazańskiej Ikony Matki Bożej w Unterkirnach Parafia św. Elżbiety w Wiesbaden
oraz parafie poza granicami Niemiec: Parafia św. Aleksandra Newskiego w Kopenhadze Parafia Opieki Matki Bożej w Salzburgu Parafia św. Mikołaja w Modling
Monastery Eparchii podlegają klasztory: Monaster św. Hioba Poczajowskiego w Monachium, męski Monaster św. Męczennicy Księżnej Elżbiety w Buchendorfie, żeński
Przypisy A. Wierzbicki, Dla książąt i dyplomatów, kuracjuszy i emigrantów, Przegląd Prawosławny, nr 5(191), maj 2001, ISSN 0867-7476, s.21 D. Pospielovsky, The Russian Church under the Soviet Regime 1917–1982, St. Vladimir's Seminary Press, New York 1984, t.II, s.262 Russisch-Orthodoxe Kathedrale Gemeinden der Diözese des orthodoxen Bischofs von Berlin und Deutschland der russischen orthodoxen Kirche im Ausland Die russisch-orthodoxe Kathedralkirche in München Bishops Церковь и время. Moskwa, 2007, nr 3 (40), s. 231. Przedruk z Церковная жизнь. 1936, nr 6, s. 89.
*