Irena Horecka, właśc. Irena Bronisława Hones, po mężu Loevy, w czasie okupacji używała nazwiska Magdalena Troszczyńska (ur. 4 listopada 1902 w Warszawie, zm. 24 stycznia 1978 tamże) – polska aktorka teatralna i filmowa.

Życiorys Urodziła się w rodzinie Zygmunta Honesa (zm. 1920) i Emilii z Reynelów (zm. 1954). Ukończyła gimnazjum L. Rudzkiej w Warszawie.

W teatrze debiutowała w 1921 (stołeczny Teatr Dramatyczny, w którym spędziła jeden sezon). Latem 1922 grała w objazdowym teatrze, który pokazywał swe przedstawienia m.in. w Płocku i Brześciu, a od nowego sezonu była aktorką Teatru Miejskiego w Lublinie. Kolejne sezony spędziła w Krakowie (Teatr „Bagatela”, 1923/1924) oraz w Warszawie (Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, 1924/1925). Latem 1925 występowała w Teatrze „Szkarłatna Maska”, a od nowego sezonu związała się na sześć sezonów z Teatrem Miejskim w Łodzi (sezony 1925/1926 do 1930/1931). Latem 1931 r. grała w spektaklach objazdowych Rewii Artystów Scen Warszawskich, a jesienią wróciła do stolicy. Pierwszy sezon spędziła w Teatrze Ateneum, kolejny – w Teatrze Kameralnym. Wcześniej, latem 1932, występowała w programach kabaretu „Banda”, dla którego teksty pisał m.in. Marian Hemar. Udzielała się również w kabarecie „Femina”. W latach 1935–1936 gościnnie występowała na scenach w Kaliszu, Poznaniu i we Lwowie. Sezon 1936/1937 przypada na ponowny angaż w łódzkim Teatrze Miejskim, a następny – w warszawskim Teatrze Ateneum.

W czasie II wojny światowej występowała w Teatrze Wojska Polskiego w Lublinie (lata 1944–1946), a następnie w Łodzi.

Po zakończeniu wojny, w latach 1946–1949, pracowała w Teatrze Kameralnym w Łodzi. W 1949 trafiła do warszawskiego Teatru Współczesnego, gdzie pozostała do końca życia (w okresie połączonej dyrekcji 1954−1957 także na scenie Teatru Narodowego).

Wśród najwybitniejszych powojennych dokonań teatralnych Ireny Horeckiej wymieniane są m.in. role Gospodyni w Weselu Stanisława Wyspiańskiego (1944), Amandy w Szklanej menażerii Tennessee Williamsa (1947), Akuliny Iwanowny w Mieszczanach Maksima Gorkiego (1951), Wdowy w Ich czworgu Gabrieli Zapolskiej (1952), tytułowa w Pensji pani Latter na podst. I tomu powieści Emancypantki Bolesława Prusa (1954), Elżbiety w Marii Stuart Friedricha Schillera (1955) oraz Betty Dulfeet w wybitnej realizacji Kariery Artura Ui Bertolta Brechta, gdzie zagrała u boku Tadeusza Łomnickiego (1962).

W latach 1950–1981 występowała w słuchowiskach Teatru Polskiego Radia. Współpracowała przy dubbingowaniu filmów.

Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 204-5-27).

Role teatralne 1924: Opowieść zimowa Williama Szekspira – Hermiona (reż. Leon Schiller, Jan Kochanowicz, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Warszawie) 1925: Kniaź Patiomkin Tadeusza Micińskiego – Tina (reż. Leon Schiller, Teatr im. W. Bogusławskiego w Warszawie) 1927: Wyzwolenie Stanisława Wyspiańskiego – muza (reż. Mieczysław Szpakiewicz, Teatr Miejski w Łodzi) 1944: Wesele Stanisława Wyspiańskiego – gospodyni (reż. Jacek Woszczerowicz, Teatr Wojska Polskiego w Lublinie) 1945: Wesele Figara Pierre’a Beaumarchais’go – Marcelina (reż. Kazimierz Rudzki, Teatr Wojska Polskiego w Łodzi) 1947: Szklana menażeria Tennessee Williamsa – Amanda (reż. Erwin Axer, Teatr Kameralny Domu Żołnierza w Łodzi) 1951: Mieszczanie Maksima Gorkiego – Akulina Iwanowna (reż. Erwin Axer, Teatr Współczesny w Warszawie) 1952: Ich czworo Gabrieli Zapolskiej – wdowa (reż. Wanda Laskowska) 1954: Pensja pani Latter, na podst. powieści Emancypantki Bolesława Prusa – pani Latter (reż. Erwin Axer, Teatr Współczesny w Warszawie) 1955: Maria Stuart Friedricha Schillera – Elżbieta (reż. Władysław Krasnowiecki, Teatr Narodowy w Warszawie) 1958: Opera za trzy grosze Bertolta Brechta – Szefowa (reż. Konrad Swinarski, Teatr Współczesny w Warszawie) 1960: Ryszard III Williama Szekspira – Księżna Yorku (reż. Jacek Woszczerowicz, Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie) 1962: Kariera Artura Ui Bertolta Brechta – Betty Dulfeet (reż. Erwin Axer, Teatr Współczesny w Warszawie) 1970: Matka Stanisława Ignacego Witkiewicza – Józefa baronówna Obrock (reż. Erwin Axer, Teatr Współczesny w Warszawie) 1975: Gra Wojsława Brydaka (reż. Maciej Englert, Teatr Współczesny w Warszawie)

Role w Teatrze Telewizji 1956: Muchy Jean-Paula Sartre’a – Klitajmestra (reż. Adam Hanuszkiewicz) 1958: Opera za trzy grosze Bertolta Brechta – szefowa (reż. Konrad Swinarski) 1962: Wilki w nocy Tadeusza Rittnera – matka Julii (reż. Jerzy Antczak) 1962: Aktor Cypriana Kamila Norwida – hrabina (reż. Kazimierz Braun) 1963: Kubuś Fatalista i jego pan Denisa Diderota (reż. Jerzy Gruza) 1966: Martwe dusze Nikołaja Gogola – Koroboczka (reż. Zygmunt Hübner) 1972: Wesele Stanisława Wyspiańskiego – Czepcowa (reż. Lidia Zamkow) 1973: Za kurtyną Earla Derra Biggersa – pani Kirk (reż. Jan Bratkowski, w ramach Teatru Sensacji „Kobra”) 1974: Małżeństwo Antoniny, na podst. powieści Buddenbrookowie Tomasza Manna – matka konsula (reż. Józef Słotwiński)

Filmografia 1933: Prokurator Alicja Horn (reż. Michał Waszyński, Marta Flantz) 1933: Wyrok życia (reż. Juliusz Gardan) 1966: Szyfry (reż. Wojciech Jerzy Has) – Helena Kunicka, paryska kuzynka Tadeusza 1967: Kiedy miłość była zbrodnią (reż. Jan Rybkowski) – Luiza, ciotka Margerity 1969–1970: Gniewko, syn rybaka, odc. 4 Wyprawa w obronie ziemi – Mądra (reż. Bohdan Poręba) 1970: Lokis. Rękopis profesora Wittembacha (reż. Janusz Majewski) – księżna Katarzyna Pacowa 1972: Iluminacja (reż. Krzysztof Zanussi) – matka chorego 1973: Stacja bezsenność (reż. Piotr Wojciechowski) – bezsenniczka

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazana jako Horecka-Lowy Irena.

Upamiętnienie Jej nazwisko widnieje na tablicy upamiętniającej artystów zasłużonych dla kultury polskiej, umieszczonej w 2020 roku na budynku przy ul. Odolańskiej 20 w Warszawie, w którym mieszkała.

Przypisy

Bibliografia

Almanach sceny polskiej, roczniki publikowane przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1978