André Malraux (wym. ; ur. 3 listopada 1901 w Paryżu, zm. 23 listopada 1976 w Créteil) – francuski pisarz, eseista, polityk, autor ważnych opracowań z dziedziny historii sztuki. Podawał się za orientalistę i archeologa, lecz nie posiadał wyższego wykształcenia.
Życiorys Malraux był zbyt młody, by wziąć udział w walkach I wojny światowej. Jego rodzice rozwiedli się, gdy był dzieckiem. Wychowywała go matka, ojciec popełnił samobójstwo w 1930.
W 1923 przybył do Indochin wraz z żoną – Clarą Goldschmidt, jako członek wyprawy badawczej. Aresztowano go i skazano na karę więzienia za wydarcie ze ścian jednej ze świątyń kilku posągów Buddy. Po apelach niektórych francuskich intelektualistów wyrok zawieszono.
Malraux miał poglądy zdecydowanie lewicowe. Od młodości był krytykiem kolonializmu. W Indochinach wydawał nielegalną gazetę. W czasie pobytu w Chinach pracował dla Kuomintangu.
Po powrocie do Francji opublikował swoje pierwsze powieści. Na początku lat 30. XX w. był już znanym i cenionym pisarzem. W 1933 zdobył nagrodę Goncourtów za książkę Dola człowiecza. Akcja powieści rozgrywa się w 1927, w ogarniętym wojną domową Szanghaju.
Działał w międzynarodowym ruchu antyfaszystowskim. Napisał książkę o obozach koncentracyjnych (Czas pogardy). Walczył w wojnie domowej w Hiszpanii, był współorganizatorem republikańskiego lotnictwa. Na podstawie własnych przeżyć w Hiszpanii napisał kolejną powieść zatytułowaną Nadzieja.
W czasie kampanii obronnej Francji w 1940 dostał się do niewoliS. Żerko, Biograficzny leksykon II wojny światowej, Poznań 2013, s. 256., kiedy jego czołg został rozbity. Został zwolniony i brał udział w ruchu oporu, nie unikając aresztowania. Po wyzwoleniu bronił m.in. Strasburga podczas niemieckiej kontrofensywy, dowodząc wówczas brygadą.
Po zakończeniu wojny został ministrem informacji w rządzie de Gaulle’aS. Żerko, Biograficzny leksykon II wojny światowej, Poznań 2013, s. 257.. Po ustąpieniu generała z funkcji w styczniu 1946, Malraux pozostał przy jego boku i wrócił wraz z nim do władzy w 1958. Był zaliczany do tzw. lewicowych (lub liberalnych) gaullistów.
Od 10 lipca 1958 do 20 czerwca 1969 pełnił urząd (pierwszego w historii Francji) ministra kultury. Posiadał rangę ministra stanu (wicepremiera), a na posiedzeniach gabinetu zasiadał zawsze po prawej stronie prezydenta. Ustąpił z rządu po rezygnacji de Gaulle’a.
Zmarł na zapalenie płuc – podczas szalejącej epidemii grypy przyjął zbyt silną dawkę szczepionki, z czego wywiązała się śmiertelna choroba.
Oprócz powieści, takich jak Dola człowiecza (przekład Adam Ważyk) czy Czas pogardy (przekład Wacław Rogowicz), opublikował trzytomowe dzieło z zakresu historii sztuki pt. La Métamorphose des Dieux (Przemiana bogów): I tom – Nadprzyrodzone (przekład Eligia Bąkowska), II tom – Ponadczasowe (przekład Jerzy Lisowski), III tom – Nierzeczywiste (przekład Joanna Guze).
Twórczość (wybór) Zdobywcy (Les Conquérants, 1928) Droga królewska (La Voie royale, 1930) Dola człowiecza (La Condition humaine, 1933) Czas pogardy (Le Temps du mépris, 1935) Nadzieja (L'Espoir, 1937) Orzechy z Altenburga (Les Noyers de l'Altenburg, 1943) Kuszenie Zachodu Antypamiętniki (Antimémoires, 1967) () Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy, Data wydania: 1977-01-01, tłumacz : Julian Rogozińskilubimyczytac : ksiazka lazarz: W pierwszej części obszernie opowiada w wizji będącej formą majaczenia o użyciu przez Niemców trującego gazu w czasie I wojny światowej podczas fikcyjnej „bitwy pod Bolgako” w 1916 roku nad Wisłą — pierwsze użycie faktycznie mający miejsce podczas bitwy pod Bolimowem w styczniu 1915
Odznaczenia
Zobacz też Gaullizm
Przypisy
Bibliografia [dostęp 24 lipca 2010]
Elżbieta Skoczek Czapski et Malraux (fr. ) Elżbieta Skoczek Czapski i Malraux (pol.)
Kategoria:Francuscy ministrowie kultury Kategoria:Francuscy prozaicy XX wieku Kategoria:Odznaczeni Orderem Wybitnej Służby Kategoria:Odznaczeni Orderem Alawitów Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwolenia Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojskowym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Medalem Ruchu Oporu Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Odznaczeni Orderem Cedru Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Dębowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Jerzego I Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym (Niger) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Azteckiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Quetzala Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Wschodzącego Słońca Kategoria:Odznaczeni Orderem Oswobodziciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Senegal) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Goncourtów Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Zagraniczni ochotnicy wojsk republikańskich Kategoria:Odznaczeni Orderem Portretu Władcy Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Białego Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Pisarze związani z Hawrem Kategoria:Członkowie francuskiego ruchu oporu Kategoria:Odznaczeni Orderem Maja Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Beninu Kategoria:Pochowani w paryskim Panteonie Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1976