Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego – ulica położona na obszarze szczecińskiego osiedla Centrum, w dzielnicy Śródmieście. Ulica ma długość 926 m i przebiega w przybliżeniu ze wschodu na zachód, łącząc ulicę Jana Matejki z Placem Szarych Szeregów. Jest to ważna śródmiejska ulica z kamienicami ujętymi w gminnej ewidencji zabytków oraz w rejestrze zabytków. Na całej długości stanowi część drogi wojewódzkiej nr 115.

Historia Przed II wojną światową mały|lewo|Kaiser-Wilhelm-Platz w osi Friedrich-Karl-Straße lewo|mały|Friedrich-Karl-Straße widziana ze Schmuckplatzu (teren dzisiejszego Placu Rodła) W 1864 szczeciński urbanista James Hobrecht sporządził projekt zabudowy terenów powstałych po wyburzeniu fortu Wilhelma, który stał w pobliżu dzisiejszego Placu Grunwaldzkiego. Hobrecht zaplanował stworzenie wielobocznych placów z promieniście rozchodzącymi się ulicami, z których dwie główne (nr 30 i nr 54) przecinałyby się na kwadratowym Kaiser-Wilhelm-Platz.

W 1877 ulicy nr 54 nadano miano Friedrich-Karl-Straße na cześć Friedricha Karla von Preußen, pruskiego księcia i feldmarszałka. Jednocześnie zdefiniowano jej ostateczną szerokość i skorygowano przebieg. Zrezygnowano ze zwykłego skrzyżowania w ciągu odcinka między Kaiser-Wilhelm-Platz i Arndt-Platz na rzecz kolejnego placu gwiaździstego (Friedrich-Karl-Platz). W latach 90. XIX w. parcele położone wzdłuż ulicy zabudowano wielokondygnacyjnymi, eklektycznymi kamienicami. Przykładem powstałego w tym czasie budynku jest kamienica nr 7 z 1897 projektu Georga Sommenstuhla.

W latach 1905–1906 na parceli nr 40 wzniesiono budynek dla Dr. Gesenius Höhere Töchterschule. Około 20 lat później został on jednak rozebrany, a na jego miejscu w latach 1927–1928 postawiono modernistyczny gmach nr 40, w którym siedzibę znalazła szkoła Gesenius-Wegener-Oberlyzeum (powstała w 1915 z połączenia Dr. Gesenius Höhere Töchterschule z Dr. Wegener-Lyzeum).

W latach 1928–1935 w kamienicy nr 9 funkcjonował konsulat RP w Szczecinie.

Lata 1939–1989 mały|lewo|Aleja Pomorska po odgruzowaniu. Na pierwszym planie kamienica nr 7 W wyniku bombardowań Szczecina w czasie II wojny światowej największych zniszczeń doznał odcinek między dzisiejszym Placem Grunwaldzkim a aleją Wyzwolenia. W nalocie w nocy z 20 na 21 kwietnia 1943 uszkodzono kamienicę na rogu z ulicą Wielkopolską i dzisiejszym Placem Szarych Szeregów (współczesny adres ul. Wielkopolska 20).

W 1945 Friedrich-Karl-Straße przemianowano na aleję Pomorską. W 1947 zmieniono nazwę ulicy na Mariana Buczka.

W budynku dawnego Gesenius-Wegener-Oberlyzeum umieszczono Ubezpieczalnię Społeczną (później Zespół Wojewódzkich Przychodni Specjalistycznych). Pod koniec lat 40. XX w. w kamienicy nr 7 mieściła się Zachodnia Agencja Prasowa, pod nr 20 Powiatowe Biuro Rolne Delegatury Izby Rolnictwa na Okręg Pomorze Zachodnie, pod nr 23 Okręgowy Inspektorat Ochrony Skarbowej i Brygada Ochrony Skarbowej, a pod nr 29 Polska Partia Robotnicza. mały|Blok Śródmiejskiej Dzielnicy Mieszkaniowej na narożniku z ulicą Mazurską Pierwszy powojenny budynek przy ulicy Buczka, blok Śródmiejskiej Dzielnicy Mieszkaniowej, wzniesiono w latach 1956–1957 na narożniku z ulicą Mazurską. Kolejny, zaprojektowany przez Henryka Nardego i oznaczony jako C-3, zbudowano w latach 1958–1959 przy narożniku z ulicą Jaromira (dziś aleja Wyzwolenia). W latach 1963–1965 na narożniku z ulicą Świerczewskiego (dziś Rayskiego) przy Placu Grunwaldzkim, powstał jeden z dwóch pierwszych szczecińskich punktowców, zaprojektowany przez Tadeusza Ostrowskiego. W latach 1967–1972 przy narożniku z ulicą Jaromira (obecnie przy południowo-wschodnim narożniku Placu Rodła) wybudowano blok-galeriowiec „Mozaika” projektu R. Fydy-Karwowskiej.

Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku dokonano przebudowy układu komunikacyjnego, która objęła przebicie ulicy Mariana Buczka od ulicy Roosevelta do ulicy Matejki oraz budowę Placu Rodła w miejscu dawnego trójkątnego zadrzewionego skrzyżowania ulic Buczka/Jaromira/Roosevelta. W 1972 przebudowano torowisko tramwajowe na ulicy Buczka. Zlikwidowano tory biegnące jezdnią północną i ułożono nowe na miejscu promenady między jezdnią północną a południową.

Po roku 1989 mały|Aleja Mariana Buczka między Placem Grunwaldzkim a Placem Odrodzenia w 1990 r. mały|Konsulat Królestwa Danii 12 grudnia 1990 przy pl. Rodła, na narożniku alei Wyzwolenia i ulicy Buczka, wmurowano kamień węgielny pod budowę wieżowca Pazim, zaprojektowanego przez Miroslava Genga i Ivo Majorunca, oddany do użytku w listopadzie 1992. Na mocy Uchwały Rady Miasta Szczecin nr XIV/125/91 z 27 maja 1991 aleję Mariana Buczka przemianowano na ulicę Marszałka Józefa Piłsudskiego. Od 26 czerwca do 31 sierpnia 1992 siłami MZK Szczecin i przedsiębiorstwa Kapri wykonano modernizację torowisk tramwajowych na całej długości alei. Nieco dalej od Pazimu, przy skrzyżowaniu ulic Piłsudskiego i Matejki, wzniesiono biurowiec Pomeranus dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

15 stycznia 2020 przystąpiono do modernizacji infrastruktury tramwajowej na Placu Szarych Szeregów. W ramach tej inwestycji wymieniono tory tramwajowe na ulicy Piłsudskiego od wspomnianego placu do Placu Odrodzenia.

24 lipca 2021 rozpoczął się kolejny remont torowiska tramwajowego na odcinku od ulicy Matejki do ulicy Mazurskiej. W następnym roku ukończono modernizację i 27 czerwca 2022 przywrócono ruch tramwajowy.

W kwietniu 2022 do budynku nr 40, po kilkuletnim remoncie, wprowadził się Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. Wcześniej w budynku tym mieściła się przychodnia i do 2004 działało kino „Delfin”. W pawilonie nr 1 na narożniku z Placem Rodła funkcjonuje Konsulat Królestwa Danii.

Nazwy Lataobowiązywania Nazwa 1877–1945 Friedrich-Karl-Straße 1945–1947 aleja Pomorska 1947–1991 ulica Mariana BuczkaNazwę zmieniono na podstawie uchwały nr XIV/125/91 po dyskusji na sesji plenarnej Rady Miasta w dniu 27 maja 1991 roku. od 1991 ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego

Układ drogowy mały|Plac Grunwaldzki mały|Plac Szarych Szeregów Ulica łączy się z następującymi drogami publicznymi: + Drogi powiązane Powiązanie Droga skrzyżowanie, początek ulicyulica Jana Matejki skrzyżowanie Plac Rodła aleja Wyzwoleniaskrzyżowanieulica Mazurska skrzyżowanie Plac Grunwaldzki aleja Jana Pawła II ulica Śląska ulica Rayskiego skrzyżowanie Plac Odrodzenia ulica Mazurska ulica Monte Cassino skrzyżowanie, koniec ulicy Plac Szarych Szeregów ulica Wielkopolska aleja Wojska Polskiego ulica 5 Lipca aleja Piastów Ulica położona jest na działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni 43 223 m², a łączna długość dróg przypisanych do ulicy wynosi 775 m. + Drogi i działki ewidencyjneDrogaDługośćDziałkaPowierzchnia droga wojewódzka od ul. Matejki do pl. Rodła103,7 m8/136384 m²droga wojewódzka od pl. Rodła do pl. Grunwaldzkiego344,7 m9/212 582 m²droga od pl. Grunwaldzkiego do pl. Odrodzenia184,6 m237380 m²droga od pl. Odrodzenia do pl. Szarych Szeregów142 m145678 m²775 mrazem43 223 m²

Transport publiczny mały|Tramwaje linii nr 12 na przystanku Plac Rodła w ciągu ulicy Piłsudskiego Według stanu z 6 września 2023 r., ulicą Piłsudskiego kursują następujące linie tramwajowe i autobusowe:

1 (na całej długości ulicy; trasa stała), 7 (na całej długości ulicy; trasa tymczasowa), 11 (na całej długości ulicy; trasa stała), 12 (od Placu Rodła do Placu Szarych Szeregów; trasa stała), 68 (od Placu Rodła do ulicy Matejki; trasa stała), 70 (od Placu Rodła do Placu Grunwaldzkiego; trasa stała), 86 (od ulicy Mazurskiej do Placu Rodła; trasa stała), 90 (od Placu Rodła do Placu Grunwaldzkiego; trasa stała), 107 (od Placu Rodła do ulicy Matejki; trasa stała), 523 (od Placu Rodła do Placu Szarych Szeregów; trasa stała), 524 (od Placu Rodła do Placu Szarych Szeregów; trasa stała), 531 (od Placu Rodła do Placu Szarych Szeregów; trasa stała).

Zabudowa i zagospodarowanie mały|Kamienica nr 27 – retrowersja przedwojennego budynku zniszczonego w II wojnie światowej Początkowy odcinek ulicy, od ulicy Matejki do ulicy Roosevelta, wytyczono w 1978 w czasie przebudowy układu komunikacyjnego we wschodniej części dzisiejszego osiedla Centrum. Przy tym odcinku po stronie południowej brak jest zabudowy pierzejowej – zastępują ją ściany szczytowe położonych przy ulicy Matejki i Roosevelta budynków Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń i Izby Administracji Skarbowej. Stronę północną zajmuje biurowiec Pomeranus wybudowany dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Hotel Radisson Blu. Przy odcinku ulicy między ulicą Roosevelta a Placem Rodła znajduje się po stronie południowej blok-galeriowiec „Mozaika”, a po północnej biurowiec Pazim. Na odcinku od Placu Rodła do ulicy Mazurskiej zabudowa ulicy niemal w całości składa się z obiektów powojennych. Wyjątek stanowi gmach przedwojennego liceum pod nr 40, obecnie siedziba Urzędu Marszałkowskiego. Między ulicą Mazurską a Placem Grunwaldzkim zachowały się cztery kamienice z końca XIX wieku: trzy w pierzei południowej i jedna w pierzei północnej. Pierzeję południową uzupełniono po wojnie blokiem ze spadzistym dachem, północną zaś blokiem z płaskim dachem i punktowcem przy narożniku z Placem Grunwaldzkim. Na odcinku od Placu Grunwaldzkiego do Placu Szarych Szeregów zwarta XIX-wieczna zabudowa kamieniczna występuje po obu stronach ulicy. Wartym uwagi jest budynek nr 27 w pierzei południowej, który powstał w latach 2007–2010 według projektu Barbary Garncarz jako retrowersja kamienicy zburzonej w czasie wojny.

Ochrona i zabytki Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

+ Obiekty zabytkowe Obiekt, położenie Opis, forma ochrony Fotografia strona północna kamienicaulica Piłsudskiego 7 rejestr zabytkównr rej. 921 z 13 sierpnia 2013160x160px kamienicaulica Piłsudskiego 13 gminna ewidencja zabytków 160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 14gminna ewidencja zabytków160x160px kamienicaulica Piłsudskiego 15 gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 16gminna ewidencja zabytków160x160px kamienicaulica Piłsudskiego 17 gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 18gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 19gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 20gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 21gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienica Dehnaulica Piłsudskiego 22gminna ewidencja zabytków160x160px strona południowakamienicaulica Piłsudskiego 23gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 24gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 24Agminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 24Bgminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 24Cgminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 25gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 26gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 28gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 29gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 30gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 31gminna ewidencja zabytków160x160pxkamienicaulica Piłsudskiego 36gminna ewidencja zabytkówkamienicaulica Piłsudskiego 37gminna ewidencja zabytków160x160pxUrząd MarszałkowskiWojewództwa Zachodniopomorskiegoulica Piłsudskiego 40gminna ewidencja zabytków160x160px

Kamienica nr 37 Kamienica wybudowana zgodnie z projektem architektów Eugena Wechselmanna i Wilhelma O. Zimmermanna. Jest to budynek czterokondygnacyjny z narożnikowym wykuszem zwieńczonym ośmioboczną kopułą. Elewacje boczne zróżnicowano zwieńczonymi schodkowymi gzymsami wykuszami, między którymi znajdują się balkony. Jedno z mieszkań na trzecim piętrze zajmowane było w latach 1905–1907 przez Erwina Ackerknechta – niemieckiego historyka literatury, prof. dr filozofii, pisarza, bibliotekarza, nauczyciela.

Zobacz też Pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w Szczecinie

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Centrum (Szczecin) Szczecin Piłsudskiego