Polski Kontyngent Wojskowy w Libanie (PKW Liban, PKW UNIFIL) – wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do zabezpieczenia medycznego, logistycznego i inżynieryjnego wojsk ONZ w południowym Libanie w latach 1992–2009, ponownie jako pododdział operacyjny od 2019 roku.

PKW Liban na przestrzeni lat nosił następujące oficjalne nazwy:

1992–2009: Polski Kontyngent Wojskowy w Tymczasowych Siłach Organizacji Narodów Zjednoczonych w Republice Libańskiej od 2019: Polski Kontyngent Wojskowy w Republice Libańskiej.

Historia 1992–2009 W odwecie na liczne palestyńskie ataki terrorystyczne, w marcu 1978 r. Siły Obronne Izraela zajęły na tydzień południowy Liban. Wycofując się pozostawiły strefę buforową, w którą wkroczyły Tymczasowe Siły Zbrojne ONZ (UNIFIL). Polska w tę misję zaangażowała się w roku 1992.

Związane było to z prośbą Sekretarza Generalnego ONZ do rządu polskiego o przysłanie do Libanu kompanii medycznej zastępującej lekarzy z Norwegii i Szwecji. Polski rząd przychylił się do prośby i 6 kwietnia 1992 do Szpitala Polowego UNIFIL w An-Nakura dotarła pierwsza, 20-osobowa grupa medyków, która natychmiast rozpoczęła pracę. 23 kwietnia 1992, licząca 86 żołnierzy, Polska Wojskowa Jednostka Medyczna (PolMedCoy) była w komplecie. 27 kwietnia 1992 roku odbyło się uroczyste przekazanie szpitala i od tego dnia oficjalnie rozpoczął działalność PolMedCoy. Jednym z najważniejszych zadań była ewakuacja medyczna (Medevac).

w 1994 stopniowo zwiększano PKW w Libanie do ok. 550 żołnierzy. 15 marca polskie Zgrupowanie Pododdziałów Inżynieryjnych przejęło zadania, stacjonującej w Jouaya (Jwayya), szwedzkiej kompanii saperów (polegały one na rozminowaniu i odbudowie terenu). Z An-Nakury wycofał się szwedzki batalion logistyczny i na jego miejsce, 15 kwietnia 1994 r., został powołany Polski Batalion Logistyczny (POLLOG), w sile kompanii transportowej, zaopatrzenia oraz dowodzenia. Jego działania obejmowały przewożenie ludzi, sprzętu oraz towarów na i z pozycji błękitnych hełmów.

Polskie oddziały w Libanie swój chrzest bojowy przeżyły podczas operacji Grona gniewu, rozpoczętej 11 kwietnia 1996. W jej trakcie polscy saperzy, medycy i logistycy byli kilkukrotnie ostrzelani przez wojska izraelskie. 18 kwietnia w okolicach bazy w Jouaya toczyła się izraelsko-palestyńska wymiana ognia, w wyniku której polscy lekarze musieli udzielić pomocy medycznej poszkodowanym żołnierzom ONZ i cywilom. 19 kwietnia Polacy i Nepalczycy dwukrotnie zostali zaatakowani usiłujący oczyścić z niewybuchów trasę pochodu uchodźców. 22 kwietnia pociski spadły nieopodal polskiego konwoju. W tym czasie dowódcą (Force Commander) UNIFIL-u był gen. Stanisław Woźniak.

250px|thumb|left|Żołnierze POLLOG podczas pracy

W wyniku akcji izraelskiej zakończenie misji ogłosiła norweska kompania remontowa i 1 czerwca 1996 zastąpiło ją polskie Zgrupowanie Pododdziałów Remontowych. Bazowała w miejscowości Tibnin, a w zakres jej obowiązków wchodziła naprawa wszelkiego sprzętu używanego przez wojska ONZ.

W 2000 Izraelczycy ostatecznie opuścili południowy Liban i sytuacja w rejonie stabilizowała się, co pozwoliło na stopniową redukcję UNIFIL-u i PKW. W kwietniu 2001 POLLOG zmniejszył się o 30 stanowisk. 1 sierpnia 2002 Zgrupowanie Pododdziałów Inżynieryjnych zastąpiła belgijska kompania inżynieryjna i w październiku 2005 polskich lekarzy zastąpili medycy z Indii. PKW zmniejszył liczebność z ok. 630 do ok. 230 żołnierzy.

Sytuację zmieniła II wojna libańska. 12 lipca 2006 nastąpił kolejny atak izraelski. Polskie oddziały były odpowiedzialne za ewakuację mieszkańców z zagrożonych terenów, transport rannych do szpitali oraz rozwożenie żywności i leków do poszkodowanych. Tym razem Polakom nie groziło wielkie niebezpieczeństwo i, podobnie jak wcześniej, żaden nie został poszkodowany. Kontyngent czasowo stracił nieformalny przydomek Wojskowego Domu Wypoczynkowego (WDW) Liban.

Wojna wymusiła restrukturyzację sił ONZ. Na przełomie 2006 i 2007 POLLOG powiększono, a 7 maja 2007, na podstawie polsko-hiszpańskiej umowy, w skład SPANBATT-u weszła polska kompania manewrowa wystawiona przez Żandarmerię Wojskową (jej zadania polegały na utrzymywaniu posterunków, prowadzeniu patroli i konwojowaniu). W wyniku tego liczba żołnierzy PKW sięgnęła prawie 500, od tamtej pory rotowanych częściej, bo co 6 miesięcy (wcześniej co pół roku zmieniało się ok. 50% kontyngentu, tj. żołnierzy służby zasadniczej).

Pod koniec 2009, w związku z ogólnym wycofywaniem kontyngentów z misji oenzetowskich, PKW Liban rozpoczął wycofywanie do kraju. 27 października zakończyła działalność kompania manewrowa, 10 listopada odleciała pierwsza grupa żołnierzy, 1 grudnia POLLOG oficjalnie przekazał odpowiedzialność duńskiemu batalionowi logistycznemu i 6 grudnia w Kielcach nastąpiło uroczyste powitanie PKW. Ostatni polscy żołnierze pełniący służbę pod flagą UNIFIL opuścili teren Libanu 11 grudnia 2009 roku – byli to oficerowie z trzyosobowej grupy likwidacyjnej.

W trakcie misji UNIFIL w latach 1994–2002 zginęło siedmiu polskich żołnierzy.

Tradycje Polskiego Kontyngentu Wojskowego w UNIFIL kontynuował Ośrodek Szkolenia na potrzeby Sił Pokojowych, od 2004 Centrum Szkolenia na Potrzeby Sił PokojowychDECYZJA Nr 237/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 września 2002 r. w sprawie przejęcia sztandaru, dziedzictwa tradycji, imienia patrona oraz dorocznego Święta Wojskowego Centrum Szkolenia dla potrzeb Sił Pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych przez Ośrodek Szkolenia na potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach..

Po 2019 Po zmianach na najwyższym szczeblu państwowym w wyniku wyborów prezydenckich i wyborów parlamentarnych w Polsce w 2015 roku nastąpiła rewizja dotychczasowej polityki udziału Sił Zbrojnych RP w operacjach pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Pierwsze deklaracje ze strony prezydenta Andrzeja Dudy padły już we wrześniu 2015, rok później oficjalnie zgłoszono gotowość do wydzielenia kompanii inżynieryjnej, oficerów do sztabów i obserwatorów (80-100 żołnierzy) do jednej z operacji korzystnych z punktu widzenia polskiej geopolityki. Ostatecznie wybrane zostały siły w Libanie, tj. UNIFIL (proponowane także UNDOF w Syrii, w których także do 2009 służył polski kontyngent), i zdecydowano o zmianie charakteru zaangażowania – w miejsce kompanii inżynieryjnej przygotowana została kompania manewrowa (tego typu polski pododdział stacjonował już w ramach UNIFIL w latach 2007–2009).

Transport sił i środków rozpoczął się w listopadzie 2019 r. Do listopada cały kontyngent został przetransportowany – jego trzon stanowi kompania piechoty zmotoryzowanej na KTO Rosomak, razem z komponentem węgierskim podległa batalionowi irlandzko-polskiemu IRISHPOLBATT. Podobnie jak w latach 2007–2009, zadania kompanii polegają na utrzymywaniu posterunków, prowadzeniu patroli i konwojowaniu.

20 listopada 2023 roku podczas pełnienia misji zginął jeden polski żołnierz.

Pod koniec sierpnia 2025 roku Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych zagłosowała za ostatecznym przedłużeniem misji UNIFIL do 31 grudnia 2026 roku, co oznacza planowane wycofanie polskiego kontyngentu wojskowego z Libanu w 2026 roku.

Struktura organizacyjna Czas trwania, dowódcy oraz liczebność Polskiej Wojskowej Jednostki Medycznej: Zmiana Początek Koniec Dowódca Liczebność I 04.1992 04.1993 płk dr Jerzy Banach ok. 90 II 04.1993 04.1994 płk dr Wolański Struktura organizacyjna I-XXV zmiany PKW UNIFIL:

Dowództwo PKW – POLLOG (polski batalion logistyczny) (An-Nakura) kompania transportowa (An-Nakura) kompania zaopatrzenia (An-Nakura) kompania dowodzenia i zabezpieczenia (An-Nakura) Zgrupowanie Pododdziałów Inżynieryjnych (Jwayya) – do 2002 Zgrupowanie Pododdziałów Remontowych (Tibnin) – 1996-2002, od 2002 kompania remontowa Centralna Składnica Zaopatrzenia (An-Nakura) kompania medyczna (An-Nakura) – do 2005 personel w HQ UNIFIL i MPCoy (An-Nakura}

Czas trwania, dowódcy, liczebność oraz struktura poszczególnych zmian: Zmiana Początek Koniec Dowódca Liczebność I 04.1994 10.1994 ok. 550 II 10.1994 04.1995 płk Kazimierz Adamski III 04.1995 10.1995 IV 10.1995 04.1996 płk Marek Ojrzanowski V 04.1996 10.1996 płk Andrzej Wesołowski ok. 630 VI 10.1996 04.1997 VII 04.1997 10.1997 płk Mirosław Staniszewski VIII 10.1997 04.1998 płk Marek Ojrzanowski IX 04.1998 10.1998 płk Mieczysław Spławski X 10.1998 04.1999 płk Andrzej Malinowski XI 04.1999 10.1999 płk Bolesław Czerwony XII 10.1999 04.2000 ppłk Grzegorz Kobusiński XIII 04.2000 10.2000 płk Zbigniew Garbarczyk XIV 10.2000 04.2001 płk Wojciech Lech XV 04.2001 10.2001 płk Zygmunt Siudak ok. 600 XVI 10.2001 04.2002 płk Jacek Witek XVII 04.2002 10.2002 ok. 500 XVIII 10.2002 04.2003 ppłk Andrzej Kupis ok. 230 XIX 04.2003 10.2003 ppłk Janusz Wiatr XX 10.2003 04.2004 XXI 04.2004 10.2004 ppłk Jerzy Szcześniak XXII 10.2004 04.2005 XXIII 04.2005 10.2005 ppłk Ryszard Jasik XXIV 10.2005 04.2006 XXV 04.2006 10.2006 ppłk Adam Dłużniewski

Struktura organizacyjna XXVI-XXXI zmiany PKW UNIFIL: Dowództwo PKW – POLLOG (polski batalion logistyczny) (An-Nakura) 1 kompania transportowa (An-Nakura) 2 kompania transportowa (An-Nakura) kompania zaopatrzenia (An-Nakura) kompania remontowa (Tibnin) kompania zabezpieczenia (An-Nakura) Centralna Składnica Zaopatrzenia (An-Nakura) kompania manewrowa SPANBATT-u (Mardż Ujun) – od 2007 personel w HQ UNIFIL i MPCoy (An-Nakura) Czas trwania, dowódcy oraz liczebność poszczególnych zmian: Zmiana Początek Koniec Dowódca Liczebność XXVI 10.2006 04.2007 ppłk Adam Dłużniewski ok. 320 XXVII 04.2007 10.2007 ppłk Artur Dębczak ok. 500 XXVIII 10.2007 01.2008 ppłk Maciej Kłótka 01.2008 04.2008 ppłk Krzysztof Kozaczuk XXIX 04.2008 10.2008 ppłk Marek Sarnowski XXX 10.2008 04.2009 ppłk Krzysztof Kozaczuk XXXI 04.2009 12.2009 ppłk Piotr Walczak

Struktura organizacyjna PKW UNIFIL od I zmiany: Dowództwo PKW (Bint Dżubajl) kompania manewrowa (Bint Dżubajl) personel w HQ UNIFIL i MPCoy (An-Nakura) Łącznie ok. 250 żołnierzy.

Struktura organizacyjna IRISHPOLBATT: Dowództwo i sztab IRISHPOLBATT (irlandzko-polski batalion operacyjny) kompania manewrowa A kompania manewrowa B kompania rozpoznawcza Batalionowa Grupa Wsparcia Łącznie ok. 600 żołnierzy ( ok. 360, ok. 220, ok. 15, ok. 10)

Czas trwania oraz dowódcy poszczególnych zmian: Zmiana Początek Koniec Dowódca Wystawiająca I 08.10.2019 30.07.2020 ppłk Paweł Bednarz 12 BZ: 3 bpzmot II 30.07.2020 02.03.2021 mjr Maciej Jóźwiak 12 BZ: 3 bpzmot III 02.03.2021 23.09.2021 ppłk Daniel Kowalewski 12 BZ: 2 bpzmot IV 23.09.2021 25.03.2022 ppłk Radosław Lewandowski 12 BZ: das V 25.03.2022 24.09.2022 ppłk Tomasz Kłonowski 12 BZ: 3 bpzmot VI 24.09.2022 25.03.2023 ppłk Tomasz Panek 12 BZ: daplot VII 25.03.2023 24.09.2023 ppłk Damian Kidawa 17 BZ: 1 bpzmot VIII 24.09.2023 24.03.2024 ppłk Radosław Wujda 10 BKPanc: 10 bz IX 24.03.2024 21.09.2024 ppłk Dawid Butlak 17 BZ: 2 bpzmot X 21.09.2024 12.04.2025 ppłk Michał Fabiszewski 10 BKPanc: 1 bcz XI 12.04.2025 11.10.2025 ppłk Robert Sałagan 12 BZ: 1 bpzmot XII 11.10.2025 18.04.2026 ppłk Maciej Szyłkowski 12 BZ: 2 bpzmot XIII 18.04.2026 ppłk Damian Gronek 12 BZ: 3 bpzmot

Ponadto Polak, w randze zastępcy Sekretarza Generalnego ONZ, piastował funkcję dowódcy (Force Commander) UNIFIL, w stopniu generała dywizji (Major General). Był to: 1995–1997: gen. bryg. dr Stanisław Woźniak

Odznaczenia za udział w kontyngencie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Strona o misjach ONZ

Kategoria:PKW Liban Kategoria:Historia Libanu Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1992 Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 2009 Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 2019