Krzysztof Andrzej Pomian, pierwotne nazwisko Purman (ur. 25 stycznia 1934 w Warszawie) – polski filozof, historyk, eseista, profesor nauk humanistycznych.
Życiorys Jego rodzice byli Polakami żydowskiego pochodzenia. Ojciec Stefan Purman był działaczem komunistycznym, jednym z założycieli KPP, bratem Henryka i Leona. W trakcie II wojny światowej Krzysztof Pomian został wywieziony z rodziną do Kazachstanu, gdzie w łagrze zmarł jego ojciec. Do Polski powrócił wraz z matką w 1946. Wkrótce po wojnie matka zmieniła nazwisko na Pomian, przedwojenny pseudonim jej męża.
W latach 1952–1957 Pomian studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Na tym samym wydziale obronił pracę doktorską (1965) i habilitacyjną (1968) oraz pracował jako adiunkt w Katedrze Historii Filozofii Narodowej. Był członkiem Związku Młodzieży Polskiej. W 1966 po wygłoszeniu krytycznego wobec partii referatu został wykluczony z PZPR, do której należał od czasów studenckich. W 1968 stracił pracę na uczelni za poparcie udzielone uczestnikom wydarzeń marcowych. W latach 1969–1972 był zatrudniony w Zakładzie Rękopisów Biblioteki Narodowej, następnie wyjechał do Francji. W grudniu 1975 podpisał List 59, protest przeciwko zmianom w konstytucji.
W 1984 został profesorem w Centre national de la recherche scientifique (CNRS). W 1998 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. W 1999 objął stanowisko profesora na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 2001 został dyrektorem tworzonego w Brukseli Muzeum Europy. W 2010 wszedł w skład Komitetu Doradczego Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.
Jest autorem prac o filozofii współczesnej oraz związkach filozofii z polityką, m.in. zbioru esejów Filozofowie w kręgu polityki. W latach 2020–2022 we Francji wydano jego trzytomową publikację pt. Le Musée, une histoire mondiale, poświęconą historii i kształtowaniu się instytucji muzeum.
Jego żoną była Grażyna Pomian.
Publikacje Filozofia i socjologia XX wieku (współautor), Wiedza Powszechna, Warszawa 1962. Przeszłość jako przedmiot wiary: historia i filozofia w myśli średniowiecza, PWN, Warszawa 1968. Człowiek pośród rzeczy: szkice historycznofilozoficzne, Czytelnik, Warszawa 1973. Les archives: du Trésor des chartes au caran, Gallimard , Paryż 1980. L'orde du temps, Gallimard , Paryż 1984. Europa i jej narody (współautor), PIW, Warszawa 1992. Przeszłość jako przedmiot wiedzy, Fundacja „Aletheia”, Warszawa 1992. Zbieracze i osobliwości: Paryż – Wenecja XVI–XVIII wiek, PIW, Warszawa 1996. Drogi kultury europejskiej: trzy studia, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 1996. Wenecja w kulturze europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2000. W kręgu Giedroycia, Czytelnik, Warszawa 2000. Oblicza dwudziestego wieku: szkice historyczno-polityczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2002. Filozofowie w świecie polityki. 1, Eseje 1957–1974, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2004. Historia – nauka wobec pamięci (współautor), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2006. Le Musée, une histoire mondiale. Tome 1: Du trésor au musée, Gallimard, Paryż 2020; wyd. w jęz. pol.: Muzeum. Historia światowa. T. 1: Od skarbca do muzeum (tłum. Tomasz Stróżyński), słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2023. Le Musée, une histoire mondiale. Tome 2: L’ancrage européen, 1789–1850, Gallimard, Paryż 2021; wyd. w jęz. pol.: Muzeum. Historia światowa. T. 2: Zakotwiczanie w Europie: 1789–1850 (tłum. Tomasz Stróżyński), słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2023. Le Musée, une histoire mondiale. Tome 3: Du trésor au musée, 1850–2020, Gallimard, Paryż 2022; wyd. w jęz. pol.: Muzeum. Historia światowa. T. 3: Na podbój świata 1850–2020 (tłum. Tomasz Stróżyński), słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2023.
Odznaczenia i wyróżnienia W 2012 został przez prezydenta Bronisława Komorowskiego odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W 1993 uhonorowano go Krzyżem Komandorskim tego orderu.
Doktor honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (2003), Uniwersytet Łódzkiego (2017) i Uniwersytetu Gdańskiego (2024). Otrzymał Nagrodę Publicystyczną im. Juliusza Mieroszewskiego (1985) oraz Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2017).
W 2024 otrzymał wyróżnienie specjalne Nagród Klio za trzytomową publikację Muzeum. Historia światowa.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki humanistyczne i społeczne Kategoria:Laureaci Nagrody Publicystycznej im. Juliusza Mieroszewskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez ZSRR w Polsce 1939–1946 Kategoria:Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Polacy we Francji Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Sygnatariusze Listu 59 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1934