Listewnica skąpofraczka (Sitaris muralis) – gatunek chrząszcza z rodziny oleicowatych i podrodziny Nemognathinae. Zamieszkuje Europę, Afrykę Północną i Azję Środkową.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1771 roku przez Johanna Reinholda Forstera pod nazwą Necydalis muralis. W 1775 roku Johan Christian Fabricius opisał go niezależnie pod nazwą Necydalis humuralis, a w 1787 roku skorygował epitet na humeralis. Z tym ostatnim epitetem omawiany takson wyznaczony został gatunkiem typowym rodzaju Sitaris, wprowadzonego w 1802 roku przez Pierre-André Latreille.
Morfologia thumb|left|Imago Chrząszcz o lekko spłaszczonym ciele długości od 10 do 13 mm. Głowa jest czarna, gęsto punktowana, porośnięta krótkimi, odstającymi włoskami. Oczy są wąskie i wykrojone zatokowato. Ciemię jest lekko spłaszczone. Czułki są czarne, długie, nitkowate, o członie drugim znacznie szerszym niż dłuższym, u samca przeciętnie dłuższe niż u samicy. Przedplecze ma kolor i owłosienie jak głowa, będąc od niej węższym i tak długim jak szerokim. Czarna tarczka ma nieduże, gęste, bezładne punktowanie oraz wąskie wgłębienie. Pokrywy są silnie, klinowato zwężone ku tyłowi, na wierzchołkach zaostrzone, na zewnętrznym boku zaopatrzone w listewkę krawędziową. Barwa ich jest ciemnobrązowa z żółtymi do żółtopomarańczowych okolicami barkowymi. Stosunkowo lśniącą powierzchnię pokryw rzeźbią drobne zmarszczki. Odnóża mają golenie krótsze od stóp. Na tylnych goleniach zewnętrzna ostroga wierzchołkowa jest tak długa jak wewnętrzna, ale nieco grubsza. Pazurki stóp mają bezzębne strony wewnętrzne.
Biologia i ekologia thumb|Porobnica włochatka, częsty gospodarz listewnicy skąpofraczki Owad stenotopowy i ciepłolubny.
Postacie dorosłe obserwuje się późnym latem, w sierpniu i wrześniu. Chętnie przesiadują na nasłonecznionych powierzchniach, jak ściany budynków, mury czy pobocza dróg. Stadium to żyje krótko i nie pobiera pokarmu. Samice umierają po złożeniu jaj.
Larwy są ektopasożytami wczesnowiosennych pszczół z rodzajów koczownica, kornutka, murarka, porobnica, pszczolinka i smuklik. Przechodzą rozwój w ich gniazdach. W warunkach polskich najczęściej ich żywicielem zostaje porobnica włochatka.
Rozprzestrzenienie i zagrożenie Gatunek palearktyczny z centrum rozsiedlenia w Europie Zachodniej. Na starym kontynencie podawany jest z Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Finlandii, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Chorwacji, Czarnogóry, Serbii, Grecji oraz południa europejskiej części Rosji. W Afryce Północnej notowany jest z Maroka, Algierii, Tunezji i Libii, a w Azji z Turkmenistanu.
W Polsce gatunek ten odnotowano po raz pierwszy w 1922 roku w Święciechowej, jednak przez następne dziesięciolecia nie był wykazywany i w słuszność tego rekordu powątpiewano. Po raz kolejny stwierdzono go dopiero w 1991 roku w Łańcucie. W XXI wieku odnaleziony został na wielu innych stanowiskach na obszarze Beskidu Małego, Beskidu Sądeckiego, Beskidów Wschodnich, Niziny Sandomierskiej, Orawy, Pogórza Przemyskiego, Pogórza Wielickiego, południa Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Miechowskiej i województwa dolnośląskiego.
Na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce znalazł się w 2002 roku jako gatunek zagrożony o niedostatecznie rozpoznanym statusie (DD). Na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony jest jako gatunek bliski zagrożenia wymarciem (NT). Na niemieckiej czerwonej liście sklasyfikowany jest jako gatunek zagrożony, głównie ze względu na utratę siedlisk żywiciela.
Przypisy
Kategoria:Oleicowate Kategoria:Chrząszcze Algierii Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Libii Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Tunezji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1771 roku