thumb|250px|Pokłon Trzech Króli z Zygmuntem I Starym (ok. 1520), Gemäldegalerie thumb|250px|Ołtarz św. Rajnolda (1515-16) Muzeum Narodowe w Warszawie thumb|250px|Madonna z Dzieciątkiem (ok. 1525-1530), Muzeum Czartoryskich
Joos van Cleve lub Joos van der Beke, dawniej Mistrz Zaśnięcia Marii (ur. ok. 1485 w Kleve, zm. ok. 1540 w Antwerpii) – niderlandzki malarz, przedstawiciel manieryzmu antwerpskiego.
W 1511 został mistrzem cechu w Antwerpii. W latach 1530–35 działał na dworze króla Francji Franciszka I. Jego styl ukształtował się pod wpływem Gerarda Davida, Quentina Massysa i Joachima Patinira.
Malował tłumne, zagęszczone kompozycje figuralne w rozbudowanej scenerii architektonicznej lub na tle panoramicznego krajobrazu.
Najważniejsze zamówienia pochodzące z terytorium Polski w warsztacie Joosa van Cleve, to przede wszystkim skrzydła ołtarza św. Rajnolda zamówionego przez Bractwo św. Rajnolda w Gdańsku przed 1516 r., obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie oraz tryptyk z Pokłonem Trzech Króli, zamówionym najprawdopodobniej przez króla Zygmunta I około roku 1520 z okazji nadania mu Orderu Złotego Runa, obecnie w Gemäldegalerie w Berlinie.
Wybrane dzieła Duży Pokłon Trzech Króli (ok. 1525) – Drezno, Gemaeldegalerie Madonna z Dzieciątkiem (ok. 1525-1530) - Kraków, Muzeum Czartoryskich Madonna z Dzieciątkiem na tle renesansowej architektury (ok. 1535) - Warszawa, Muzeum Pałacu Króla Jana III Mały Pokłon Trzech Króli (1517-18) – Drezno, Gemaeldegalerie Ołtarz św. Rajnolda (1515-16) – Warszawa, Muzeum Narodowe Ołtarz Zaśnięcia Marii (1515) – Kolonia, Wallraf-Richartz-Museum Ołtarz Zaśnięcia Marii (1515-16) – Monachium, Stara Pinakoteka Pokłon Trzech Króli – Neapol, Museo di Capodimonte Portret Eleonory Austriaczki, królowej Francji (ok. 1530) – Wiedeń, Kunsthistorisches Museum Sąd Ostateczny (ok. 1520) – Nowy Jork, Metropolitan Museum of Art Portret młodego mężczyzny (ok. 1520) – Berlin, Gemäldegalerie Święta Rodzina – Poznań, Galeria Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego Święta Rodzina – Wiedeń, Akademie der Bildenden Kuenste Tryptyk z Pokłonem Trzech Króli (ok. 1520) – Berlin, Gemäldegalerie Ukrzyżowanie ze świętymi i donatorem (tryptyk) – Nowy Jork, Metropolitan Museum of Art Zwiastowanie – Nowy Jork, Metropolitan Museum of Art
Przypisy
Bibliografia Robert Genaille, Maciej Monkiewicz, Antoni Ziemba: Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wydaw. Naukowe PWN, 2001. Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007,
Kategoria:Niderlandzcy malarze okresu manieryzmu Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w XVI wieku