Jan Tęczyński herbu Topór (ur. w 1492, zm. między: 8–21 lipca 1541) – polski szlachcic, starosta bełski, chełmski, krasnostawski i ratnieński, hrubieszowski (1536–1541), tyszowiecki (1536–1541), miecznik krakowski, podkomorzy chełmski (1515), kasztelan chełmski (1515–1525), wojewoda bełski (1528–1533), podolski (1533–1536), ruski (1536–1537), sandomierski (1537–1541), przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w 1524 rokuRocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 139..
Kariera Odziedziczył po ojcu posiadłości Tenczyńskie wraz z wytwórnią papieru w Krzeszowicach, i m.in. Rytwiany, gdzie w 1521 Jan Tęczyński sprowadził kamedułów, którzy wybudowali klasztor i kościół. W 1521 Jan Tęczyński za 5500 florenów zakupił Książ Wielki i 7 wsi od Marcina Kamienieckiego. Odbył podróże po wielu krajach, (które opisał Paprocki), zdobywając w nich wykształcenie. Potem przebywał na dworach. Zabiegał o dziesięcioletni rozejm z Turcją.
Pochodzenie i rodzina Był synem Mikołaja (wojewody ruskiego), zwanego Krakowczykiem, (zm. 26 października 1497); i Aleksandry z Chożowa (zm. 1 października 1522/1526 – córki Olechny Sudymontowicza, wojewody wileńskiego), bratem Stanisława (zm. 1521/1527), (starosty lubomelskiego), Anny (ur. 1480 ?, zm. 1532), ż. Mikołaja Szydłowieckiego, Jadwigi (zm. 1549/60), ż. Adama Kurozwęckiego vel Rytwianskiego, i Barbary Tarnowskiej (ok. 1490–1521) – żony Jana Amora Tarnowskiego.
Był mężem Katarzyny Łaskiej, h: Korab (ur. między: 1496 a 1497, zm. 16 stycznia 1557 – córki Jarosława) oraz ojcem Zofii (zm. 1588, żony Stanisława Ostroroga, kasztelana międzyrzeckiego) i Katarzyny (1538 – 1566 – żony Jana Bonera i następnie Stanisława Barzi). Jego stryjecznym bratem był Andrzej Tęczyński (zm. 1536) – wojewoda sandomierski, który od cesarza Karola V uzyskał dla rodziny tytuł hrabiego Świętego Imperium Rzymskiego (1527).
Jan Tęczyński – jeden z najbogatszych ludzi w Polsce, zmarł w lipcu 1541, pozostawiając olbrzymi majątek i dwie córki. Jego nagrobek, jeden z najwspanialszych nagrobnych pomników renesansowych, kosztem obu zięciów wykonano w Książu Wielkim w 1541 r. Przy nim w 1566 została pochowana jego córka Katarzyna Barzi, zmarła w 28 roku życia.
Przypisy
Bibliografia Tęczyńscy w Dynamicznym Herbarzu Rodzin Polskich Genealogia Tęczyński (pdf) Genealogia postaci J. Kurtyka, Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu, Kraków 1997. Stanisław Okszyc Orzechowski, Wybór pism; (Jan (zm. 1541), był wojewodą lubelskim, nie sandomierskim), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1972 Włodzimierz Dworzaczek, Wielkopolscy Ostrorogowie, 1998, s. 13 Kasper Niesiecki, Herbarz polski Kaspra Niesieckiego, s. j: powiększony dodatkami z ..., Tom 9, s. 67
Kategoria:Miecznicy krakowscy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Kasztelanowie chełmscy Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Turcji (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie bełscy Kategoria:Wojewodowie podolscy Kategoria:Wojewodowie ruscy Kategoria:Starostowie hrubieszowscy Kategoria:Starostowie tyszowieccy Kategoria:Starostowie bełscy Kategoria:Starostowie chełmscy Kategoria:Starostowie krasnostawscy Kategoria:Starostowie ratneńscy Jan Tęczyński Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1492 Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1541 Kategoria:Ludzie związani z Krzeszowicami