Wiskaczoszczur, salinoszczurek (Tympanoctomys) – rodzaj ssaków z rodziny koszatniczkowatych (Octodontidae). Ze względu na niewielki zasięg i specjalizację ekologiczną obydwa żyjące współcześnie należą do gatunków zagrożonych.
Rozmieszczenie geograficzne Żyjące gatunki są endemitami zamieszkującymi bardzo ograniczone obszary Argentyny. Zasięg występowania wiskaczoszczurów obejmuje 12 stanowisk (solnisk stepowych) na obszarze prowincji Mendoza, La Pampa, Neuquén, San Juan w środkowo-zachodniej części Argentyny, na wysokości 200–1500 m n.p.m. Tympanoctomys kirchnerorum obejmuje z kolei jedynie 5 stanowisk na obszarze prowincji Chubut w środkowo-południowej części Argentyny, w dolinie rzeki Chubut. Skamieniałości T. cordubensis odkryto w pobliżu argentyńskich miast Córdoba oraz Mar del Plata.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 111–160 mm, długość ogona 93–147 mm, długość ucha 13–19 mm, długość tylnej stopy 28–36 mm; masa ciała 50–104 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1942 roku argentyński zoolog José Yepes w artykule zatytułowanym Zoogeografia koszatniczkowatych z Argentyny i opis nowego rodzaju, opublikowanym w czasopiśmie „Revista del Instituto de Bacteriología”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) wiskaczoszczur czerwonawy(T. barrerae).
Etymologia Tympanoctomys: Tympanoctomys wykazują duże podobieństwo do pozostałych członków rodziny koszatniczkowatych, ale jedną z istotnych różnic w anatomii jest szczególnie rozwinięta kość bębenkowa w części skroniowej czaszki. Ta cecha została zasygnalizowana w nazwie rodzajowej: tumpanon, czyli ‘bęben’. Człon „octo-” w nazwie rodzajowej odnosi się do wspólnej cechy gryzoni z rodziny Octodontidae, u których powierzchnia żucia trzonowców ma charakterystyczny kształt ‘ósemki’. Końcowa część nazwy to greckie μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Salinoctomys: Salinas Grandes, La Rioja, Argentyna: łac. octo ‘osiem’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Typ nomenklatoryczny (oznaczenie monotypowe): Salinoctomys loschalchalerosorum .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała. StatusIUCNcentruj|150pxTympanoctomys barreraeB. Lawrence, 1941wiskaczoszczur czerwonawygatunek monotypowyniejednolicie w suchych miejscach w San Juan, Mendoza, La Pampa i Neuquén; zakres wysokości: 300–1400 m n.p.m.DC: 12,5–16 cmDO: 9,3–14,7 cmMC: 52–104 g Tympanoctomys loschalchalerosorum(Mares, J.K. Braun, Barquez & M.M. Díaz, 2000)salinoszczurek argentyńskigatunek monotypowyznany z południowo-zachodniego Quimilo (La Rioja); zakres wysokości: 500–600 m n.p.m.DC: 14,4–15,6 cmDO: 11,1–11,9 cmMC: brak danych Tympanoctomys kirchnerorumTeta, Pardiñas, Udrizar Sauthier & Gallardo, 2014gatunek monotypowyznany z obszaru w pobliżu Los Adobes (północny Chubut); zakres wysokości: około 500 m n.p.m.DC: 11,1–13,6 cmDO: 11,1–12 cmMC: 50–80 g Kategorie IUCN: – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek krytycznie zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Opisano również gatunek wymarły z plejstocenu dzisiejszej Argentyny: Tympanoctomys cordubensis
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Koszatniczkowate